Helios in de Odyssee: De God van de Zon

Greek Mythology

Vaak aangeduid als een titaan, is Helios in de Odyssee een milde god die bekend staat om het brengen van licht op de aarde. Hij berijdt zijn strijdwagen door de lucht en brengt zo de zon voort op zijn reis.

Hij staat bekend als een alziende god omdat zijn positie in de hemel hem een overzicht geeft van het sterfelijke rijk. Dus hoe roept men de toorn van deze milde god over zich af? Hoe wekte onze held, Odysseus, zijn woede?

Om hier dieper op in te gaan, moeten we kijken naar de reis van Odysseus op weg naar huis naar Ithaca.

Standbeeld van Helios, in de Odyssee vaak aangeduid als een titaan

Wie is Helios in de Odyssee?

De reis van Odysseus

Wie de reis van Odysseus volgt, is op de hoogte van zijn avonturen op het eiland van de reuzen, Sicilië, waar hij Polyphemus blind maakt en de haat van de god van de zee, Poseidon, over zich afroept.

De zeegod maakt zijn reis ondraaglijk en ongelooflijk tumultueus, zelfs zo erg dat hij de wateren oproept om zijn reis naar huis te dwarsbomen. Odysseus en zijn mannen ontmoeten vervolgens Aeolus, de meester van de winden, van wie onze held een zak met wind ontvangt en opnieuw uitvaart.

Onze oorlogsheld, die opnieuw de zee doorkruist, bereikt bijna Ithaca, om vervolgens gedwarsboomd te worden door de hebzucht van een van zijn mannen. Deze man, in de veronderstelling dat Odysseus goud heeft ontvangen, opent met geweld de zak en laat de inhoud ontsnappen, waardoor de geschonken winden vrijkomen.

De winden brengen hen terug naar Aeolus, de god van de winden, die weigert hen nogmaals te helpen. In plaats daarvan varen ze naar een nabijgelegen eiland, de thuisbasis van de Laistrygonen.

Land van de Laistrygonen

Aangekomen op het eiland ontdekken Odysseus en zijn mannen al snel het gevaar dat ze onbewust hebben opgezocht. Ze reizen verder en meren aan bij Aeaea, de thuisbasis van de godin Circe.

Hier behandelden de reuzen hen als zwakke prooi; zijn mannen werden opgejaagd en gebruikt als een vorm van competitie voor de Laistrygonen, die op hen joegen voor het avondeten. De Laistrygonen doden verschillende mannen van Odysseus en vernietigen 11 schepen, waardoor ze gedwongen worden zich terug te trekken naar de zee, geslonken in aantal en zwak van uitputting.

De godin-tovenares Circe

Behoedzaam voor het eiland stuurt Odysseus zijn rechterhand met 12 soldaten om het eiland te verkennen. Daar zijn ze getuige van de schoonheid van Circe, die ronddanst en vrolijk zingt.

De mannen zoeken haar gretig op en laten hun verdediging varen, behalve Eurylochus, de tweede in bevel van Odysseus. Hij is getuige van hoe zijn mannen in zwijnen veranderen en haast zich angstig terug naar Odysseus. Odysseus redt zijn mannen en wordt de minnaar van Circe.

Circe adviseert Odysseus om de onderwereld te betreden en Tiresias, de blinde profeet, op te zoeken. Daar moest hij vragen om een veilige doortocht naar huis, want na het debacle met Polyphemus en zijn vele uitdagingen op zee, was hij wanhopig op zoek naar een veiligere manier om terug te keren naar Ithaca.

Na een jaar op het eiland van Circe te hebben gewoond en te hebben genoten van de luxe die hoort bij het zijn van haar minnaar, reist Odysseus eindelijk naar de onderwereld om de blinde profeet om zijn wijsheid te vragen. Er wordt hem verteld het eiland Thrinacia te mijden, dat grote verleidingen herbergt voor zijn mannen.

Op dit eiland bevonden zich de runderen van Helios; zij waren zijn heilige kudde en mochten nooit door sterfelijke mannen worden aangeraakt. Geen enkele wonde noch haar van de goddelijke kudde mocht worden afgenomen, en als ze op Thrinacia zouden landen, moesten ze de heilige runderen met rust laten, op straffe van de woede van de jonge titaan.

De tragedie in Thrinacia

Opnieuw bevaren Odysseus en zijn mannen de zeeën en reizen ze naar hun vaderland, maar onderweg wordt er een storm op hun pad gestuurd. Poseidon, de vader van Polyphemus, voert het bevel over de golven en de wateren en stuurt een storm om Odysseus en zijn mannen te bedreigen.

Eurylochus smeekt Odysseus om aan te meren bij een nabijgelegen eiland om te rusten en hun avondeten te bereiden. Aangekomen op het eiland waarschuwt Odysseus zijn mannen om de runderen van de zonnegod met rust te laten en ze onder geen enkele omstandigheid aan te raken.

De tragedie in Thrinacia - De mannen van Odysseus slachten de runderen van Helios af

Er is een maand verstreken sinds ze in Thrinacia zijn aangemeerd, en de storm die hun kant op is gestuurd lijkt eeuwig te duren. Ze raken snel door hun voedsel en water heen en hongeren zichzelf dagenlang uit met niets anders dan de runderen in het zicht.

Odysseus besluit te gaan bidden in de nabijgelegen tempels en de goden om hun goddelijke genade en hulp te vragen; hij waarschuwt zijn mannen opnieuw om de runderen met rust te laten en vertrekt in de richting van de tempels. Hij bidt tot Zeus, de god van alle goden, om hen een veilige doortocht van het eiland te gunnen, en in ruil daarvoor antwoorden de goden door hem in slaap te sussen.

Op dat exacte moment overtuigt Eurylochus, die de honger niet langer kan verdragen, de mannen van Odysseus om de runderen van de zonnegod te slachten en de beste aan de goden te offeren.

Hij zegt: “als hij enigszins toornig is vanwege zijn runderen met de rechte hoorns, en van plan is ons schip te vernietigen, en de andere goden zijn wens volgen, dan zou ik liever met één slok uit de golf mijn leven wegwerpen, dan langzaam de dood tegemoet te gaan op een verlaten eiland.”

Buiten zijn medeweten verbleef Lampetie, de dochter van Helios, op het eiland. Zij zorgde voor de goddelijke runderen en was getuige van hun goddeloosheid.

Odysseus komt weer bij bewustzijn en reist terug naar zijn schip, waar hij ontdekt dat zijn mannen de geliefde runderen van de Griekse titaan hebben geslacht. Hij vervloekt de goden die hem in slaap hebben gesust terwijl zijn mannen dwaas tegen zijn bevelen in gingen.

Zijn schouders zakken in teleurstelling en angst voor wat er gaat komen. Na dagenlang te hebben gefeest op de runderen van Helios, varen ze opnieuw weg van het eiland, niet wetend welk gevaar Helios en zijn woede voor hen in petto hebben.

Lampetie

Samen met haar zus Phaethusa verbleef Lampetie in Thrinacia en zorgde ze voor de geliefde runderen en het vee van hun vader. Ze zorgden in totaal voor bijna 700 tijdloze dieren. Beide zussen werden door hun moeder, Neaera, meegenomen om voor de goddelijke dieren te zorgen en zijn daar sindsdien gebleven.

Bij de aankomst van Odysseus en zijn mannen verborgen de dochters van Helios zich snel, buiten het zicht van de indringers. Ze brengen hun dagen door met het vermijden van de mannen en het hoeden van de dieren. Zodra de mannen van Odysseus hun kudde slachten, rent Lampetie onmiddellijk naar haar vader, Helios, om hem het nieuws te vertellen. Ze informeert hem hoe de mannen van Odysseus zijn geliefde runderen slachten en zelfs de brutaliteit hebben om de beste aan de goden te offeren.

De woede van de zonnegod

Bij het horen van het nieuws van zijn dochter kon Helios zijn woede niet beheersen. Hij marcheert naar Zeus en de goden en eist straf voor de overtredingen van de mannen van Odysseus. Hij dreigt de zon naar de onderwereld te trekken en een licht te werpen op de zielen van de doden als zijn runderen niet worden gewroken.

Hij eist dat alle goden de mannen van Odysseus straffen om zijn woede te stillen, want zijn geliefde runderen werden genadeloos geslacht ondanks de waarschuwingen van zowel Tiresias als Circe.

Zeus geeft gehoor aan zijn waarschuwing en belooft degenen te straffen die hem verdriet hebben bezorgd. Tijdens de reis van Odysseus weg van Thrinacia stuurt hij een bliksemschicht hun kant op, die zijn schip vernietigt. De mannen van Odysseus verdrinken allemaal in de zee, terwijl Odysseus overleeft door naar de kusten van Ogygia te zwemmen.

Hoewel hij niets te maken had met de dood van de runderen van Helios, kon Odysseus zijn mannen niet tegenhouden om zo’n zonde te begaan. Daarom neemt Zeus hem gevangen op Ogygia, waar de nimf Calypso heerste.

De runderen van Helios

De runderen van de zonnegod staan erom bekend dat ze worden gehoed door Lampetie en haar zus, Phaethusa. Ze hoeden zeven kuddes runderen en zeven kuddes schapen, elk bestaande uit 50 stuks, wat het totaal aantal dieren van de zonnegod op 700 brengt. Homerus beschrijft deze onsterfelijke runderen in De Odyssee als knap, met brede voorhoofden, vet en met rechte hoorns, waarmee hij de perfectie van deze goddelijke wezens benadrukt.

De runderen vertegenwoordigen liefde en toewijding. De god van de zon hield zielsveel van zijn dieren, genoeg om zijn dochters te sturen om over hen te waken en genoeg om zijn toorn op te wekken zodra ze werden aangeraakt. De mannen van Odysseus, bedwelmd door zowel de verleiding als de zoete woorden van Eurylochus, stelen de runderen van de zonnegod, slachten ze af en offeren de beste om hun zonden te proberen goed te maken.

De bliksemschicht van Zeus

Zeus stuurt zijn bliksemschicht naar het schip van Odysseus in de Odyssee. Deze handeling symboliseert hoe de overtredingen van de mannen van Odysseus de goden boos hebben gemaakt. Hij slaagde er niet in zijn mannen onder controle te houden en oogstte als gevolg daarvan de woede van meerdere goden op zijn weg.

De eerste keer dat dit was gebeurd, was op het eiland van de Ciconen, waar zijn mannen geen acht sloegen op zijn waarschuwing, wat resulteerde in de dood van hun broeders voordat ze naar de zeeën vluchtten.

Het tweede verzet dat zijn mannen toonden was op het eiland van Helios, waar ze brutaal de waarschuwingen van Odysseus negeerden. Dit resulteerde in hun onvermijdelijke ondergang door de handen van de goden.

De bliksemschicht van Zeus, de Vajra, symboliseert de almachtige kracht die de goden bezitten. De god van de donder gebruikt de Vajra zelden, want de kracht die hij bezit is groot genoeg om een heel eiland te laten zinken, maar de betekenis ervan is ongelooflijk symbolisch voor de goden.

Door zijn almachtige bliksemschicht te gebruiken, onderstreept Zeus het belang van de woede van Helios en het belang van wraak voor zijn verwant. Hiermee heeft hij Helios een grote gunst bewezen en zo de woede van de jonge titaan gestild.

De rol van Helios in de Odyssee

Helios uit De Odyssee straalt elegantie en gratie uit, terwijl hij de hemel versiert met de glans en schoonheid van zijn zon. Hij geeft er de voorkeur aan zijn handen niet vuil te maken en in plaats daarvan Zeus en de andere goden wraak te laten zoeken in zijn naam.

De rol van Helios als de stille antagonist in de Odyssee

Zijn rol in de Odyssee is die van een stille antagonist, iemand die onze held indirect de meeste schade berokkent in het stuk. Hij laat Zeus, de god van alle goden, alle mannen van Odysseus doden en hem gevangen nemen op Ogygia, waardoor de terugkeer van onze held naar huis zeven jaar lang wordt vertraagd.

Hoewel hij genadig en onpartijdig was, was de Griekse god ook een vurig liefhebber van zijn kostbare bezit, de runderen van de zon. Zijn diepe genegenheid voor de goddelijke dieren leidt tot bittere pijn zodra ze werden afgeslacht door de handen van louter stervelingen, zozeer zelfs dat hij de goden dreigde zijn zon naar de onderwereld te brengen, om de warmte en het licht naar de zielen van de doden te laten schijnen.

Conclusie

Nu we het hebben gehad over Helios, zijn runderen en zijn woede, laten we de belangrijkste punten van dit artikel nog eens doorlopen:

Helios is de god van de zon, die eigenaar is van 700 runderen en vee, waar hij van zonsopgang tot zonsondergang naar staart.
De mannen van Odysseus wekken de woede van de zonnegod op door zijn geliefde dieren te slachten. Ze hebben de beste aan de goden geofferd als compensatie voor hun zonden.
Odysseus maakt Helios boos doordat hij zijn mannen niet onder controle heeft, wat resulteert in de dood van de ossen van de zonnegod.
Helios, woedend door hun onbeschoftheid, eist dat Zeus en de goden Odysseus en zijn mannen straffen, op straffe van het trekken van de warmte van de aarde naar de onderwereld, waardoor de stervelingen bevriezen van de kou.
Zeus belooft zijn wraak uit te oefenen door hun schip midden op de oceaan te treffen.
De bliksemschicht raakt het schip en alle mannen van Odysseus verdrinken, waardoor Odysseus als enige overlevende overblijft.
Odysseus zwemt naar het dichtstbijzijnde eiland, Ogygia, waar hij zeven jaar gevangen wordt gehouden door de nimf Calypso vanwege zijn falen om zijn mannen goed te leiden.
De runderen van Helios symboliseren de diepe aanbidding en het bezitterige karakter van de goden, de liefde die ze zozeer bezitten dat ze hen met al hun macht beschermen, zoals te zien is bij de woede van Helios.
Helios in de Odyssee schildert een stille antagonist af die onze held niet direct schaadt, maar onze held de grootste en langste tragedie bezorgt die hij op zijn reis tegenkwam.

Kortom, Helios, de god van de zon en een van de twee overgebleven titanen op de berg Olympus, hield zijn runderen nauw aan zijn hart. Zozeer zelfs dat de zonde van het slachten ervan zeer ernstige gevolgen had.

De mannen van Odysseus, gedreven door honger en verleiding, begingen de grootste onbeschoftheid die een sterveling ooit tegenover de Griekse god zou kunnen begaan. En dus verdronken ze, terwijl hun leider, Odysseus, enkele jaren gevangen zat op Ogygia, waardoor zijn reis naar huis werd vertraagd.