Dood van Balder

Een ander teken dat het einde van de wereld naderde, was de dood van Balder (Baldr).

Balder was de schone zoon van Odin en Frigg. Balder was ook de broer van Hod en Hermod. Zijn tweelingbroer Hod was een god die aan blindheid leed, en was daarom de god van de duisternis. Balder daarentegen was de meest geliefde van alle goden.

Balder had echter een droom dat hij voorbestemd was te sterven, en zijn dood zou een van de oorzaken of tekenen van de komst van Ragnarok zijn. In Baldrs draumar (“Droom van Balder”) uit de Poëtische Edda gebruikte Odin zijn kennis van necromantie om de dode profetes op te roepen over de betekenis van de droom van zijn zoon, in de hoop Balders visioen te kunnen voorkomen.

Balders moeder Frigg probeerde eveneens de profetie te voorkomen. Frigg reisde de hele wereld rond en ontlokte een eed aan elk schepsel en elk levenloos voorwerp om haar favoriete zoon geen kwaad te doen. Frigg liet zelfs voorwerpen als bomen en rotsen zweren Balder niet te schaden. Balder werd onkwetsbaar voor alle wapens en voorwerpen. Zelfs vuur of water kon Balder geen kwaad doen.

Loki was de god van het vuur en stond algemeen bekend als de Bedrieger. Loki haalde vaak grappen uit met de Aesir en bracht de andere goden in verlegenheid. Loki was ondeugend, maar hielp de goden vaak uit de problemen. Loki werd nooit als een kwade god beschouwd… tot nu toe. De reuzen werden als kwaadaardig beschouwd en als vijanden van de Aesir. Loki, die de zoon was van een reus, zou later de leider van de ijsreuzen worden bij Ragnarok.

Loki was vastbesloten Balders dood te veroorzaken. Loki veranderde zichzelf in een oud vrouwtje en ging op zoek naar het geheim van Balders kwetsbaarheid bij Frigg.

Loki ontdekte dat het enige dat de eed niet had afgelegd de maretak was. Frigg vond de maretak onbeduidend en dacht dat deze onmogelijk haar zoon zou kunnen schaden, dus had ze de plant niet gevraagd om de eed te zweren.

Op een dag in Asgard speelden de goden een spel met Balder. Ze gooiden allerlei voorwerpen en wapens naar hem, en die ketsten onschadelijk van zijn lichaam af. Alleen Hod deed niet mee aan dit spel.

Loki kwam naar Hod en vroeg waarom hij niet meespeelde met zijn broer en de andere goden. Hod antwoordde dat hij blind was. Loki gaf Hod een twijgje maretak en zei hem mee te doen. Door Hods richting te geleiden, wierp de blinde god de maretak naar zijn broer.

Het twijgje vloog als een pijl en trof hem. Balder viel onmiddellijk dood op de grond. Balders geest vluchtte naar Hel (Niflheim). Frigg en de andere goden keken met ontzetting toe dat de onbeduidende maretak de meest geliefde god kon doden.

Vali, de zoon van Odin en Rind, doodde zijn halfbroer Hod als wraak voor Balders dood.

Frigg was radeloos van verdriet en smeekte haar echtgenoot om hun zoon terug te brengen. Odin vertelde de andere Aesir dat een van hen naar Hel (Niflheim) moest gaan en losgeld moest bieden voor Balder aan Hel, de godin van de doden.

Alleen Hermod durfde op Sleipnir, Odins ros, naar de Onderwereld te rijden om audiëntie te vragen bij Hel. Hel zou Balder laten terugkeren naar Asgard als elk schepsel om Balder zou wenen, maar zou de dode god in Hel houden als ook maar één enkel schepsel weigerde een enkele traan voor Balder te vergieten.

Na dit nieuws reisde Frigg de hele wereld rond en vroeg elk schepsel om te wenen voor Balder. Loki veranderde zichzelf in de reuzin Thokk of Dank. Ondanks Friggs smeekbeden om een enkele traan voor haar zoon te vergieten, weigerde Thokk of Dank (Loki). Dus hield Hel Balder in haar domein.

Bij Balders begrafenis bezweek Nanna door haar verdriet en stierf bij zijn brandstapel, waarmee zij haar echtgenoot in Hel vergezelde. Balder zou een scheepsbegrafenis krijgen. Maar Hringhorni was het grootste schip ter wereld, en niemand kon het in zee lanceren. Dus riepen zij de reuzin Hyrrokkin uit Jotunheim te hulp. Zij arriveerde op een wolf, met adders als haar teugels. Ze hoefde het schip slechts aan te raken voor het in het water rolde, maar het stak de rollen in brand. Dit maakte Thor woedend, die Hyrrokkin met zijn mjöllnir zou hebben gedood, maar de andere goden stonden erop dat Thor haar spaarde.

Balders dood was een van de signalen van de nadering van Ragnarok.

---

Toen de Aesir ontdekten dat Loki verantwoordelijk was voor Balders dood, vluchtte Loki. Loki veranderde zichzelf in een zalm en verborg zich in de Frananger waterval. De Aesir slaagden er niet in Loki (de zalm) met een net te vangen. Loki probeerde naar de zee te ontsnappen. Toen hij over het net sprong, ving Thor de zalm bij zijn staart.

Ze brachten Loki naar een grot. Ze veranderden een van Loki’s zonen, genaamd Vali, in een wolf. Vali doodde zijn broer Narfi. De goden gebruikten Narfi’s ingewanden om Loki aan drie grote rotsen vast te binden. De reuzin Skadi plaatste een giftige slang boven Loki’s hoofd. Telkens wanneer het gif op Loki’s hoofd of lichaam druppelde, leed hij hevige pijn en stuiptrekkingen.

Sigyn, Loki’s trouwe vrouw, bleef aan zijn zijde en ving het gif op in een groot bekken. Maar wanneer het bekken vol was, moest Sigyn het legen. Dan druppelde het gif op Loki, waardoor hij aan heftige spasmen leed. Zijn spasmen deden ook de aarde beven en schudden.

Loki bleef opgesloten in de grot tot de tijd van Ragnarok.

---

Volgens Saxo Grammaticus in Gesta Danorum was er een geheel ander verslag over Balders dood.

Hoewel Saxo zei dat Balder Odins zoon was, was Hother (Hod) dat niet. Hother was de zoon van Hodbrodd en pleegzoon van Gewar. Nanna was de dochter van Gewar. Balder werd verliefd op Nanna toen hij haar zag baden. Aangezien Balder onkwetsbaar was voor gewone wapens, verwierf Hother een zwaard en armband die toebehoorden aan Miming de Satyr.

Toen Balder om Nanna’s hand vroeg, weigerde zij, omdat hij onsterfelijk was terwijl zij sterfelijk was. Zulke ongelijke partners zouden een onverenigbare verbintenis vormen. Er brak een oorlog uit tussen goden en mensen; een zeeslag vond plaats waarin de goden werden verslagen en vluchtten, nadat Hothers zwaard Thors knots had doorgesneden. Hother verwierf ook de koninkrijken van Denemarken en Zweden.

Ondanks zijn nederlaag slaagde Balder erin Nanna van Gewar weg te voeren en in Zweden met haar te trouwen. Dit werd gevolgd door twee nederlagen van Hother, die hem zo erg bedroefden dat hij zijn koninkrijken verliet en in zelfopgelegde ballingschap leefde.

Terwijl hij door het land zwierf, stuitte hij op een grot met maagden. Deze maagden troostten hem en adviseerden hem voedsel te stelen dat Balder zijn kracht gaf. Na opnieuw een slag met zijn vijand, ging Hother zijn vijand bespioneren. Hij verwierf niet alleen Balders magische voedsel, maar ook de gordel die overwinning schenkt.

Voordat Hother vertrok, verwondde hij Balder ernstig met zijn zwaard. Balder stierf drie dagen later. Balder werd begraven in een grafheuvel.

Hother werd later in een andere veldslag gedood, tegen Boe (Vali), zoon van Odin en Rinda (Rind). Zie Rind voor hoe Boe (Vali) werd verwekt door bedrog.

Verwante Pagina’s

• Noorse Schepping
• Zoektocht naar Wijsheid

Feiten en Cijfers

• De Noorse Weg