Helenus

Een Trojaanse ziener. Helenus (Ἕλενος) was de zoon van Priamus, de koning van Troje, en Hecuba. Helenus was de broer van Hector, Paris, Deïphobus en Cassandra.

Als ziener wist Helenus dat Troje gedoemd was. Helenus slaagde er niet in Paris te weerhouden uit te zeilen naar Sparta om Helen te halen. Helenus leek een bekwaam strijder te zijn tijdens de oorlog. Zijn rol in de Ilias was echter van ondergeschikt belang.

Volgens de Kleine Ilias en Sophocles’ Philoctetes ving Odysseus Helenus gevangen vóór de dood van Paris. Het was Helenus die de Grieken vertelde welke voorwaarden vereist waren om de oorlog te winnen, zoals dat Neoptolemus en Philoctetes met de boog van Heracles in Troje moesten zijn, dat de beenderen van Pelops verplaatst moesten worden en dat het Palladium van het altaar van Athena gestolen moest worden.

In Apollodorus’ Epitome werd Helenus gevangengenomen na de dood van Paris. Het was Calchas die profeteerde dat de Grieken Philoctetes en de boog van Heracles moesten halen. Zie Philoctetes over Odysseus en een van zijn metgezellen die de boog van Heracles ophaalden.

Nadat Philoctetes zich weer bij de Grieken had gevoegd en van zijn wond was genezen, doodde of dodelijk verwondde hij Paris met zijn dodelijke pijl.

Toen Paris stierf, streden Helenus en zijn broer Deïphobus met elkaar om de hand van Helen in het huwelijk. Toen Deïphobus won en met Helen trouwde, verliet Helenus Troje en trok naar de berg Ida.

Odysseus nam Helenus gevangen om te onthullen hoe Troje veroverd kon worden. Helenus liet zich gemakkelijk overhalen en vertelde de Grieken dat Neoptolemus, de zoon van Achilles, naar Troje moest komen om te strijden. Zij moesten ook de beenderen van Pelops naar Troje brengen voor herbegrafenis. Helenus vertelde hen ook dat Troje niet zou vallen tenzij het Palladium van het altaar van Athena werd weggehaald.

Toen Troje viel, kreeg Neoptolemus Helenus als slaaf. Andromache, de weduwe van Hector en schoonzuster van Helenus, werd de bijvrouw van Neoptolemus. Helenus wist dat het grootste deel van de Griekse vloot vernietigd zou worden nadat de Kleinere Ajax zijn zus Cassandra had verkracht in de tempel van Athena. Helenus raadde Neoptolemus aan om over land naar huis te gaan in plaats van over zee. Volgens Apollodorus was het Thetis, de grootmoeder van Neoptolemus, die hem aanraadde twee dagen op het eiland Tenedos te blijven voordat hij over land door Thracië trok.

Neoptolemus bereikte veilig de woning van zijn vader, waar hij zijn grootvader (Peleus) voor het eerst ontmoette. In plaats van het koninkrijk van Peleus over te nemen, ging Neoptolemus op advies van Helenus naar Epeirus om zijn eigen koninkrijk te stichten.

Helenus leefde met Neoptolemus en Andromache, meer als een naaste raadgever dan als een slaaf. Toen Neoptolemus besloot te trouwen met Hermione, de dochter van Menelaüs en Helen, stelde de held Helenus en Andromache vrij en mocht Helenus zijn eigen koninkrijk stichten in Epeirus. Toen Hermione en haar minnaar Orestes Neoptolemus vermoordden, nam Helenus de zorg voor de zonen van Neoptolemus op zich. Andromache kreeg een zoon van hem en men gelooft dat Andromache de vrouw van Helenus werd. Apollodorus stelde echter dat Neoptolemus zijn moeder Deidameia aan Helenus als vrouw gaf, niet Andromache.

In Virgilius’ Aeneis ontmoette Helenus Aeneas en zijn volgelingen die op zoek waren naar een nieuw thuis. Helenus openbaarde aan Aeneas dat zijn nieuwe thuis in Midden-Italië zou liggen.