Was Agamemnon de koning van Mycene of Argos?

Mythology

In de Griekse mythologie is Agamemnon een van de meest prominente figuren in de legende van de Trojaanse Oorlog. Hij was de leider van het enorme Griekse leger dat vocht tegen Troje. Hij staat algemeen bekend als de koning van Mycene. Maar was hij werkelijk de koning van die stadstaat? De waarheid is veel gecompliceerder dan het op het eerste gezicht lijkt. Dit artikel onderzoekt wat de vroegste bewijzen ons werkelijk vertellen en waarom dit vraagstuk belangrijk is.

Ruïnes van het oude Mycene. Foto door Ronny Siegel, CC-BY 2.0

Wie was Agamemnon?

Laten we eerst vaststellen wie Agamemnon werkelijk was. Hij verschijnt voor het eerst in de Ilias van Homerus, geschreven in de zevende eeuw v.Chr. Volgens dit verslag en latere bronnen was Agamemnon de hoge koning van de Grieken tijdens de Trojaanse Oorlog. Zijn broer Menelaus was verloofd met Helena van Sparta, voordat zij werd ontvoerd door (of vluchtte met) Paris van Troje.

Als gevolg hiervan, en door een alliantie tussen verschillende Griekse leiders, vertrokken vele duizenden Grieken op een veldtocht om de Trojanen te verslaan en Helena terug te brengen. Agamemnon heerste niet over heel Griekenland, maar hij was de voornaamste koning, de algemene leider van de geallieerde Griekse strijdkrachten. Om deze reden wordt hij in de Ilias regelmatig ‘koning der mannen’ genoemd.

Wat betreft zijn werkelijke koninkrijk beschrijven veel moderne bronnen hem als de koning van Mycene. Andere, zoals de Encyclopedia Britannica, noemen hem ‘koning van Mycene of Argos’. Relatief weinig moderne bronnen verwijzen simpelweg naar hem als de koning van Argos. Waarom is er deze verwarring, en maakt het eigenlijk wel uit?

Waarom is het koninkrijk van Agamemnon belangrijk?

Laten we eens kijken waarom de kwestie van Agamemnons koninkrijk zo belangrijk is. Het feit is dat het een grote invloed heeft op ons begrip van wanneer de Ilias is geschreven, welke oude tradities het bewaart en welke tijdsperiode het beschrijft.

De reden hiervoor is vrij eenvoudig. In verschillende perioden van de Griekse geschiedenis waren verschillende stadstaten dominanter dan andere. Omdat Agamemnon in de Ilias wordt gepresenteerd als de machtigste Griekse koning, heeft de identiteit van zijn koninkrijk veel te maken met wanneer het verhaal zich afspeelt, of althans uit welk tijdperk de legende stamt.

In het geval van Mycene was dat de machtigste stadstaat in het Myceense tijdperk van de Griekse geschiedenis, vandaar de naam van het tijdperk. Dat duurde van ongeveer 1600 tot 1150 v.Chr. Daarna werd het nooit meer het machtigste Griekse koninkrijk.

Als de Ilias Mycene dus werkelijk presenteert als het centrum van Agamemnons koninkrijk, zou dat erop wijzen dat deze legende uit het Myceense tijdperk stamt. Dit zou dan gebruikt kunnen worden als bewijs, niet alleen voor de tijdsperiode waarin het verhaal zich afspeelt, maar ook voor de nauwkeurige bewaring van ten minste de basis van de Griekse geschiedenis gedurende eeuwen van orale traditie.

Aan de andere kant, als Agamemnon in de Ilias feitelijk wordt gepresenteerd als de koning van Argos, dan zou dit tot totaal andere conclusies leiden.

Een korte geschiedenis van Mycene en Argos

Voordat we het bewijs uit de Ilias onderzoeken, is het nuttig om eerst te kijken naar wat we weten over de respectievelijke geschiedenissen van Mycene en Argos.

Mycene was een oude stad in de Peloponnesos in de regio die bekend staat als Argolis. Het lag nabij het diepste punt van de Argolische Golf, hoewel een stukje landinwaarts. Argos lag in hetzelfde algemene gebied, hoewel dichter bij de kust. Het lag 11 km ten zuiden van Mycene.

Tijdens de bronstijd, van ongeveer 1600 tot 1150 v.Chr., was Mycene de machtigste Griekse stadstaat. Het verloor echter zijn macht tijdens de ineenstorting van de bronstijd in de 12e eeuw v.Chr. Niettemin werd het geen onbeduidend dorp, in tegenstelling tot wat sommige moderne claims beweren. Het bleef daarna nog meer dan duizend jaar bestaan.

Argos steeg echter pas rond het midden van de achtste eeuw v.Chr. tot overmacht in de omliggende regio, hoewel het ook in Myceense tijden al een belangrijke plek was. De overheersing van Argos duurde echter niet erg lang. Rond het midden van de zevende eeuw v.Chr. werd het voorbijgestreefd door Sparta.

De algemene setting van de Ilias

Voordat we specifiek naar Argos en Mycene kijken, is het de moeite waard om te overwegen wat de Ilias als geheel aangeeft. Decennialang hebben wetenschappers geprobeerd de Ilias te interpreteren in het licht van het Myceense tijdperk, omdat de oude Griekse schattingen voor de datum van de Trojaanse Oorlog die in dat tijdperk plaatsten.

Recenter onderzoek heeft echter aangetoond dat de Ilias over het algemeen een vroege archaïsche setting weerspiegelt. Het archaïsche tijdperk beslaat de periode van ongeveer de achtste eeuw v.Chr. tot de vijfde eeuw v.Chr.

Bijvoorbeeld, de Ilias presenteert Sparta als een van de meest prominente en machtigste stadstaten. Sparta werd pas rond 950 v.Chr. gesticht en werd pas tegen het einde van de achtste eeuw machtig. De Ilias verwijst ook naar het Egyptische Thebe als rijk en noemt het koninkrijk van de Phrygiërs in Anatolië.

Al deze details en tal van andere hebben wetenschappers ertoe gebracht te beweren dat de wereld van de Ilias in wezen een weerspiegeling is van de historische wereld van de achtste of mogelijk zelfs de zevende eeuw v.Chr.

Mycene in de Ilias

Met dit in gedachten, wat zegt de Ilias over Mycene? Was het het centrum van Agamemnons machtige koninkrijk, wat erop zou wijzen dat deze legende informatie uit het Myceense tijdperk bewaart? Als dat zo is, zou dit in contrast staan met de rest van de wereld die in de Ilias wordt geportretteerd, zoals we zojuist hebben gezien.

Decennialang is er gefocust op het feit dat Agamemnon in de Ilias ‘de koning van Mycene’ wordt genoemd. Op het eerste gezicht zou dit gezien kunnen worden als overtuigend bewijs dat Agamemnons koninkrijk een Myceens koninkrijk was. De werkelijkheid is echter ingewikkelder.

Ruïnes van de oude stad Mycene. Foto door Hugh Llewelyn, CC-BY-2.0

De Ilias is een zeer omvangrijke tekst. Het bevat talloze verwijzingen naar Griekse steden en koninkrijken. Toch wordt Mycene in totaal slechts acht keer genoemd. Drie van deze verwijzingen suggereren dat Agamemnon de heerser was, waarbij de verwijzing die hem ‘koning van Mycene’ noemt de meest expliciete is.

Gezien de voortdurende verwijzingen in moderne bronnen dat Agamemnon de koning van Mycene was, zou men denken dat deze stad talloze keren in het verhaal wordt genoemd. In werkelijkheid is het geringe aantal verwijzingen ernaar (vooral in verband met Agamemnon) opvallend.

Het is ook vermeldenswaard dat de Odyssee, die de reis van een prominente Griekse leider terug naar Griekenland na de Trojaanse Oorlog beschrijft, Mycene slechts één keer noemt.

Argos in de Ilias

In contrast hiermee verschijnt Argos talloze keren in de Ilias en ook in de Odyssee. De eerste noemt Argos negenentwintig keer, terwijl de laatste veertien keer naar die stad verwijst. Hoe verschijnt het in relatie tot Agamemnon?

Er zijn verschillende delen van de tekst die Agamemnon expliciet verbinden met Argos. Eén regel noemt Agamemnon bijvoorbeeld ‘heer van vele eilanden en heel Argos’. Verschillende andere regels laten Agamemnon praten over ‘terugkeren naar Argos’.

Het lijdt geen twijfel dat Argos een veel prominentere plaats inneemt in de Ilias dan Mycene. Wat geeft dit aan? Als alle andere factoren gelijk blijven, zou dit erop wijzen dat Argos de dominante Griekse stadstaat was in de Ilias, niet Mycene.

Was Argos of Mycene het dominante Griekse koninkrijk?

Het is echter niet zo dat alle andere factoren gelijk zijn, dus de situatie is ingewikkelder dan dat alleen. De Ilias en de Odyssee bieden diverse specifieke stukjes informatie over de twee steden.

Er zijn bijvoorbeeld geen individuele regels in beide gedichten die aangeven dat Mycene de dominante Griekse stadstaat was, behalve louter het feit dat Agamemnon de koning wordt genoemd. Aan de andere kant zijn er een aantal regels in deze twee gedichten die aangeven dat Argos de suprematie had.

‘Argos’ als aanduiding voor een grote regio

Een algemene observatie is dat ‘Argos’ schijnbaar wordt gebruikt als synoniem voor Griekenland als geheel, of althans een prominent deel daarvan.

Bijvoorbeeld, verschillende regels verwijzen naar Helena die uit Argos is meegenomen, ook al zeggen andere regels duidelijk dat zij voorheen in Lacedaemon (dat wil zeggen Sparta) woonde en daar vandaan was meegenomen. Sparta ligt ook in de Peloponnesos, maar ver van Argos en zelfs buiten Argolis.

Een andere regel verwijst naar de Achaeërs (waarmee de Grieken in het algemeen worden bedoeld) die ‘hier [bij Troje] ver van Argos’ omkomen, alsof Argos hun thuis was, ook al kwamen de Griekse troepen uit het hele land.

Elders stelt een personage in de Ilias dat er een stad is die Ephyre, of Ephyra, heet in het hart van Argos. Dit lijkt een verwijzing naar Korinthe. Hoewel het nog steeds in de Peloponnesos ligt, is dit ver verwijderd van de stad Argos zelf. Ook dit suggereert dat ‘Argos’ hier mogelijk wordt gebruikt als synoniem voor Griekenland, of althans een groot deel daarvan. In ieder geval bevestigt het dat het woord niet louter beperkt is tot de stad, want Ephyra wordt hier beschreven als een stad binnen Argos.

De naam van Agamemnons koninkrijk

Het feit dat ‘Argos’ wordt gebruikt voor een grote regio, mogelijk zelfs af en toe als synoniem voor Griekenland als geheel, wijst er zeker op dat Argos de dominante macht van die tijd was. In contrast hiermee lijkt het erop dat ‘Mycene’ nooit wordt gebruikt om naar een grotere regio te verwijzen.

Merk ook op dat Agamemnon de ‘heer van vele eilanden en heel Argos’ wordt genoemd. De uitdrukking ‘heel Argos’ impliceert meer dan alleen een stad. Het impliceert eerder een regio. Zou het dan kunnen dat Agamemnon niet de koning van een Myceens koninkrijk was, maar eerder de koning van een Argivisch koninkrijk?

Met andere woorden, Agamemnon heerste over het koninkrijk Argos, dat een groot gebied besloeg, en Mycene was slechts één opmerkelijke stad binnen dat koninkrijk. Het gebruik van de twee verschillende plaatsnamen in het werk van Homerus wijst erop dat dit het geval is, maar laten we verder bewijsmateriaal onderzoeken.

Bewijs van Hera

Er is een dialoogregel van Hera die waarschijnlijk van belang is voor dit onderwerp. In antwoord op Zeus zegt Hera:

“Waarlijk heb ik drie steden die mij het meest dierbaar zijn, Argos en Sparta en het breedstradige Mycene.”

Hera noemt deze drie steden als bijzonder dierbaar voor haar, wat suggereert dat ze bijzonder prominent waren. Sparta is natuurlijk expliciet een van de machtigste stadstaten van Griekenland in de Ilias, zijnde het koninkrijk van Menelaus. Mycene moet ook belangrijk zijn, gezien de associatie met Agamemnon.

Gezien dit feit is het opmerkelijk dat Argos hier ook wordt genoemd. Niet alleen dat, maar het wordt als eerste genoemd. Dit suggereert dat Argos de machtigste van deze drie steden was.

Hera en Zeus afgebeeld op de Parthenon-sculpturen. Foto door Jamie Heath, CC-BY 2.0

Bewijs van Theoclymenus

Een andere interessante regel komt uit de Odyssee. Daar vertelt een personage genaamd Theoclymenus dat hij uit Argos is gevlucht omdat hij een man had gedood. Hij zegt:

“Zo ben ook ik uit mijn vaderland, omdat ik een man van mijn stam doodde, en er zijn vele broers en verwanten van hem door het paardengrazende Argos en zij bezitten grote macht over de Achaeërs.”

Volgens dit verslag moest Theoclymenus uit Argos vluchten omdat hij een man doodde die daar vele ‘broers en verwanten’ had. Hij stelt vervolgens dat die mannen ‘grote macht over de Achaeërs’ bezitten, dat wil zeggen de Grieken.

Omdat deze ‘vele broers en verwanten’ binnen Argos grote macht over de Grieken bezaten, moet de werkelijke koning van Argos inderdaad machtig zijn geweest. Interessant genoeg komt de uitdrukking die vertaald is als ‘grote macht’ nergens anders in de Ilias voor.

Argos, het rijkste van de landen

Terugkerend naar de Ilias, biedt Boek 9 nog een opmerkelijke verwijzing naar de prominentie van Argos. Agamemnon begint een dialoogregel met de woorden:

“En als we terugkeren naar het Achaeïsche Argos, de rijkste van alle landen…”

Dit noemt Argos expliciet ‘de rijkste van alle landen’. Voor de duidelijkheid: dit gaat niet over financiële rijkdom. Het gaat eerder over de vruchtbaarheid van het land zelf, in die zin dat het uitstekend was voor de verbouw van gewassen. Hoewel dit niet bevestigt dat Argos materieel rijk of politiek belangrijk was, is het consistent met de conclusie dat het een zeer prominente locatie was.

Het is ook vermeldenswaard dat hier zeker de stad wordt beschreven, niet de grote regio die bekend staat als Argos. Homerus gebruikt de uitdrukking ‘Achaeïsch Argos’ specifiek om naar de stad te verwijzen, in contrast met een andere stad genaamd Argos elders in Griekenland, in Thessalië.

De Catalogus van Schepen

Tot nu toe wijst alles erop dat Agamemnon de koning was van het koninkrijk Argos, dat een groot deel van de Peloponnesos besloeg, en dat Mycene simpelweg een prominente stad was binnen dat grotere domein.

Er is echter één deel van de Ilias dat gebruikt zou kunnen worden om tegen deze conclusie te pleiten. Dit is de Catalogus van Schepen. Dit is een sectie van de Ilias die een zeer lange lijst van strijdkrachten presenteert uit talloze steden uit heel Griekenland. Het bevat ook de namen van de leiders van elke groep steden.

De contingenten van Agamemnon

Het meest relevant voor onze huidige discussie is dat Agamemnon wordt vermeld als de leider van contingenten uit de volgende steden:

Mycene, Korinthe, Cleonae, Orneae, Araethyrea, Sicyon, Hyperesia, Gonoessa, Pellene, Aegium en Helice.

Opvallend is dat Mycene als eerste wordt genoemd, terwijl Argos helemaal niet wordt vermeld. Wat kunnen we hieruit concluderen? Ten eerste moeten we hier niet uit concluderen dat dit betekent dat Mycene het centrum van Agamemnons koninkrijk moet zijn geweest.

We kunnen dit zeggen omdat het volgende deel van de Catalogus van Schepen de lijst met contingenten presenteert die door Menelaus werden geleid. Die lijst begint met Pharis, wat een relatief obscure plek is, terwijl Menelaus absoluut de koning van Sparta was.

Bovendien is dit geen beschrijving van het domein van elke heerser, maar slechts van de contingenten troepen die zij leidden tijdens de Trojaanse Oorlog. Uiteraard kunnen we aannemen dat het domein van elke koning veel te maken had met wie zij leidden, maar we kunnen niet uitgaan van een één-op-één gelijkwaardigheid.

Diomedes, de koning van Argos

Vlak voor de lijst van Agamemnons contingenten vinden we een lijst die Argos bevat. De context laat zien dat dit duidelijk een verwijzing is naar de stad zelf, niet naar de bredere regio. Hier worden mannen uit Argos (en diverse andere plaatsen) beschreven als zijnde geleid door een figuur genaamd Diomedes.

Diomedes wordt door Homerus niet expliciet een koning genoemd, maar het wordt sterk gesuggereerd dat dit zijn positie in Argos is. Latere Griekse verslagen maken dit expliciet. Als dit het geval is, is dit dan in strijd met de conclusie dat Agamemnon de koning van het koninkrijk Argos was?

Kort gezegd: nee. Bedenk dat Agamemnon de koning van ‘heel Argos’ wordt genoemd, wat meer suggereert dan alleen een stad. Er is niets inconsequent aan dat Agamemnon de koning van Argos was als de ‘Argos’ in zijn geval het koninkrijk als geheel betekent, terwijl de ‘Argos’ in het geval van Diomedes de stad betekent (zoals het wel moet doen in de context van de Catalogus van Schepen).

In dit geval zou Diomedes een rol hebben gehad die vergelijkbaar is met die van een gouverneur, waarbij hij de stad rechtstreeks bestuurde terwijl Agamemnon de hoge koning van de hele regio was, waarbij Argos de hoofdstad was en dus de naam van het koninkrijk.

Bewijs uit de Odyssee

Bewijs dat dit werkelijk het geval is, komt uit de Odyssee. Daar vinden we een beschrijving van de voorouders van Theoclymenus en hoe een van hen over Argos kwam te heersen. In deze korte beschrijving vinden we de volgende passage over een van zijn voorouders:

“Melampus ging naar het koninkrijk van andere mannen, naar het paardengrazende Argos, want het was daar nu voor hem beschikt dat hij zou leven als heerser over vele Argiven.”

Merk op dat er specifiek staat dat waar hij naartoe verhuisde al een koninkrijk was, waarbij het specifiek ‘het koninkrijk van andere mannen’ wordt genoemd. Er wordt niet verwezen naar het feit dat hij tegen de koning van dit bestaande koninkrijk vocht, de heersers verdreef of iets dergelijks. De meest natuurlijke interpretatie in het licht van de formulering is eerder dat hij naar een bestaand koninkrijk verhuisde en een deel ervan kreeg om over te heersen.

Dit wordt verder ondersteund door de bewering dat hij de heerser werd van ‘vele Argiven’ in plaats van ‘alle Argiven’ of simpelweg ‘de Argiven’. Dit suggereert dat er Argiven waren over wie deze nieuwe koning niet heerste. Dit wijst er sterk op dat de koning van de stad Argos niet over het gehele Argivische koninkrijk heerste.

Ruïnes van het oude Argos. Foto door Michael Kogan, CC-BY 2.0

Antieke parallellen

We vinden een duidelijk precedent hiervoor in andere Nabije Oosterse literatuur uit de ijzertijd. Het Bijbelboek Tweede Koningen werd geschreven door Jeremia en was dus in grote lijnen eigentijds met de Ilias. In dat boek vinden we koning Achab, de heerser van het gehele Tienstammenrijk van Israël, beschreven als de ‘koning van Samaria’.

Dit komt doordat de stad Samaria de hoofdstad van het koninkrijk was. Dit zou vergelijkbaar zijn met het koninkrijk van Agamemnon dat ‘Argos’ wordt genoemd omdat die stad de hoofdstad van zijn koninkrijk was. Toch bevat het Boek Tweede Koningen opvallend genoeg ook een verwijzing naar Samaria die een gouverneur heeft, los van de koning.

Daarom is er niets ongeloofwaardigs aan het idee dat Agamemnon over een koninkrijk heerste waarvan Argos de hoofdstad was, terwijl een ander individu, koning Diomedes, de verantwoordelijkheid had over het bestuur van de stad zelf.

De beschrijving van Agamemnon

Hoe zit het met het feit dat Agamemnon één keer de ‘koning van Mycene’ wordt genoemd? Moet dit betekenen dat Mycene het centrum van zijn koninkrijk was?

Ook hier is er een duidelijk precedent voor het aanduiden van de koning van een groot territorium als de koning van één specifiek deel ervan, zelfs een deel dat niet de hoofdstad was. Er zijn hiervan minstens twee voorbeelden in de Bijbel. In het Boek Ezra wordt koning Cyrus de koning van Babylon genoemd, ook al was hij de koning van het gehele Perzische Rijk.

Dit is geen fout, want Ezra toont een uitgebreid bewustzijn van het Perzische Rijk en de rol van Cyrus daarin. Het is eerder gewoon een voorbeeld van het verwijzen naar hem in associatie met een prominente locatie binnen zijn grotere domein. We vinden ditzelfde epitheton voor Cyrus terug op enkele antieke spijkerschriftdocumenten, zoals de Cyrus-cilinder.

Op vergelijkbare wijze noemt een ander deel van het Boek Ezra een latere Perzische koning ‘de koning van Assyrië’, wat een ander prominent deel van het Perzische Rijk was.

Daarom betekent het feit dat Agamemnon de koning van Mycene wordt genoemd niet dat hij over een Myceens koninkrijk heerste, evenmin als Cyrus die koning van Babylon wordt genoemd betekent dat hij over een Babylonisch koninkrijk heerste.

Wat dit betekent voor de Ilias

Wat betekent dit alles voor de setting van de Ilias? Zoals we eerder zagen, lijkt de algemene politieke en geografische wereld die door Homerus wordt gepresenteerd de geschiedenis van de achtste of zevende eeuw v.Chr. te weerspiegelen. Daarom lijkt de rol van Argos in de Ilias, inclusief de dominantie over Mycene, hiermee in overeenstemming te zijn.

Het zou echter alleen logisch zijn dat Mycene eruit wordt gelicht als zijnde geregeerd door Agamemnon als het een prominent deel was van zijn Argivische koninkrijk. Is dit werkelijk consistent met de realiteit van de achtste eeuw v.Chr.?

Mycene in het archaïsche tijdperk

Hoewel vaak wordt beweerd dat Mycene na de bronstijd verdween, is dit simpelweg niet waar. Het is waar dat er heel weinig over bekend is in het archaïsche tijdperk, maar archeologie toont aan dat het nog steeds bestond en nog steeds bewoond was. In feite was het, behalve dat het bewoond was, blijkbaar nog steeds een sterke stad.

We kunnen dit concluderen uit het feit dat er reconstructiewerkzaamheden werden uitgevoerd aan de grote stadsmuren, zoals archeologisch bewijs heeft onthuld. Dergelijk werk zou aanzienlijke organisatie en mankracht vereisen, wat aantoont dat het op dat punt in de geschiedenis niet zwak kan zijn geweest.

Bovendien zou het feit dat deze muren nog steeds in gebruik waren de stad prominentie hebben gegeven. Ze waren oorspronkelijk gebouwd in de bronstijd en dergelijke bronstijdmuren werden ‘Cyclopisch’ genoemd, vanwege hun monumentale omvang. Ze zouden de verdedigingswerken van vrijwel alle Griekse steden uit de ijzertijd, zoals Korinthe of Sparta, in de schaduw hebben gesteld.

Het schrijven van de Ilias

Met deze informatie in gedachten is het helemaal geen verrassing dat Mycene eruit werd gelicht als een stad waarvan de koning Agamemnon was. Alle verwijzingen naar die stad in de Ilias zijn consistent met de realiteit van het archaïsche tijdperk.

Wat betekent dit voor de Ilias zelf? Het hoeft niet noodzakelijkerwijs veel te maken te hebben met wanneer deze gebeurtenissen werkelijk plaatsvonden, als ze al een historische basis hebben. Natuurlijk zou het daarmee te maken kunnen hebben, aangezien we weten dat de oude Grieken de ouderdom van gebeurtenissen regelmatig overdreven.

Dit zou echter ook geïnterpreteerd kunnen worden als simpelweg een kwestie van Homerus die het verhaal beschreef volgens de wereld waarmee hij persoonlijk vertrouwd was. In ieder geval betekent dit dat de verwijzing naar Agamemnons koningschap over Mycene geen traditie is die is overgeleverd uit de bronstijd.

Conclusie

Concluderend kunnen we zien dat Agamemnon de koning was van het koninkrijk Argos. De Ilias beweert zelfs dat Agamemnons domein zelfs verschillende eilanden omvatte. Hoe dan ook, het punt is dat zijn koninkrijk definitief een Argivisch koninkrijk was. Argos was de meest prominente stadstaat in de Peloponnesos en werd soms zelfs gebruikt als synoniem voor Griekenland als geheel.

Agamemnon was ook de koning van Mycene, maar dan in de zin dat Mycene een prominente stad was binnen het koninkrijk van Argos. Koning Diomedes was ondertussen de heerser van de eigenlijke stad Argos zelf, waarbij hij een vergelijkbare functie vervulde als die van een gouverneur.