Eer in de Ilias: Het ultieme doel van elke krijger in het gedicht

Eer in de Ilias was waardevoller dan het leven zelf; daarom streefde iedereen ernaar om het te bereiken. Personages zoals Achilles, Agamemnon, Odysseus, Patroclus en zelfs de oude Nestor deden wat ze deden voor de eer die ze zouden ontvangen.

Voor de oude Grieken was de manier waarop de maatschappij je waarnam belangrijker dan hoe je jezelf zag.

Dit artikel bespreekt het thema eer in de Ilias en kijkt naar specifieke voorbeelden die duidelijk illustreren hoe eer werd ervaren in het oude Griekenland.

Wat is eer in de Ilias?

Eer in de Ilias verwijst naar de waarde van een personage in het epos. De Ilias is een gedicht dat de waarden van de oude Griekse samenleving weerspiegelt, en eer stond bovenaan de lijst. De acties van de hoofdpersonages werden gedreven door de zoektoek naar eer.

Eer en roem in de Ilias

De oude Grieken vormden een oorlogszuchtige samenleving en daarom was eer van cruciaal belang voor hen als middel om de maatschappij in stand te houden. Mannen werd voorgehouden dat heroïsche prestaties op het slagveld ervoor zorgden dat hun namen voor altijd herinnerd zouden worden.

Voor dergelijke mannen werden monumenten en heiligdommen gebouwd ter hunner ere, terwijl barden zongen over hun dappere daden. Ze dienden als inspiratie voor de volgende generatie en sommigen bereikten zelfs de status van goden.

In de Ilias ontdekken we veel voorbeelden hiervan, aangezien commandanten aan beide zijden van de oorlog eer gebruikten om hun soldaten te motiveren. Het idee was om ervoor te zorgen dat hun nageslacht niet werd gedomineerd of vernietigd door een binnenvallende macht. Mannen gaven alles op het slagveld en vonden het niet erg om te sterven, want een leven zonder eer was erger dan de dood. Voor de Grieken was eer alles, zoals blijkt uit Achilles die zich onteerd voelde toen zijn slavin werd afgenomen.

Het tegenovergestelde van eer was schaamte, wat, zoals eerder vermeld, erger was dan de dood. Dit verklaart waarom Agamemnon de slavin van Achilles afnam en waarom Hector bleef vechten tegen Achilles, ook al wist hij dat dit zijn einde zou betekenen.

Een eervolle dood in de Ilias

Het thema dood is onlosmakelijk verbonden met eer, aangezien de personages geloven dat een eervolle dood waardevoller is dan een waardeloos leven. Dit verklaart waarom Achilles en Agamemnon de dood verkiezen boven het leven.

De krijgers beseffen dat de dood voor iedereen komt, of het nu thuis is of in het heetst van de strijd, maar wat overblijft is de erfenis die ze achterlaten. Voor hen is het beter om een heldendood te sterven waarbij hun daden voor altijd geprezen zullen worden, dan te sterven in het comfort van hun eigen huis waar niemand, behalve hun familie, hen kent.

Hoe toont Hector eer in de Ilias?

Hector toont eer door te vechten voor zijn stad en er zijn leven voor te geven. Als de eerstgeboren zoon en troonopvolger van Troje weet Hector dat hij niet hoeft te vechten. Omdat hij de leiding heeft over het leger, hoeft hij alleen maar een bevel te geven en zijn krijgers komen in actie. Hector weet echter dat er meer eer te behalen valt op het slagveld dan in een leven waarin hij alleen maar bevelen uitdeelt.

Hij weet dat hij alleen gewaardeerd zal worden als hij iets heroïsch doet voor de bevolking van Troje – zelfs als dat betekent dat hij zijn leven verliest. Daarom leidt Hector zijn leger de strijd in, in de wetenschap dat zijn daden de soldaten achter hem zullen inspireren. Zijn krijgers zien hem immers als hun grootste held en zijn aanwezigheid spoort hen aan. Hectors doel is om zijn nalatenschap in de geschiedenis van Troje te verankeren, en dat is hem gelukt.

Vandaag de dag worden Troje en Hector in één adem genoemd met bewondering voor zijn heroïsche daden. Vergelijk dat met zijn broer, Paris, die wegloopt van de oorlog om bij zijn vrouw, Helena, te zijn. Paris weet dat hij soldaten onder zich heeft die zijn bevelen opvolgen, dus hij ziet niet in waarom hij zelf zou moeten vechten.

Hector confronteert hem echter en berispt hem omdat hij zich verstopt in zijn kamer terwijl zijn mannen op het slagveld zwoegen. Wanneer Hector uiteindelijk oog in oog staat met Achilles, weet hij dat zijn einde is gekomen, maar hij sterft eervol door stand te houden en de eer van zijn stad Troje te verdedigen.

Achilles’ eer in de Ilias

De epische held Achilles stelt eer boven zijn eigen leven wanneer hij ervoor kiest om te sterven op het slagveld in plaats van terug te keren naar huis. Zijn moeder Thetis laat hem kiezen tussen een lang leven van vrede en voorspoed of een kort leven van eer.

Achilles kiest voor het laatste, omdat hij wil dat zijn naam nog eeuwenlang herinnerd zal worden. Het voorbeeld van Achilles inspireert de Grieken terwijl ze een meedogenloze oorlog van tien jaar voeren en uiteindelijk als overwinnaars uit de strijd komen.

De protagonist van Homerus’ Ilias, Achilles, hecht zoveel waarde aan zijn eer dat wanneer zijn kostbare bezit, Briseis, van hem wordt afgenomen, hij weigert verder te vechten. Hij voelt dat zijn eer is aangetast en zolang de vrouw niet is teruggegeven, zal hij zich onthouden van de strijd. Hij verandert echter van gedachten en richt zijn eer op iets anders wanneer zijn goede vriend Patroclus sterft. Achilles besluit zijn vriend te eren door zijn dood te wreken en begrafenisspelen ter nagedachtenis aan hem te houden.

Citaat over eer in het gedicht

Een van de citaten uit de Ilias over eer, uitgesproken door Agamemnon terwijl hij de slavin van Achilles opeist, luidt:

“Maar ik ben bereid haar terug te geven, als dat het beste is voor iedereen. Wat ik werkelijk wil, is mijn volk veilig houden en hen niet zien sterven. Maar bezorg mij direct een andere prijs, anders zal ik als enige van de Argiviërs zonder mijn eer achterblijven.”

Dit citaat illustreert de eer in het gedicht; het spreekt over hoe de vrouw zal worden teruggegeven, maar de enige manier om dit te doen is door haar te ruilen voor een andere “prijs”, anders blijft hij achter zonder eer. Dat laatste is hoe hij zichzelf ziet; hij ontleent zijn eer aan de aanwezigheid van de tot slaaf gemaakte vrouw.

Conclusie

Tot nu toe hebben we gekeken naar het thema eer zoals dat wordt beschreven in Homerus’ Ilias en enkele voorbeelden van roem in de Ilias. Hier is een overzicht van alles wat dit artikel heeft ontdekt:

• Homerus’ Ilias is een weerspiegeling van hoe de Grieken van weleer eer boven hun eigen leven stelden.
• Ze geloofden dat het beter is te sterven tijdens een heroïsche daad dan te sterven op hoge leeftijd zonder iets bereikt te hebben.
• Daarom kiest Achilles, die mag kiezen tussen een lang leven zonder eer en een kort leven met eer, voor het laatste en daarom herinneren we hem vandaag de dag nog steeds.
• Het thema van de dood in het gedicht staat synoniem voor eer, omdat een heroïsche dood roem bracht aan het personage.
• Hector toont ook eer doordat, hoewel hij niet hoefde te vechten in de Trojaanse Oorlog, zijn aanwezigheid en vaardigheid zijn mannen inspireerden tot verschillende overwinningen tijdens de oorlog.

Zelfs wanneer hij tegenover Achilles staat, vecht hij dapper, wetende dat hij het duel niet zal overleven. Hij voorziet echter de eer die hij zal ontvangen wanneer hij sterft door de hand van de grootste krijger in de oorlog, en daar gaat hij voor.