Twaalfde Werk (Cerberus)

Voor het twaalfde werk moest Heracles naar Hades gaan om Cerberus op te halen. Cerberus was een driekoppige hond met een slangenkop aan het uiteinde van zijn staart. De gevreesde hond bewaakte de poorten van Hades om de doden in de Onderwereld te houden. Cerberus was een nakomeling van Typhon and Echidna.

Om de wereld van de doden te betreden, moest Heracles de mysterieriten ondergaan die werden uitgevoerd door Eumolpus in Eleusis. Het ritueel was bedoeld om Heracles te zuiveren voor de moord op de centauren. Volgens Diodorus Siculus was het de godin Demeter zelf die de zuivering uitvoerde. Heracles moest vervolgens naar Tainaron in Laconië reizen, waar zich een ingang naar de Onderwereld bevond.

Heracles ontmoette Hermes, die aanbood hem naar de Onderwereld te gidsen. De meeste schimmen (zielen) vluchtten voor Heracles, behalve de held Meleager en de Gorgon Medusa. Heracles zou Medusa met zijn zwaard hebben aangevallen, maar Hermes stelde de held gerust dat de Gorgon daar onschadelijk was.

Heracles redde ook zijn vriend en neef Theseus door hem van de Stoel van Vergetelheid te trekken. Hades had een val gezet voor Theseus en zijn vriend Peirithoüs, toen zij van plan waren Persephone, de gade van Hades, te ontvoeren. Heracles kon Peirithoüs niet redden; hij moest hem achterlaten.

Hij worstelde met Menoetes, de herder van het vee van Hades, toen Heracles een van de koeien doodde. Heracles wilde het bloed van de koe gebruiken om met de doden te spreken. Men kon de ribben van Menoetes horen kraken in de armen van Heracles. Heracles zou Menoetes gedood hebben als Persephone de held niet had gevraagd de herder van haar echtgenoot te sparen.

Met toestemming van Hades mocht Heracles Cerberus meenemen, mits hij dit zonder wapens deed. Heracles moest de hond worstelend meesleuren naar de wereld van de levenden en naar Tiryns voor Eurystheus. Eurystheus, doodsbang voor de hellehond en ziende dat zijn neef al zijn taken had volbracht, gaf de held een laatste bevel: de hond terugsturen naar de Onderwereld.

Sommigen zeiden dat Heracles met Hades zelf worstelde, maar dit wordt mogelijk verward met het verhaal van Admetus en Alcestis, waarbij Heracles worstelde met Thanatos, de god van de dood.