Eros (Cupido)

God van de liefde. Vroege Griekse mythen zien Eros als een oerwezen. Volgens Hesiodus werd Eros uit Chaos geboren samen met Nyx, Erebus, Gaea en Tartarus. Eros, Gaea en Tartarus leken zelfgeschapen te zijn. Hesiodus schrijft niet veel over Eros, behalve dat hij “de schoonste onder de onsterfelijke goden” was.

Eros was een seksuele kracht die het werk van de schepping mogelijk maakte. Eros stelde gepersonifieerde abstracties, zoals Nyx en Erebus, in staat om nakomelingen voort te brengen, evenals Gaea die uit zichzelf (zonder vader) nakomelingen voortbracht: Uranus, Ourea en Pontus. (Zie Schepping.) Eros verschijnt helemaal niet in de werken van Homerus.

Zie Schepping, Theogonie van Hesiodus.

Volgens een pre-Homerische mythe was Eros de zoon van Aether (Bovenlucht) en Hemera (Dag). In de Orphische Theogonie was Eros identiek aan de goudgevleugelde god Phanes/Protogonus, die uit het Wereldei werd geboren. Volgens de Orphische mythe was hij als Phanes (Protogonus) de eerste Schepper, waarbij hij niet alleen werd vereenzelvigd met Eros maar ook met Dionysus. Zowel Dionysus als Eros hadden zelfs hetzelfde epitheton: Bromios, wat “Donderaar” betekent.

Dat Phanes of Eros uit het Kosmische Ei werd geboren, vertoont een opvallende gelijkenis met de komedie getiteld de Vogels van Aristophanes, een Atheense komedieschrijver uit de late 5e eeuw v.Chr. Aristophanes schreef dat Nacht (Nyx) paarde met de Storm(?) zodat zij een groot zilveren ei baarde. Toen het Wereldei uitkwam, werd de Liefde geboren en bracht het licht mee. Ook hier verscheen Eros met gouden vleugels.

Eros verscheen pas meer populair als de jongste god en was de jeugdige en ondeugende zoon van Aphrodite en Ares in werken van latere schrijvers, tijdens de Hellenistische en Romeinse periode. Dit maakt hem de broer van Phobus (paniek), Deimus (angst) en Harmonia, de vrouw van Cadmus van Thebe.

Eén dichter (Olen) zegt dat Eros de zoon was van Eileithyia, een godin van de geboorte.

In de latere traditie verscheen Eros als een jongeling, bijna als een cherubijnse engel, behalve dat hij een boog en pijlen droeg. Zijn goudgepunte pijlen konden een godheid of mens verliefd maken, terwijl zijn loodgepunte pijlen hen immuun voor de liefde maakten.

Eros werd door de Romeinen geïdentificeerd als Cupido. Cupido werd ook Amor genoemd. Volgens de Gouden Ezel, geschreven door Lucius Apuleius, trouwde Cupido (Eros) met Psyche. Hij werd de vader van een dochter genaamd Volupta (“Genot”). (Zie Cupido en Psyche op de pagina Romeinse Godheden.)