Waarom pleegde Antigone zelfmoord?
Het leven van Antigone is, net als dat van haar vader Oedipus, vervuld van verdriet en tragedie. Als dochter van Oedipus en zijn moeder Iocaste, is Antigone een telg uit de vervloekte dynastie van Thebe.
De ondergang van Antigone begint wanneer ze in het geheim besluit haar onteerde broer Polyneikes een fatsoenlijke begrafenis te geven. Wanneer koning Kreon hierachter komt, wordt hij woedend en beveelt hij dat Antigone levend moet worden ingemetseld in een graf. In plaats van in oneer te leven, ziet Antigone het als haar religieuze plicht tegenover de goden en haar broer om haar eigen leven te nemen door zich op te hangen.
Vertrek uit Thebe Nadat hij had ingezien dat hij zijn vader had gedood en met zijn moeder was getrouwd, stak de vader van Antigone, Oedipus, zijn eigen ogen uit en werd blind. Vervolgens vroeg hij om verbanning en ontvluchtte hij de stad Thebe, waarbij hij Antigone meenam als zijn gids. Ze zwierven rond tot ze een stad aan de rand van Athene bereikten, genaamd Kolonos.
Ismene, Polyneikes en Eteokles, de andere kinderen van Oedipus, bleven achter in Thebe bij hun oom Kreon. Kreon was belast met de troon omdat beide zonen van Oedipus te jong waren om te regeren. Zodra ze volwassen waren, zouden de twee broers de troon van Thebe delen.
Echter, vóór zijn verbanning uit Thebe had Oedipus beide zonen vervloekt om door elkaars hand te sterven. Hierdoor was het gezamenlijke bestuur van Thebe door de zonen van Oedipus, Eteokles en Polyneikes, gedoemd te mislukken.
Het verraad van Polyneikes Nadat de zonen van Oedipus volwassen waren geworden en de troon hadden bestegen, brak er al snel oorlog tussen hen uit. Eteokles, die op dat moment de troon bezat, weigerde de positie van Polyneikes, de oudste zoon, af te staan zoals was afgesproken. Eteokles verbande Polyneikes vervolgens uit Thebe.
Polyneikes verzamelde daarop een eigen leger en begon Thebe aan te vallen om zijn broer te onttronen en de kroon terug te eisen. Tijdens de slag eindigden beide broers door elkaar te bevechten en te doden, precies zoals de vloek van Oedipus had voorspeld.
De begrafenis van Polyneikes
Na de dood van de twee broers werd Kreon opnieuw belast met de troon van Thebe. Hij verklaarde dat Eteokles een fatsoenlijke begrafenis zou krijgen, terwijl het lichaam van Polyneikes zou worden achtergelaten voor de honden en gieren om te verslinden. Dit was een straf voor het verraad van Polyneikes tegen het koninkrijk.
Antigone hoorde het nieuws over de dood van haar broers, en kort na het overlijden van Oedipus keerde ze terug naar Thebe om haar broer Polyneikes een fatsoenlijke begrafenis te geven. Ze is vastbesloten dit te doen ondanks het decreet van haar oom en ondanks het feit dat ze weet welke verschrikkelijke straf haar te wachten staat voor het overtreden van dat decreet.
In Thebe werd Antigone herenigd met haar zus Ismene. Ismene vernam al snel dat Antigone Polyneikes een fatsoenlijke begrafenis wilde geven, ondanks het bevel van Kreon. Ismene waarschuwde Antigone voor de gevolgen en de gevaren van haar acties en verklaarde duidelijk dat ze niet betrokken wilde raken bij het plan van Antigone.
Antigone slaat de waarschuwingen van Ismene in de wind, vindt het lichaam van Polyneikes en voert een fatsoenlijke begrafenis voor hem uit.
De gevangenname van Antigone en de ondergang van Kreon Wetende dat Antigone tegen zijn bevel was ingegaan en een fatsoenlijke begrafenis had uitgevoerd voor haar broer Polyneikes, was Kreon woedend en beval hij dat Antigone gevangen moest worden genomen, samen met Ismene.
De zoon van Kreon, Haimon, die verloofd was met Antigone, kwam naar Kreon en smeekte om de vrijlating van Antigone. Kreon wees het verzoek van zijn zoon echter botweg af en bespotte hem.
Antigone vertelt Kreon dat Ismene niets met de begrafenis te maken had en vraagt om haar vrijlating. Kreon brengt Antigone vervolgens naar een graf buiten Thebe om daar te worden ingemetseld.
Later wordt Kreon gewaarschuwd door Teiresias, de blinde profeet, dat de goden ontevreden zijn over de manier waarop hij Polyneikes en Antigone heeft behandeld. Kreons straf voor deze daad zou de dood van zijn zoon Haimon zijn.
Nu hij ongerust is geworden, begraaft Kreon het lichaam van Polyneikes alsnog op de juiste wijze en gaat vervolgens naar het graf om Antigone te bevrijden. Het is echter te laat, want ze heeft zelfmoord gepleegd door zich op te hangen.
Haimon nam later zijn eigen leven nadat hij over de dood van Antigone had gehoord. Tot Kreons ontzetting nam ook zijn vrouw, Eurydike, haar eigen leven nadat ze hoorde van de dood van haar zoon.
Thema’s
Natuurwet: Het belangrijkste thema in het verhaal van Antigone is het thema van de natuurwet. Als koning van Thebe verklaarde Kreon dat Polyneikes, die verraad had gepleegd tegen het koninkrijk, geen fatsoenlijke begrafenis verdiende. Antigone trotseerde het bevel van haar oom omdat ze een beroep deed op een andere set regels, die vaak de “natuurwet” worden genoemd.
Deze stelt dat er normen voor goed en kwaad zijn die fundamenteler en universeler zijn dan de wetten van een specifieke samenleving. Vanwege deze “natuurwet” geloofde Antigone dat de goden de mensen hadden opgedragen de doden een fatsoenlijke begrafenis te geven.
Bovendien geloofde Antigone dat ze een grotere loyaliteit verschuldigd was aan haar broer Polyneikes dan aan de wet van de stad Thebe. De wensen van de goden en Antigone’s plichtsgevoel jegens haar broer zijn voorbeelden van natuurwet, de wet die zwaarder weegt dan welke menselijke wet dan ook.
Burgerschap versus Familieloyaliteit: Een ander thema in het verhaal van Antigone is burgerschap versus familieloyaliteit. We kunnen duidelijk zien dat Kreon, de koning van Thebe, een strikte definitie van burgerschap hanteerde. Vanuit zijn perspectief had Polyneikes zijn recht op een fatsoenlijke begrafenis als burger van Thebe verspeeld vanwege het verraad dat hij tegen het koninkrijk had gepleegd.
In tegenstelling hiermee stelde Antigone de traditie en loyaliteit aan haar familie boven alles. Voor Antigone weegt haar loyaliteit aan de goden en haar familie zwaarder dan de loyaliteit aan een stad en haar wetten.
Burgerlijke Ongehoorzaamheid: Een ander thema van Antigone’s verhaal is burgerlijke ongehoorzaamheid. Volgens Kreon moet de wet die de leider van de stad heeft uitgevaardigd, worden nageleefd. De wet van de stad is de basis voor gerechtigheid, en dus bestaat een onrechtvaardige wet niet. Dit is niet het geval voor Antigone, omdat zij gelooft dat onrechtvaardige wetten wel degelijk bestaan, en dat het haar morele plicht is deze wetten te negeren door haar broer een fatsoenlijke begrafenis te geven.
Lot versus Vrije Wil: Het laatste thema in het verhaal van Antigone is het lot versus de vrije wil. We zien dit thema duidelijk verbeeld in het gebruik van de Grieken om onafhankelijke profeten of zieners te raadplegen en op hun voorspellingen te vertrouwen, evenals op de orakels in de tempels van de goden.
Profeten en zieners stonden erom bekend de toekomst te kunnen zien door hun verbinding met de goden. Kreon, die verzuimde te luisteren naar de waarschuwing van de ziener Teiresias, wilde in plaats daarvan handelen uit eigen vrije wil. Echter, we ontdekken dat de profeet Teiresias gelijk had in zijn voorspelling dat zijn zoon Haimon zou sterven als straf voor Kreons daden.
De Tragische Held: Antigone
Eén vraag blijft over: wie is de held in dit tragische verhaal over familie-eer en macht? Is het koning Kreon of Antigone?
Sommige discussies beweren dat Kreon de tragische held is. Dit komt omdat vrouwelijke personages in het antieke drama vaak werden afgeschilderd als personages met weinig diepgang, omdat ze bestonden om het gevoel van de mannelijke hoofdpersoon te contrasteren of te benadrukken. In het verhaal van Antigone is het Kreon die de meeste verantwoordelijkheid draagt en de meeste politieke macht heeft.
Maar laten we eerst eens kijken naar de belangrijkste kenmerken die een tragische held definiëren. Een tragische held heeft een hoge sociale status, een grote verantwoordelijkheid voor zijn daden, morele ambiguïteit zonder een zwart-wit weergave, vastberadenheid, mededogen van het publiek en een karaktertrek of fout die de tragedie van hun verhaal veroorzaakt.
Het is bekend dat Antigone de oudste dochter is van Oedipus, de voormalige koning van het koninkrijk Thebe. Dit geeft haar een sociale status die bijna die van een prinses is, hoewel ze geen politieke macht bezit.
Een tragedie treft haar familie, en dus heeft Antigone veel te verliezen. Voor Antigone staan eer, principes, rijkdom en, het belangrijkste, haar reputatie op het spel. Dit geeft haar een hoog niveau van verantwoordelijkheid voor haar daden.
Hoewel Kreon wordt afgeschilderd als het superieure personage in het verhaal, blijft Antigone onder alle omstandigheden een belangrijk personage binnen het koninkrijk Thebe. Antigone is niet alleen verloofd met Haimon, de zoon van Kreon, maar ze is op zichzelf nog steeds een nobel en rechtvaardig persoon.
Zowel Antigone als Kreon vertonen het kenmerk van morele ambiguïteit zonder zwart-wit tegenstellingen. Beide personages kunnen niet simpelweg als puur goed of puur slecht worden geclassificeerd.
Kreon kan als wreed worden beschouwd door zijn daad om Polyneikes geen fatsoenlijke begrafenis toe te staan. Voor de oude Grieken was een fatsoenlijke begrafenis een must, zelfs voor een vijand. Echter, in zijn daden jegens Ismene, de zus van Antigone, kunnen we de betere kant van Kreon zien. Hij behandelde Ismene met adeldom, respect en genegenheid, en was zachtmoedig en kalm in zijn omgang met haar.
Hoewel er geruchten gingen over een incestueuze relatie met haar broer, is Antigone een personage dat bekendstaat om haar trouw aan de tradities van de stad en haar genade voor anderen. Ze gelooft dat het menselijk oordeel alleen iemands lichaam kan treffen, maar dat hun ziel rust moet hebben in het hiernamaals. Daarom eiste ze dat Polyneikes fatsoenlijk begraven zou worden, zelfs als dat haar eigen leven zou kosten.
Het belangrijkste aspect van een tragische held is een fatale fout die tot hun ondergang leidt. Bij Antigone is dat haar koppigheid en gebrek aan diplomatie, wat resulteert in haar onbezonnen acties nadat ze hoort dat haar oom weigert haar broer een fatsoenlijke begrafenis te geven. In plaats van Kreon te overtuigen met argumenten over traditie en genade, nam ze haar toevlucht tot het negeren van het decreet van de koning, waarbij ze zijn autoriteit in twijfel trok en tegen zijn wil inging zonder stil te staan bij de gevolgen.
Uiteindelijk leidde haar koppigheid tot haar dood. Als Antigone aan Kreon had toegegeven, zou ze vergeven en vrijgelaten zijn. Ze besloot echter haar eigen leven te nemen, niet wetende dat Kreon van gedachten was veranderd en haar wilde ontslaan van haar straf.
Ondertussen lijkt het erop dat Kreon niet één specifieke fatale fout heeft waar een echte tragische held het slachtoffer van wordt. Als koning toont hij koppigheid, omdat hij weigert Antigone ongestraft weg te laten komen met wat ze heeft gedaan, omdat dit zijn politieke macht in twijfel zou trekken.
Echter, later zien we dat hij zijn woede en zijn onvermogen om compromissen te sluiten onder controle kan krijgen. Hoewel hij besloot Antigone te straffen, veranderde hij later van gedachten en besloot hij haar vrij te laten. Deze gedragsverandering is ongebruikelijk voor een tragische held.
Daarom is het in deze vergelijking tussen Kreon en Antigone duidelijk dat Antigone meer voldoet aan de kenmerken van een echte tragische held. Antigone is een vrouw van nobele geboorte die veel te verliezen heeft, en haar daden zijn niet louter goed of slecht. Bovenal blijft ze trouw aan haar daden en overtuigingen, en wanneer haar fatale fouten tot haar dood leiden, voelt het publiek onvermijdelijk sympathie voor haar en haar tragische ondergang.
