Dietrich von Bern (Thiðrek)
Dietrich van Verona was een populaire Duitse held, ook bekend als Dietrich von Bern. Dietrich verscheen in een aantal middeleeuwse Duitse heldendichten, gezamenlijk bekend als de Dietrichsage.
De Dietrichsage raakte verweven met de Nibelungenlegende, zoals in het Duitse epos Nibelungenlied en in de Noorse saga genaamd Thiðrekssaga (Thidrekssaga). Dietrich verscheen in gedichten als Dietrichs Flucht (“Dietrichs Vlucht”), Die Rabenschlacht (“De Slag bij Ravenna”) en Alpharts Tod (“Alpharts Dood”). Dietrich verscheen ook in de Waltharius.
In de Thiðrekssaga stond hij bekend als de held Thiðrek (Thidrek), de zoon van koning Thetmar van Bern en van Odila. De Thiðrekssaga gaf veruit het meest volledige verslag van Dietrich/Thidrek, van zijn kindertijd tot zijn dood, en beeldde hem af als een grotere held dan zelfs Sigurd (Siegfried). In zekere zin was Thiðrek als koning Arthur, de leider van de Ronde Tafel. Thiðrek sloot op vergelijkbare wijze vriendschap met vele grote krijgers als Hildebrand, Vidga (Witege), Heimir, Sigurd, Gunnar, Hogni en vele anderen. Maar in tegenstelling tot Arthur bleef Thiðrek in de frontlinie van de veldslagen en avonturen; terwijl Arthurs rol werd gereduceerd tot die van een passieve koning wiens ridders op gevaarlijke queesten trokken.
Dietrich was echter afgeleid van de historische figuur genaamd Theodorik de Grote, de Ostrogotische koning van Italië. Theodorik regeerde na Odoaker (493 n.Chr.), een andere Ostrogotische koning. Het was Odoaker die het Romeinse Rijk in het Westen beëindigde in 476 n.Chr. en als eerste het koninkrijk Italië stichtte. Odoaker was Theodoriks ware vijand, niet Ermanaric zoals in de Duitse legende, want Ermanaric was al een eeuw eerder gestorven, rond 376 n.Chr. Theodorik stierf in 526 n.Chr., een jaar voordat Justinianus de Grote zijn bewind in Byzantium begon. Het koninkrijk Italië overleefde Theodoriks dood niet.
In de Dietrichsage werd Theodorik omgevormd tot een geromantiseerde Duitse held. Volgens de Duitse legende verloor Dietrich zijn koninkrijk aan Ermanaric (Jormunrek), een andere Ostrogotische koning die regeerde in het gebied van het huidige Oekraïne, en ging dertig jaar in ballingschap aan Etzels hof (Etzel – Attila de Hun. Zie ook Atli bij de Noorse personages). Met steun van de Hunnen versloeg Dietrich Ermanaric in de Slag bij Ravenna en herwon later zijn koninkrijk met de dood van Ermanaric.
Merk op dat historisch gezien Ermanaric (Jormunrek), Guntharius (Gunther of Gunnar) en Attila (Etzel of Atli) allen leefden in een tijd voordat Theodorik zelfs maar geboren was.
In het Nibelungenlied leefde Dietrich nog steeds in ballingschap aan Etzels hof. Dietrich was de zoon van Dietmar (Theodemir). Dietrich was een Amelung (naam van de familie of dynastie, en zijn volk werd vaak de Amelungen genoemd).
Het gedicht vermeldde meerdere malen dat Dietrich een vriend was van Hagen, toen Hagen als gijzelaar bij Etzel diende. Het was vanwege die vriendschap dat hij Hagen waarschuwde voor Kriemhilds plannen toen de Bourgondiërs (Nibelungen) haar in Hongarije bezochten. Dietrich probeerde neutraal te blijven in het conflict tussen de Nibelungen (Bourgondiërs) en de Hunnen.
Hij werd echter in het conflict getrokken toen al zijn vazallen en krijgers behalve Hildebrand door de Nibelungen werden gedood. Dietrich nam eigenhandig Gunther en Hagen gevangen en bond hen vast. Dietrich was van streek toen Kriemhild Hagen executeerde. Het epos eindigde met Hildebrand die Kriemhild executeerde.
De Thiðrekssaga, een vroeg-13e-eeuwse Noorse saga, bood het meest uitgebreide verhaal van Thiðreks leven. Thiðrek (Dietrich) werd de neef gemaakt van Erminrek (Ermanaric), die later zijn aartsvijand zou worden. Thiðrek werd de koning van Bern (Verona), maar verloor zijn koninkrijk aan zijn oom Erminrek. Hij leefde 32 jaar in ballingschap bij Attila, de koning in Hunnenland. Thiðrek verliet Attila’s hof na de vernietiging van de Niflungen, waarbij hij veel van zijn volgelingen verloor. Thiðrek keerde terug naar Bern, waar hij zijn koninkrijk herwon en vrouwe Herad huwde, de nicht van koningin Erka. Toen Herad aan een ziekte overleed, trouwde Thiðrek met Isold, de vrouw van Hertnid. Thiðrek had de draak gedood die Isolds echtgenoot had gedood.
Thiðrek werd nooit meer gezien, nadat hij een demonisch strijdros had bestegen. De saga eindigde met zijn onbekende lot.
Thiðrek hanteerde de zwaarden Naglhring en Ekkisax. Zijn helm heette Hildigrim en zijn paard was Falka. Op zijn rode schild droeg hij het symbool van een gouden leeuw met een gouden kroon boven zijn hoofd.
(Merk op dat meerdere personen Thiðrek heetten. Een van hen was koning Osantrix van Vilkinaland, die zijn naam veranderde in Thidrek van Vilkinaland zodat hij in het geheim het hof van koning Milias van Hunnenland kon betreden om Milias’ dochter Oda tot zijn vrouw te verleiden. Een andere Thiðrek was Thiðrek Valdimarsson, de zoon van koning Valdimar van Rusiland. Valdimar was Osantrix’ broer.)
De enige verwijzingen naar Dietrich die ik in de IJslandse werken kon vinden, komen uit de 2e en 3e Gudruns Liederen in de Poëtische Edda. Dietrich verschijnt niet in de Völsunga Saga. Dietrich wordt Thiodrek genoemd in de Gudruns Liederen. Zie Gudrun bij de Noorse Helden.
De IJslandse dichter en geschiedschrijver Snorri Sturluson vermeldde Thiodrek/Dietrich helemaal niet in zijn Proza-Edda.
In het Tweede Lied van Gudrun probeerden Thiodrek (Dietrich) en Gudrun elkaar te troosten door hun leed te delen. Gudrun treurde om haar broers, die door Atli waren gedood, terwijl bijna al Thiodreks mannen waren gesneuveld aan Atli’s zijde.
In het Derde Lied van Gudrun hoorde Atli een beschuldiging van Gudruns dienstmaagd dat zij zijn vrouw overspel had zien plegen met Thiodrek (Dietrich). Gudrun bewees haar onschuld door kostbare stenen uit een kokende ketel te halen, terwijl de dienstmaagd verbrand werd. Atli liet de dienstmaagd executeren voor haar leugens.
