Trots in de Ilias: Het Onderwerp Trots in de Oude Griekse Samenleving

Trots in de Ilias, geschreven door Homerus, gaat over de heroïsche prestaties van krijgers op het slagveld en hoe zij in de komende jaren herinnerd zouden worden. In de oude Griekse samenleving werd trots echter beschouwd als een bewonderenswaardige eigenschap, en mensen die overmatige nederigheid toonden, werden als zwak gezien.

Lees verder, want dit artikel bespreeert het thema trots en onderzoekt voorbeelden van deze karaktertrek in het epos van Homerus.

Wat is Trots in de Ilias?

Trots in de Ilias verwijst naar de karaktereigenschap die bijna alle mannelijke personages tot actie aanzet. Trots is, mits beheerst, bewonderenswaardig, maar overmatige trots kan leiden tot iemands ondergang, zoals aangetoond in de Ilias. Hector, Odysseus, Protesilaus en Achilles toonden een vorm van trots die in de huidige maatschappij als negatief wordt beschouwd.

Het Onderwerp Trots in de Oude Griekse Samenleving

Zoals eerder besproken, zagen de oude Grieken trots als een positieve karaktereigenschap omdat het een oorlogszuchtige samenleving was en trots als zodanig de drijfveer was voor elke krijger. Het was de kracht die elke krijger dreef om alles te geven op het slagveld ter verdediging van hun stadstaat.

Trots ging hand in hand met glorie and eer, en dat was de reden waarom veel van de hoofdpersonages het boven hun eigen leven stelden. Hoewel het een positieve karaktereigenschap was, veroorzaakte een teveel ervan de vernietiging van de meeste hoofdpersonages in het gedicht.

Overmatige trots stond bekend als hubris en werd gedefinieerd als het tarten van de goden vanwege het geloof in eigen kunnen. Een treffend voorbeeld was toen Athena Diomedes begiftigde met bovenmenselijke kracht, maar hem waarschuwde deze niet tegen de goden te gebruiken, behalve tegen Aphrodite.

De herwonnen kracht van Diomedes hielp hem om alle stervelingen te verslaan die hij op het slagveld tegenkwam, en hij voelde zich trots op zijn prestaties. Hij bevocht zelfs de godin Aphrodite en was succesvol, maar zijn trots leidde ertoe dat hij ondanks de waarschuwing ook Apollo aanviel.

Hij verloor bijna zijn leven, ware het niet dat Apollo genadig was en slechts een paar woorden nodig had om de trotse Diomedes machteloos te maken. Hoewel de god van de profetie Diomedes genade toonde en zijn leven spaarde, genoten niet alle personages in het gedicht van een dergelijke clementie.

Tegelijkertijd vonden personages als Protesilaus, Achilles en Hector de dood als gevolg van hun extreme trots. De Grieken geloofden dus dat trots goed was omdat het iemands ego voedde en het beste in hem naar boven bracht, maar te veel trots werd afgekeurd.

De Trots van Achilles in de Ilias

Er zijn verschillende voorbeelden van de trots van Achilles in de Ilias, wat essentieel is voor zijn rol als protagonist en de sterkste krijger in het Griekse leger. De Trojanen vreesden Achilles en zijn aanwezigheid alleen al was genoeg om het tij van de oorlog in het voordeel van de Grieken te doen keren.

Geen wonder dat, toen de Grieken de oorlog aan het verliezen waren, Patroclus Achilles om zijn wapenrusting vroeg om de Trojanen angst aan te jagen. Zijn plan werkte perfect, want de Trojanen begonnen de oorlog te verliezen zodra zij de wapenrusting van Achilles zagen, in de veronderstelling dat het Achilles zelf was.

Het eerste voorbeeld komen we tegen in Boek Eén, waar de woede van Achilles in de Ilias wordt onthuld door zijn vete met zijn leider, Agamemnon, over zijn kostbaarste bezit: een slavin. Volgens het verhaal hadden de Grieken net een stad nabij Troje geplunderd en verschillende eigendommen buitgemaakt, waaronder slaven. Agamemnon nam een slavin genaamd Chryseis, de dochter van de priester van de stad, Chryses. Achilles daarentegen eindigde met Briseis, een andere slavin.

Agamemnon moest Chryseis echter teruggeven aan haar vader om de plaag te stoppen die het Griekse leger was overkomen als gevolg van het meenemen van Chryseis. Agamemnon nam daarom Achilles’ oorlogsbuit over als vervanging, wat Achilles woedend maakte.

Achilles gaf met tegenzin zijn kostbare bezit aan zijn leider Agamemnon, maar zwoer nooit meer voor de Grieken tegen de Trojanen te vechten. Zoals een van de citaten over Achilles’ trots in de Ilias luidt: “En nu dreig je persoonlijk mijn prijs van mij af te pakken… Ik ben niet langer van plan hier onteerd te blijven en jouw rijkdom en luxe op te stapelen…”

Hij beschouwde de slavin als een monument voor zijn succes in de vorige campagne en zag haar als zijn trots en glorie. Trouw aan zijn woorden vocht Achilles niet tegen de Trojanen en het Griekse leger leed zware verliezen. Verschillende pleidooien, waaronder een gezantschap van prominente krijgers zoals Odysseus en Ajax de Grote, werden door Achilles afgewezen. Er was pas de dood van zijn beste vriend en de teruggave van zijn trots voor nodig om hem naar het slagveld te doen terugkeren.

De Trots van Protesilaus

Protesilaus was een minder belangrijk personage dat in het begin van de oorlog stierf vanwege zijn trots. Aan het begin van de oorlog weigerden alle Griekse krijgers van hun schepen te ontschepen vanwege een voorspelling; de voorspelling beweerde dat de eerste die voet op Trojaanse bodem zou zetten, zou sterven.

Protesilaus beschouwde zijn leven als waardeloos en geloofde dat zijn dood zijn naam in de annalen van de Griekse geschiedenis zou achterlaten. Daarom sprong Protesilaus vol trots van het schip, doodde een paar Trojanen en stierf door de handen van de grootste Trojaanse krijger, Hector.

De daden van Protesilaus leverden hem een plaats op in de Griekse mythologie en religie, aangezien er verschillende cultussen in Griekenland rond hem ontstonden. Er werden tempels naar hem vernoemd en er worden religieuze festivals ter zijner ere gehouden, wat hem veel trots zou brengen.

De Trots van Hector

Hector was de sterkste Trojaan in het gedicht en net als zijn aartsvijand Achilles had hij zijn eer te verdedigen. Er wordt gezegd dat met grote macht grote verantwoordelijkheid komt en daarom stond met de titel van “grootste Trojaanse krijger” de reputatie van Hector op het spel.

Zo voelde hij trots bij het leiden van zijn troepen in de strijd, want hij wist dat hem aan het einde van de oorlog glorie wachtte. Hoewel zijn vrouw en zijn zoon hem probeerden over te halen niet te vechten, dreef de trots van Hector hem voort.

Zelfs toen hij hoorde dat hij gedood zou worden door Achilles, kende Hector geen terugtocht of overgave. Hij gaf er de voorkeur aan te sterven op het slagveld dan in het comfort van zijn huis waar geen eer te behalen viel. Hector doodde verschillende Griekse krijgers, waaronder Protesilaus, en viel pas door de sterkste krijger van beide zijden, Achilles. Voor hem was het hiernamaals in de Ilias van groter belang dan het huidige leven.

De Trots van Menelaüs

De aanleiding voor de hele oorlog was de gekwetste trots van Menelaüs, door de diefstal van Helena van Troje. Helena stond bekend als de mooiste vrouw van heel Griekenland en was de trots van koning Menelaüs van Sparta. Zoals we al hebben gezien, werden vrouwen als eigendom beschouwd en was het bezitten van een vrouw, vooral de mooiste, een eer voor de man. Dus toen Helena werd ontvoerd door Paris, stelde Menelaüs een enorm leger samen om haar terug te halen en zijn trots te herstellen.

Hoewel de oorlog 10 jaar voortduurde, gaf Menelaüs nooit op, want hij wilde niets minder dan het herstellen van zijn eer. Hij was bereid enorme middelen en de levens van zijn mannen op te offeren om Helena terug te krijgen. Uiteindelijk werd de trots van Menelaüs hersteld toen Helena aan hem werd teruggegeven. Zonder de trots van Menelaüs zou het verhaal van de Ilias waarschijnlijk niet hebben plaatsgevonden.

Veelgestelde Vragen

Was er Vriendschap in de Ilias?

Ja, hoewel trots de krijgers dreef om te vechten, waren er omstandigheden waarin zij vijandelijkheden opzij zetten en een hand van vriendschap uitstaken. Een goed voorbeeld was de scène tussen Hector en Ajax de Grote. Toen de twee grote krijgers tegenover elkaar stonden, was er geen uitsluitsel omdat beiden aan elkaar gewaagd waren. Dus in plaats van te vechten voor hun trots, slikten Ajax en Hector die in en werden zij vrienden.

De twee krijgers wisselden zelfs geschenken uit als teken van hun verstandhouding, wat in schril contrast stond met de haat tussen de twee partijen. De haat in de Ilias werd in deze scène tijdelijk gesust terwijl beide zijden rust namen van het slagveld.

Conclusie

Dit essay over de Ilias heeft het thema trots verkend en verschillende illustraties van trots gegeven in het epos van Homerus. Hier is een samenvatting van alles wat in dit artikel is besproken:

• Trots staat voor de heroïsche prestaties van krijgers op het slagveld en hoe zij herinnerd zouden worden.
• De oude Griekse samenleving zag trots als een bewonderenswaardige karaktereigenschap, maar keurde hubris (overmatige trots) af.
• De belangrijkste mannelijke personages in het gedicht toonden trots, wat ook diende als brandstof voor de plot van de Ilias.
• Hoewel trots de rode draad vormt bij alle Griekse krijgers, slikten sommigen het in voor de vriendschap.

Trots was als een religie in de Ilias met eer en glorie als de godheden. Hoewel de huidige samenleving trots als een ondeugd beschouwt, was het in de oorlogszuchtige dagen van de Grieken een deugd die elke krijger bezat.