Hesiodus

(Didactisch Dichter, Grieks, ca. 750 - ca. 700 v.Chr.)

Inleiding

Hesiodus wordt vaak samen met zijn bijna-tijdgenoot Homerus beschouwd als een van de vroegste Griekse dichters wiens werk bewaard is gebleven. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de didactische poëzie (instructieve en moraliserende poëzie), en zijn geschriften dienen als een belangrijke bron over de Griekse mythologie (“Theogonie”), landbouwtechnieken, archaïsche Griekse astronomie en oude tijdrekening (“Werken en Dagen”).

Biografie - Wie is Hesiodus

Net als bij Homerus hebben zich legendarische tradities rond Hesiodus verzameld, hoewel we ten minste enkele biografische details hebben uit verwijzingen in zijn eigen werken. Zijn vader kwam uit Cyme in Aeolië (het huidige westelijke Turkije), maar stak de zee over om zich te vestigen in een klein dorp in Boeotië aan de voet van de berg Helicon in Griekenland.

Als jongeling werkte hij als herder in de bergen, en vervolgens, toen zijn vader stierf, als kleine boer die hard land bewerkte. Hesiodus beweerde dat hem de gave van poëtische inspiratie was verleend door de Muzen zelf (die traditioneel op de berg Helicon woonden) terwijl hij op een dag schapen hoedde. Na het verliezen van een rechtszaak tegen zijn broer Perses over de verdeling van het land van hun vader, verliet hij zijn geboortegrond en verhuisde naar de regio Naupactus in de Golf van Korinthe.

De data van Hesiodus zijn onzeker, maar vooraanstaande geleerden zijn het er over het algemeen over eens dat hij in de tweede helft van de 8e eeuw v.Chr. leefde, waarschijnlijk kort na Homerus. Zijn belangrijkste werken worden verondersteld rond 700 v.Chr. te zijn geschreven. Verschillende tradities over Hesiodus’ dood plaatsen zijn overlijden ofwel in de tempel van Zeus van Nemea in Locris, vermoord door de zonen van zijn gastheer in Oeneon, of in Orchomenus in Boeotië.

Geschriften

Van de vele werken die in de oudheid aan Hesiodus werden toegeschreven, zijn er drie in volledige vorm bewaard gebleven (“Werken en Dagen”, “Theogonie” en “Het Schild van Heracles”) en vele meer in fragmentarische staat. De meeste geleerden beschouwen “Het Schild van Heracles” en de meeste andere poëtische fragmenten die aan hem worden toegeschreven nu echter als latere voorbeelden van de poëtische traditie waartoe Hesiodus behoorde, en niet als het werk van Hesiodus zelf.

In tegenstelling tot de epische poëzie van Homerus, die schreef vanuit het gezichtspunt van de rijken en de adel, is “Werken en Dagen” geschreven vanuit het standpunt van de kleine onafhankelijke boer, waarschijnlijk in de nasleep van het geschil tussen Hesiodus en zijn broer Perses over de verdeling van het land van hun vader. Het is een didactisch gedicht, vol morele voorschriften alsook mythen en fabels, en het is grotendeels dit (eerder dan zijn literaire verdienste) dat het door de ouden zeer werd gewaardeerd.

De 800 verzen van “Werken en Dagen” draaien om twee algemene waarheden: dat arbeid het universele lot van de Mens is, maar dat wie bereid is te werken het altijd zal redden. Het bevat advies en wijsheid, schrijft een leven van eerlijke arbeid voor (dat wordt afgeschilderd als de bron van al het goede) en valt ledigheid en onrechtvaardige rechters aan, evenals de praktijk van woeker. Het beschrijft ook de “Vijf Tijdperken van de Mens”, het eerste bewaard gebleven verslag van de opeenvolgende tijdperken van de mensheid.

“Theogonie” gebruikt dezelfde epische versvorm als “Werken en Dagen” en, ondanks het zeer verschillende onderwerp, geloven de meeste geleerden dat de twee werken inderdaad door dezelfde man zijn geschreven. Het is in wezen een grootschalige synthese van een enorme verscheidenheid aan lokale Griekse tradities over de goden, en gaat over de oorsprong van de wereld en van de goden, beginnend met Chaos en zijn nakomelingen, Gaia en Eros.

De bekendere antropomorfe godheden zoals Zeus komen pas op de voorgrond in de derde generatie, lang na de vroege machten en de Titanen, wanneer Zeus een strijd wint tegen zijn vader en daarmee koning der goden wordt. Volgens de historicus Herodotus werd Hesiodus’ hervertelling van de oude verhalen, ondanks de verschillende historische tradities, de definitieve en geaccepteerde versie die alle Grieken in de oudheid met elkaar verbond.

Belangrijkste Werken