Onderwereld

De wereld van de doden of het dodenrijk werd door de oude religies algemeen beschouwd als een onderaards rijk dat werd bestuurd door een god, een godin, of beide. Vrijwel alle stervelingen zouden na hun dood in het dodenrijk verblijven. Weinigen verkregen goddelijkheid en nog minder verwierven een plaats op de Olympus, het thuis van de Olympische goden en godinnen.

Voor mensen die lezen over het hiernamaals in de Griekse mythologie geldt dat men de christelijke en islamitische concepten van hemel- en helscenario’s moet negeren die zo gangbaar zijn in middeleeuwse en moderne religies. Voor de Grieken en Romeinen was de dood onvermijdelijk en waren alle mensen aan hun lot overgelaten, en allen kregen een plaats in het Dodenrijk.

In de Griekse mythologie waren de heersers van de Onderwereld Hades en Persephone, die de Romeinen Pluto (of Dis Pater) en Prosperina noemden.

In de klassieke mythologie had de wereld van de doden of het dodenrijk vele verschillende namen. De heerser van de Onderwereld heette Hades, en het dodenrijk zelf werd ook populair Hades genoemd.

Het domein van Hades had vele verschillende namen zoals Onderwereld, Hades, Huis van Hades, Erebus, Tartarus, Elysium en de Eilanden der Gelukzaligen. Hades was een populaire naam en werd vaak door elkaar gebruikt met Onderwereld voor het gehele onderaardse rijk.

Hades (Onderwereld) was vernoemd naar zijn heerser Hades, die de zoon was van Cronus en Rhea, en broer van Zeus, Poseidon, Hera, Demeter en Hestia. Hades stond in de Romeinse mythen bekend als Pluto. Zijn vrouw en gemalin was Persephone of Prosperina (Prosperine) volgens de Romeinse mythen.

Na de oorlog tussen de Titanen en de Olympiërs besloten Hades en zijn twee broers het universum onder elkaar te verdelen. Zeus ontving de hemel of de Olympus, Poseidon werd heer van de zee, terwijl Hades over de Onderwereld heerste. De Aarde werd door allen gedeeld, maar Zeus werd de opperste heerser van het universum.

Zie Hades onder het onderdeel Godheden van het Dodenrijk voor meer details over de god van de doden.

Zoals gezegd was de Onderwereld het onderaardse domein van Hades waar het zonlicht nooit scheen en het klimaat koud of kil was. Het gehele domein was verdeeld in verschillende gebieden en had verscheidene soorten oriëntatiepunten.

Hades (Onderwereld) kon ook verwijzen naar het woonpaleis van Hades, dat het Huis van Hades werd genoemd, waar hij met Persephone woonde. Zijn paleis leek gescheiden te zijn van andere delen van zijn rijk.

Er waren vijf onderaardse rivieren die door de Onderwereld stroomden. Zij werden Acheron (“Wee”) genoemd, Cocytus (“Weeklagen”), Lethe (“Vergetelheid”), Phlegethon of Pyriphlegethon (“Vurig”) en Styx (“Afschuw”). De schimmen moesten alle vijf rivieren oversteken voordat zij beoordeeld konden worden en naar hun laatste rustplaats gestuurd werden.

De rivier Styx was vernoemd naar de riviergodin Styx, de oudste dochter van Oceanus en Tethys. Charon voer de schimmen over de rivier Acheron of Styx voor een tol van één munt (obool). De weinige stervelingen die de Onderwereld betraden, moesten eveneens tol betalen aan de veerman. Alleen de zanger Orpheus betaalde geen tol, omdat zijn muziek van zijn lier Charon had betoverd. Charon weigerde Orpheus echter een tweede keer de Onderwereld te betreden. In de Aeneïs wilde Charon de held Aeneas en de profetes Sibylle de overtocht weigeren, totdat zij de heilige Gouden Tak toonde.

Het Stygische water van de Styx leek voort te borrelen uit de berg Aroanius, in Arcadië. Elke eed gezworen bij de naam van Styx was de meest heilige van alle eden voor de goden.

De Onderwereld was verdeeld in twee of meer hoofdgebieden. Erebus was het bovenste gebied, terwijl Tartarus het laagste gebied was, waar de meeste Titanen gevangen zaten.

Er waren drie mindere goden in de Onderwereld die als rechters optraden en over de zielen van de doden oordeelden. Deze drie waren Minos en Rhadamanthys, zonen van Europa, en Aeacus, de zoon van Aegina.

De meeste stervelingen die stierven vonden hun laatste rustplaats op de Vlakte van Asphodelus, die deel uitmaakte van het Erebusgebied. De schimmen die hier verbleven hadden geen herinneringen aan hun vroegere leven. De plek was grijs en somber, maar de schimmen die dit gebied bevolkten zouden noch vreugde noch verdriet ervaren. Slechts weinig stervelingen zouden ooit toegang krijgen tot de Elyseese Velden. De Elyseese Velden maakten eveneens deel uit van het Erebusgebied. Zie Elyseese Velden voor meer beschrijving.

Anderen, die een verdorven leven hadden geleid, werden naar Tartarus gezonden en gestraft voor hun misdaad of zonde. Onder de beroemde figuren die in Tartarus werden gestraft, bevonden zich Tityus, Ixion, Sisyphus en Tantalus.

Zowel Erebus als Tartarus werden beschouwd als oergoden die personificaties van deze twee gebieden werden. Erebus (Duisternis) was de zoon van Nyx (Nacht) en mogelijk van Chaos. Tartarus was geboren of kwam tot bestaan tegelijk met Gaea of Ge (Aarde) en Eros (Liefde).

Zie Erebus en Tartarus bij de Oergodheden voor deze twee personificaties; en in het volgende artikel over het gebied Tartarus.

Er waren vele godheden die in de Onderwereld woonden naast Hades en Persephone, zoals Styx, Hecate en de broers Hypnos (Slaap) en Thanatos (Dood). Al deze Onderwereldgodheden zijn te vinden bij Godheden van het Dodenrijk.

De Romeinse mythen over de Onderwereld verschilden niet van die van de Grieken, behalve dat de godheden Romeinse namen droegen in plaats van Griekse.

Slechts weinigen hadden dapper of dwaas het hellerijk betreden terwijl zij nog leefden.

Theseus en zijn onbezonnen metgezel Peirithous gingen naar de Onderwereld met de bedoeling Persephone, vrouw van Hades, te ontvoeren. Heracles, die een van zijn beroemde werken uitvoerde om Cerberus, de hond van Hades, te halen, slaagde erin Theseus van de Stoel der Vergetelheid te bevrijden. Heracles betrad de Onderwereld via het Alcyonische Meer, nabij Lerna, Argolis, net als Dionysus.

Orpheus daarentegen zocht toegang bij Kaap Taenarum, in het zuiden van de Peloponnesus. Orpheus, de beroemde zanger/bard, probeerde zijn vrouw Eurydice tot leven te wekken, maar faalde omdat hij de voorwaarde die Hades hem had opgelegd had geschonden.

Psyche was de enige vrouw die mij bekend is die het Dodenrijk betrad en terugkeerde naar het aardoppervlak. Zij moest een boodschap uitvoeren voor Venus (Aphrodite), moeder van Cupido (Eros), om een cosmetische doos bij Persephone op te halen. Zij stierf bijna bij deze onderneming.

Odysseus ging alleen naar de Onderwereld om raad te ontvangen van de dode Thebaanse ziener Teiresias, maar ontmoette ook andere schimmen. Odysseus kreeg specifieke instructies over hoe hij de Onderwereld moest betreden. In tegenstelling tot anderen die het waagden het land der doden te betreden, zeilde Odysseus zijn schip naar de stroom Oceanus totdat het schip het bos van Persephone bereikte, een bos van populieren en wilgen.

Op soortgelijke wijze bezocht de Trojaanse held Aeneas zijn vader Anchises voor raad. Beide helden hoefden niet tot in de diepste diepten van het Dodenrijk door te dringen. De ingang tot de Onderwereld lag bij Avernus, een meer nabij Napels. De Sibylle droeg Aeneas op de Gouden Tak te halen, die Aeneas veilige doorgang door het dodenrijk verleende. De tak was heilig voor Persephone/Prosperine.

De mooie jongeling Adonis bracht een derde van zijn leven door in de Onderwereld met Persephone, terwijl de overige twee derde werd doorgebracht op het aardoppervlak met Aphrodite, omdat beide godinnen verliefd op hem waren. Maar toen hij stierf tijdens de jacht, moest hij de rest van zijn hiernamaals in de Onderwereld doorbrengen.

Sisyphus was succesvoller in het terugkeren tot het leven, omdat de sluwe koning Hades had misleid om hem terug te sturen. Toen Sisyphus uiteindelijk op hoge leeftijd stierf, werd hij echter door de goden gestraft en moest hij eindeloos zwoegen om een groot rotsblok naar de top van de heuvel te rollen.