Eurylochus in de Odyssee: Tweede in Bevel, Eerste in Lafheid

**Eurylochus in de Odyssee vertegenwoordigt een specifiek archetype in fictie. Hij is er snel bij om te klagen en kritiek te leveren, maar is vaak bang om zelf in actie te komen. Wanneer hij wel actie onderneemt, kunnen zijn beslissingen onbezonnen zijn en leiden tot problemen voor hemzelf en anderen.

Wat voor chagrijnige streken heeft Eurylochus uitgehaald? Laten we dat uitzoeken!

Wie is Eurylochus in de Odyssee en de Griekse mythologie?

Hoewel hij niet bij naam wordt genoemd in de Ilias, kan men afleiden dat Eurylochus onder het bevel van Odysseus diende tijdens de Trojaanse Oorlog. Hij was de tweede in bevel van de Ithakaanse vloot op de weg naar huis. Eurylochus en Odysseus waren door een huwelijk aan elkaar verwant; Eurylochus was getrouwd met de zus van Odysseus, Ctimene.

De tekst van de Odyssee vermeldt niet specifiek of de twee vrienden waren, maar op een punt in het verhaal beschrijft Odysseus Eurylochus als “goddelijk”. Natuurlijk is Odysseus enkele strofen later zo boos op Eurylochus dat hij overweegt Eurylochus’ hoofd te verwijderen.

Perimedes en Eurylochus verschijnen als een behulpzaam duo voor Odysseus tijdens sommige opgetekende avonturen. In het land van de doden houdt het paar de offer-schapen vast terwijl Odysseus hun kelen doorsnijdt, hun bloed offerend zodat de doden tot hen zullen spreken. Wanneer Odysseus het gezang van de Sirenen met hun engelachtige stemmen wil horen, zorgen Perimedes en Eurylochus ervoor dat hij stevig aan de scheepsmast vastgebonden blijft totdat ze veilig het eiland van de Sirenen gepasseerd zijn.

Veel van Eurylochus’ gedrag tijdens de reis is echter niet behulpzaam. Soms toont hij ware lafheid; op andere momenten is hij humeurig en opstandig. In feite is hij technisch verantwoordelijk voor het uiteindelijke lot van de bemanning van Odysseus. Laten we de delen van de Odyssee verkennen waar Eurylochus een belangrijke rol speelt.

Eurylochus op het eiland van Circe: Aarzeling blijkt gunstig… enigszins

Het eerste deel van Eurylochus’ rol in de Odyssee vindt plaats op het eiland Aeaea, het verblijf van Circe, de tovenares. Wanneer Odysseus en zijn bemanning deze haven bereiken, is hun aantal aanzienlijk geslonken.

Na verliezen te hebben geleden door toedoen van de Ciconen, de Lotofagen, Polyphemus de Cycloop, en de kannibalistische Laestrygonen, zijn ze teruggebracht tot één schip en ongeveer vijftig man. Natuurlijk zijn ze voorzichtig met het verkennen van dit nieuwe eiland, ondanks hun wanhopige behoefte aan hulp.

Odysseus verdeelt de groep in twee partijen, met hemzelf en Eurylochus als hun leiders. Door loting sturen ze de groep van Eurylochus eropuit om naar bewoners te zoeken. Ze zijn opgetogen wanneer ze Circe ontdekken, een prachtige, betoverende godin, die hen uitnodigt voor een feestmaal aan haar tafel. Alleen Eurylochus is wantrouwig, en hij blijft achter terwijl de anderen naar binnen worden gelokt.

Zijn voorzichtigheid komt hem goed van pas, want Circe drogeert de bemanningsleden om hun herinneringen af te stompen, en verandert hen vervolgens in zwijnen. Eurylochus vlucht terug naar het schip, in het begin te bang en bedroefd om te spreken. Wanneer hij het verhaal kan vertellen, ontdekt de lezer dat Eurylochus de toverspreuk van Circe of de varkens niet heeft gezien, maar toch de scène ontvluchtte.

“In hun dwaasheid,

Vergezelden ze haar allen naar binnen. Maar ik,

Denkend dat het een list kon zijn, bleef achter.

Toen verdween de hele groep, allemaal.

Niemand kwam weer naar buiten. En ik zat daar

Lange tijd, op hen wachtend.”

Homerus, de Odyssee, Boek 10

Ook zou men zich kunnen afvragen: als Eurylochus een valstrik vermoedde, waarom deelde hij zijn bedenkingen dan niet met de mannen in zijn groep?

Eurylochus op het eiland van Circe: Voorzichtigheid is goed, maar geen lafheid

Onmiddellijk na het horen van het nieuws pakt Odysseus zijn wapens en vertelt Eurylochus hem terug te leiden naar het huis waar de mannen verdwenen zijn. Eurylochus laat dan zijn ware lafheid zien, jammerend en smekend:

“Kind door Zeus opgevoed, breng me daar niet heen

Tegen mijn wil. Laat me hier. Ik weet

Dat je zelf niet meer terug zult komen

Of de rest van je metgezellen terug zult brengen.

Nee. Laten we hier wegwezen en snel ook,

Met deze mannen hier. We kunnen nog ontsnappen

Aan de rampen van deze dag.”

Homerus, de Odyssee, Boek 10

Eurylochus is bereid, zelfs begerig, om de mannen onder zijn bevel in de steek te laten. Vol walging laat Odysseus hem achter en gaat alleen om Circe te confronteren. Gelukkig verschijnt Hermes en vertelt Odysseus hoe hij de tovenares kan verslaan, door hem een kruid te geven dat hem immuun maakt voor de magie van Circe. Zodra hij Circe onderwerpt en haar laat zweren zijn mannen in ere te herstellen en geen verdere schade aan te richten, keert hij terug naar de rest van de bemanning.

Eurylochus op het eiland van Circe: Niemand houdt van een zeurkous

De bemanning is verheugd Odysseus ongedeerd te zien terugkeren, met het goede nieuws dat comfort en een feestmaal hen wachten in de hal van Circe. Terwijl ze Odysseus beginnen te volgen, toont Eurylochus opnieuw zijn lafheid, maar wat erger is, hij beledigt Odysseus om zijn zin te krijgen:

“Jullie ellendige wezens,

Waar gaan jullie heen? Zijn jullie zo verliefd

Op deze rampen dat jullie daarheen teruggaan,

Naar het huis van Circe, waar ze jullie allen zal veranderen

In varkens of wolven of leeuwen, zodat we gedwongen worden

Haar grote huis voor haar te bewaken? Het is net als

Wat de Cycloop deed, toen onze metgezellen

Zijn grot binnengingen met deze roekeloze man,

Odysseus — dankzij zijn onbezonnenheid

Werden die mannen gedood.”

Homerus, de Odyssee, Boek 10

De woorden van Eurylochus maken Odysseus zo boos dat hij erover denkt om “zijn hoofd eraf te hakken en tegen de aarde te slaan.” Gelukkig sussen de andere bemanningsleden zijn woede en overtuigen ze hem om Eurylochus bij het schip te laten als dat is wat hij wil.

Natuurlijk, geconfronteerd met de afkeuring van Odysseus en het vooruitzicht om alleen gelaten te worden, volgt Eurylochus de andere mannen.

Eurylochus’ laatste overtredingen: Muiterij op het eiland Thrinacia

Eurylochus gedraagt zich een tijdje, want hij is stil, zelfs behulpzaam, tijdens verscheidene van hun volgende avonturen. Odysseus en zijn bemanning horen profetieën in het Land van de Doden, overleven de passage langs het gevaarlijke eiland van de Sirenen, en verliezen nog zes bemanningsleden bij het navigeren tussen Scylla and Charybdis. Wanneer ze Thrinacia naderen, het thuis van Helios, de zonnegod, herinnert Odysseus zich de profetie dat dit eiland hun ondergang zou betekenen, en hij vertelt de mannen bedroefd om langs het eiland te roeien.

Alle mannen zijn ontmoedigd, maar Eurylochus antwoordt Odysseus met venijn:

“Je bent een harde man,

Odysseus, met meer kracht dan andere mannen.

Je ledematen zijn nooit moe. Men zou denken

dat je geheel uit ijzer bestond,

als je weigert je scheepsmaten aan land te laten gaan,

wanneer ze uitgeput zijn door werk en slaapgebrek.”

Homerus, de Odyssee, Boek 12

De vermoeide mannen zijn het met Eurylochus eens dat ze op het eiland moeten landen. Odysseus stemt toe zodra ze allen plechtig zweren geen koe of schaap te doden terwijl ze op het eiland zijn, want dat waren de heilige kuddes van Helios. Helaas creëert Zeus, de hemelgod**, een storm die hen een hele maand op het eiland gevangen houdt. Hun voorraden raken op, en de mannen beginnen te verhongeren.

Eurylochus’ laatste overtredingen: Zijn hatelijke verklaring komt uit

Odysseus verlaat zijn hongerige mannen om het binnenland te verkennen en de goden om hulp te smeken. Eurylochus grijpt de kans aan om het gezag van Odysseus opnieuw te ondermijnen en overtuigt de andere bemanningsleden om wat van het heilige vee te slachten:

“Scheepsmaten, hoewel jullie lijden onder nood,

hoor me aan. Want voor ellendige menselijke wezens

zijn alle vormen van dood hatelijk. Maar om te sterven

door gebrek aan voedsel, om op die manier je lot te ontmoeten,

is het ergst van alles…

… Als hij woedend is

over zijn runderen met rechte horens en verlangt

ons schip te vernielen en andere goden stemmen in,

dan verlies ik liever mijn leven eens en voor altijd

stikkend in een golf dan te verhongeren

op een verlaten eiland.”

Homerus, de Odyssee, Boek 12

Wanneer Odysseus terugkeert en ziet wat ze gedaan hebben, kreunt hij, wetende dat hun ondergang verzekerd is. Eurylochus en de andere bemanningsleden doen zich zes dagen lang te goed aan het vee, en op de zevende dag verandert Zeus de winden en staat het schip van Odysseus toe te vertrekken. Deze verandering in hun fortuin verbetert het moreel van zijn bemanning, maar Odysseus weet wel beter dan te denken dat ze aan het noodlot kunnen ontsnappen.

Wanneer er geen land meer in zicht is, ontketent Zeus een hevige storm, misschien wel de ergste die ze op hun reizen zijn tegengekomen. De mast van het schip kraakt en valt, en het schip wordt door de wind en golven uit elkaar gescheurd. Odysseus redt zichzelf door zich vast te klampen aan de gebroken mast en het zeil, maar elke man van de overgebleven bemanning komt om. Inderdaad, Eurylochus vervult zijn verklaring en vindt zijn einde stikkend in een golf.

Conclusie

Eurylochus speelt een kleine maar belangrijke rol in de Odyssee.

Laten we de relevante feiten over dit personage doornemen:

• Eurylochus is de zwager van Odysseus; hij is getrouwd met de zus van Odysseus, Ctimene.
• Eurylochus vocht samen met Odysseus in de Trojaanse Oorlog.
• In de Odyssee dient hij als Odysseus’ tweede man op de reis naar huis.
• Hij aarzelt om het huis van Circe binnen te gaan en ontsnapt wanneer zij de rest van zijn mannen in varkens verandert.
• Hij is te laf om Odysseus te helpen zijn mannen te redden.
• Hij spoort de bemanning aan tot muiterij als Odysseus hen niet laat landen op het eiland Thrinacia.
• Hoewel ze allen beloofden het heilige vee van Helios niet te doden, moedigt Eurylochus hen aan hun gelofte te verbreken.
• Als straf voor het doden van het vee stuurt Zeus een hevige storm die hun schip vernietigt. Alleen Odysseus overleeft het.
• Trouw aan zijn woorden sterft Eurylochus stikkend in een golf.

Eurylochus dient als de antithese van de betere eigenschappen van Odysseus en leidt de aandacht af van de tekortkomingen van Odysseus.