Thetis: De 'Mama Beer' van de Ilias

Bij het presenteren van Thetis richten lezers van de Ilias zich meestal op haar rol als de moeder van Achilles.

Maar heeft Thetis een grotere rol te spelen in het epos van de Trojaanse Oorlog?

Welke rollen speelde zij en welke invloed had zij op de ontwikkeling van wat een oorlog zou worden die de hele stad Troje zou vernietigen?

Zoals de meeste vrouwen in de Griekse mythologie wordt Thetis vaak alleen beschouwd vanwege haar rol als moeder. De enige noemenswaardige verbinding die ze lijkt te hebben met de Trojaanse Oorlog is dat het verhaal van het Oordeel van Paris begint op haar bruiloft.

Eris wierp haar appel in de menigte godinnen op de bruiloft van Thetis, wat de ruzie tussen de drie godinnen ontketende die uiteindelijk zou leiden tot het begin van de oorlog.

Als de moeder van Achilles treedt ze ook op als zijn voorvechter en bemiddelaar bij de goden, waaronder Zeus, en doet ze alles wat ze kan om hem te beschermen. Van zijn kant lijkt Achilles vastbesloten om zich te bevrijden van de pogingen van zijn moeder om hem te beschermen.

Hij is gewaarschuwd dat een ziener heeft voorspeld dat zijn deelname aan de Trojaanse Oorlog zal betekenen dat hij een kort leven zal leiden dat eindigt in glorie. Zijn afwezigheid zou hem een langer, zij het vredig, bestaan gunnen. Hij lijkt simpelweg niet in staat om het verstandige advies van zijn moeder op te volgen.

Thetis’ rol lijkt die van de moederfiguur te zijn. Thetis is echter meer dan alleen een nimf die toevallig een heroïsche zoon voortbracht. Ze redde Zeus ooit van een opstand; een feit waarnaar Achilles zelf vroeg in de Ilias verwijst:

“U alleen van alle goden heeft Zeus, de Verduisteraar van de Hemelen, gered van een roemloos lot, toen sommige van de andere Olympiërs – Hera, Poseidon en Pallas Athene – hadden samengespannen om hem in ketenen te werpen… U, godin, ging en redde hem van die vernedering. U riep snel het monster met de honderd armen naar de hoge Olympus, die de goden Briareus noemen, maar de mensheid Aegaeon, een reus die nog krachtiger is dan zijn vader. Hij hurkte bij de zoon van Cronos met zo’n vertoon van macht dat de gezegende goden in doodsangst wegsloop en Zeus vrij lieten.”

–Ilias

Thetis’ rol is blijkbaar diep betrokken bij de zaken van zowel goden als mensen. Haar inmenging is een wanhopige poging om haar zoon te redden. Een ziener heeft voorspeld dat hij jong zal sterven na veel glorie voor zichzelf te hebben vergaard als hij deelneemt aan de Trojaanse Oorlog. Ondanks de beste inspanningen van Thetis is Achilles voorbestemd om jong te sterven.

Wie is Thetis in de Ilias?

Hoewel veel van de studie over Thetis in de Ilias draait om haar en Achilles, is haar achtergrondverhaal niet dat van een onbelangrijke godin. Als nimf heeft Thetis 50 zussen.

Er zijn tegenstrijdige verhalen over hoe zij getrouwd raakte met Peleus, een louter sterfelijke koning. Eén verhaal gaat dat twee verliefde goden, Zeus and Poseidon, haar achtervolgden. De goden werden echter ontmoedigd in hun pogingen om met haar te trouwen of het bed te delen toen een ziener onthulde dat zij een zoon zou baren die “zijn vader zou overtreffen”.

Zeus, die zijn vader had overwonnen om over de Olympus te heersen, had geen interesse in het verwekken van een kind dat groter was dan hijzelf. Vermoedelijk dacht Poseidon, zijn broer, er net zo over.

Een andere versie beweert dat Thetis de avances van Zeus afwees uit simpel respect voor het huwelijk dat hij al had met Hera. In een vlaag van woede verklaarde Zeus dat zij nooit met een god zou trouwen en doemde haar om met een sterveling te trouwen. Thetis trouwde uiteindelijk met Peleus, en samen brachten zij haar geliefde zoon, Achilles, voort.

Hoewel de relatie tussen Thetis en Zeus gecompliceerd was, was haar afwijzing van zijn avances geen indicatie dat zij geen gevoelens had voor de god.

Als leidster van de 50 Nereïden, werd Thetis beschouwd als een kleine godin in haar eigen recht. De meeste goden en godinnen waren van twijfelachtige loyaliteit en hadden nog lossere zeden. Niet Thetis. Toen de godin Hera, Pallas Athene en de god Poseidon opstonden om Zeus ten val te brengen, kwam Thetis hem te hulp door Briareus op te roepen, een van de reuzenrassen geboren uit de aarde zelf, om hem te verdedigen.

Gedurende de Ilias toont Thetis een vergelijkbare wanhoop om Achilles te verdedigen. Ze lijkt bereid bijna alles te doen om haar kind te beschermen. Vanaf de tijd dat hij een baby is, probeerde ze hem de onsterfelijkheid te schenken die zijn menselijke erfgoed hem ontzegde.

Ze voedde hem met ambrosia, het voedsel van de goden, en legde hem elke nacht in het vuur om zijn sterfelijkheid weg te branden. Toen dat niet effectief bleek, nam ze de jonge Achilles mee naar de rivier de Styx en dompelde hem onder in het water, waardoor hij onsterfelijk werd.

Hoe probeert Thetis Achilles te redden?

Thetis probeert verschillende manieren om haar enige kind te verdedigen. Ze probeert hem eerst onsterfelijk te maken en hem vervolgens buiten de Trojaanse Oorlog te houden. Wanneer die pogingen falen, geeft ze hem een unieke wapenrusting, gemaakt door de smid van de goden, ontworpen om hem in de strijd te beschermen.

Zoals elke moeder zal de moeder van Achilles alles doen wat ze kan om haar kind te beschermen. De geboorte van Achilles is een belangrijke gebeurtenis in het leven van Thetis. Ze werd aan de sterfelijke Peleus gegeven door Zeus, die de man adviseerde haar op de kust in een hinderlaag te lokken en haar niet los te laten terwijl ze van gedaante veranderde. Uiteindelijk overwon hij haar en stemde ze toe om met de sterveling te trouwen.

In Thetis raakt de Griekse mythologie aan de woorden voor creatie, thesis, en verzorgster, tethe. Thetis is de moederlijke invloed over Achilles. Als zoon van Thetis wordt hij beschermd door haar goddelijke aard, maar met zijn impulsieve gedrag en keuzes kan zelfs zijn onsterfelijke moeder hem niet voor altijd verdedigen. Omdat Achilles haar enige kind is, is ze wanhopig om hem te beschermen, maar haar inspanningen zijn tevergeefs.

Thetis’ interventies beginnen al vroeg. Voordat de oorlog begint, stuurt ze hem naar het hof van Lycomedes, op het eiland Skyros, om hem te verbergen en zijn deelname aan de oorlog te voorkomen. Odysseus, de Griekse krijger, laat zich echter niet misleiden door zijn vermomming en lokt Achilles uit de tent.

Wanneer die list faalt, **gaat Thetis naar **Hephaestus en vraagt hem een goddelijke wapenrusting voor Achilles te smeden, bedoeld om hem te beschermen in de strijd. Die wapenrusting blijkt later zijn ondergang te worden, omdat het gebruik ervan Patroclus een opgeblazen gevoel van zelfvertrouwen geeft dat tot zijn noodlot leidt.

Wanneer Patroclus wordt gedood, gaat Thetis naar haar zoon en troost hem, smekend om uit de oorlog te ontsnappen en zijn lot te aanvaarden: een rustig maar lang leven leiden. Achilles weigert en vertelt haar dat Hector Patroclus heeft gedood en niet zal rusten totdat Hector door zijn zwaard sterft. Zijn trots, verdriet en woede drijven hem voort, en niets wat zijn moeder zegt kan hem op andere gedachten brengen. Ze doet alles wat ze kan om Achilles te verdedigen, maar uiteindelijk kan zelfs een moederliefde een man niet beschermen tegen zijn eigen keuzes.

De interventie van Thetis en de teruggave van Hector

Wanneer Patroclus wordt gedood door de Trojaanse prins Hector, zweert Achilles wraak. Hij verlaat zijn kamp, gekleed in de nieuwe wapenrusting die Thetis voor hem heeft laten maken, en zaait dood en verderf onder de Trojanen. Zo groot is Achilles’ woede en kracht in de strijd dat hij een lokale riviergod boos maakt door de rivier te verstoppen met de lichamen van de afgeslachte Trojanen.

Achilles raakt uiteindelijk in gevecht met de riviergod zelf, drijft deze terug en zet zijn vendetta voort. Nadat hij Hector heeft teruggedrongen naar de stadspoorten, achtervolgt hij hem drie keer rond de stad voordat Hector zich omdraait om hem onder ogen te komen. Achilles doodt Hector, met enige goddelijke hulp.

Achilles heeft de wraak gekregen die hij zocht op de Trojaanse prins voor de dood van Patroclus, maar hij is niet tevreden met deze overwinning. Woedend, rouwend en met zijn wraak onbevredigd, neemt hij het lichaam van Hector en sleept het achter zijn strijdwagen aan. Hij gaat 10 dagen door met het misbruiken van Hectors lichaam, sleept het in het rond en weigert het aan de Trojanen vrij te geven voor een fatsoenlijke begrafenis.

Verbolgen over Achilles’ minachting voor de gebruikelijke begrafenisrituelen en de morele wetten van dood en respect voor vijanden, stonden de goden erop dat Thetis met haar eigenzinnige zoon zou spreken.

In een poging Achilles te beschermen tegen de gevolgen van zijn eigen gedrag, gaat ze naar hem toe en overtuigt hem om het lichaam terug te geven. Een andere god leidt Priamus, de koning van Troje, het Griekse kamp binnen om het lichaam op te halen. Achilles ontmoet Priamus en lijkt voor het eerst zijn voorspelde sterfelijkheid in overweging te nemen. Het verdriet van de koning herinnert hem eraan dat zijn eigen vader, Peleus, op een dag om hem zal rouwen als hij valt, zoals voorbestemd is. Ondanks alle inspanningen van Thetis is Achilles voorbestemd tot een kort leven vol glorie, in plaats van een lang en rustig bestaan.

Gedurende de Ilias zijn de inspanningen van Thetis gericht op één doel: de verdediging van haar zoon. Ze doet alles wat ze kan om hem te beschermen. De arrogantie, trots en de drang van Achilles om zichzelf te bewijzen zijn echter krachtiger dan haar inspanningen.

Vanaf het moment dat hij Skyros verlaat met Odysseus, handelt hij impulsief. Zijn ruzie met Agamemnon was de indirecte oorzaak van Patroclus’ opmars tegen de Trojanen en zijn val door Hector. Zijn mishandeling van Hectors lichaam wekt de toorn van de goden.

Keer op keer negeert Achilles de inspanningen van zijn moeder in zijn zoektocht naar glorie. Zijn verhaal is het ultieme verhaal over volwassen worden, waarin hij de bescherming en leiding van een liefdevolle moeder van zich afschudt om zijn eigen weg in de wereld te vinden.