Philoctetes

Een Malische boogschutter. Philoctetes (Φιλοκτήτης) was de zoon van Poeas, koning van Malis, en Demonassa. Mogelijk voer hij mee met Jason als een Argonaut.

Philoctetes of zijn vader stak de brandstapel van Heracles aan. Heracles beloonde hem door zijn boog en pijlen aan Philoctetes te geven.

Als voormalig vrijer van Helena bracht Philoctetes zeven schepen met zich mee uit de steden Methone en Meliboea. Tijdens zijn reis naar Troje bereikte Philoctetes de stad niet samen met de rest van het Griekse leger.

Toen ze landden op het eiland Tenedos, werd Philoctetes gebeten door een giftige waterslang. Hoewel Philoctetes niet stierf aan het gif, hadden de Griekse artsen moeite om hem te genezen. De beet bleef ontstoken en de wond begon zo’n onaangename stank te verspreiden dat het Griekse leger hem achterliet op het eiland Lemnos. De Maliërs werden voortaan aangevoerd door de luitenant van Philoctetes, Medon, de zoon van Oileus en Rhene.

Het was vreemd, want het eiland had niet onbewoond moeten zijn; toch moest Philoctetes negen jaar lang in zijn eentje op het eiland overleven door te jagen en voedsel te verzamelen, zonder iemand tegen te komen.

Negen jaar lang genas de wond van Philoctetes niet, en hij moest in doodsangst en eenzaamheid leven. Philoctetes overleefde ternauwernood de hongerdood door zich te voeden met kleine vogels en dieren.

Er zijn verschillende versies over hoe Philoctetes zich uiteindelijk weer bij het Griekse leger voegde met de boog van Heracles.

Volgens de Kleine Ilias vernamen de Grieken, nadat Odysseus de Trojaanse ziener Helenus had gevangengenomen, dat Troje niet kon vallen zonder de boog van Heracles. Diomedes haalde Philoctetes terug van Lemnos, en de boogschutter-koning werd genezen door Machaon, de zoon van Asclepius. Philoctetes gebruikte zijn pijlen om Paris te doden. Na de dood van Paris werd Helena uitgehuwelijkt aan Deïphobus, de broer van Paris.

---

Volgens Apollodorus was het Calchas, de Griekse ziener, die voorspelde dat Troje niet kon vallen tenzij de boog van Heracles naar Troje werd gebracht. Odysseus en Diomedes gingen naar Lemnos en kregen de boog door list in handen. Philoctetes voegde zich weer bij het Griekse leger en werd genezen. Het eerste slachtoffer van de pijl van Philoctetes was Paris.

Na de dood van Paris streden Helenus en Deïphobus met elkaar om de hand van de weduwe van hun broer. De Trojanen gaven de voorkeur aan de aanspraak van Deïphobus boven die van Helenus. Daarom wezen ze Helena toe aan Deïphobus. Helenus verliet boos Troje en werd gevangengenomen door Odysseus.

---

De bekendste versie is afkomstig uit het toneelstuk van Sophocles, getiteld Philoctetes. De Trojaanse ziener Helenus onthulde aan de Grieken dat een van de voorwaarden om de oorlog te winnen was dat de boog van Heracles naar Troje moest worden gebracht.

Odysseus gebruikte de jonge Neoptolemus om Philoctetes te manipuleren zodat hij de boog aan Neoptolemus zou geven. In plaats van de boog aan Odysseus te geven, kreeg Neoptolemus echter medelijden met de hulpeloze Philoctetes en gaf hem de boog terug.

Philoctetes zou Odysseus hebben gedood als de god Heracles niet was tussengekomen. Heracles vertelde Philoctetes om Odysseus en de andere Griekse leiders die hem op het eiland hadden achtergelaten te vergeven en zich weer bij het Griekse leger te voegen.

Welke versie men ook verkiest, Philoctetes werd genezen door Machaon. De eerste vijand die Philoctetes doodde was Paris, waarna Deïphobus met Helena trouwde.

Philoctetes behoorde tot de helden die verborgen zaten in de buik van het houten paard (het Paard van Troje). Hij doodde Admetus tijdens de plundering van Troje.

Volgens Apollodorus werden Philoctetes en zijn volgelingen naar Campanië in Italië gedreven. Philoctetes vocht tegen de Lucaniërs in een oorlog voordat hij zich vestigde in Crimissa in Zuid-Italië.