Catullus 65 Vertaling
Inleiding
In dit gedicht bespreekt Catullus de dood van zijn broer, maar de lezer komt dit pas te weten in regel zes. In de eerste vijf regels schrijft Catullus over zijn verdriet en smart, en hoe die emoties verhinderen dat de Muzen hem zoete ideeen voor poezie ingeven. Hoewel Catullus een gedicht schrijft, vertelt hij Hortalus dat hij het door hem bestelde gedicht niet kan schrijven vanwege zijn rouw om zijn broer.
Catullus gebruikt herhaling in de regels 9 en 10 om te laten zien hoezeer hij door verdriet is getroffen. De herhaling omvat zinsdelen die beginnen met ‘nooit’, verwijzend naar hoe Catullus zijn broer nooit meer zal zien, horen of spreken. In de regels 11 tot en met 14 zegt Catullus dat hij altijd van zijn broer zal houden en rouwliederen zal zingen, zoals de Daulische vogel zingt over het lot van Itylus, die per ongeluk door zijn moeder werd gedood.
Om Hortalus tevreden te stellen vertelt Catullus hem dat hij vertaalde verzen van Battiades stuurt. Hij doet dit zodat Hortalus weet dat Catullus aan de opdracht denkt, maar niet in staat is om unieke verzen voor hem te schrijven. Hij vergelijkt de situatie van het geven van de vertaalde verzen met een situatie waarin een jong meisje vergat dat ze een geheim geschenk van een minnaar had. De situatie die Catullus beschrijft is op zichzelf een gedicht. Zo begint Catullus in dit ene gedicht met wat aanvoelt als een epos waarin hij rouwt om de dood van zijn broer, om vervolgens over te schakelen naar een elegisch gedicht over een jong meisje dat verliefd is.
De luchtige slotregels, 19 tot en met 24, laten zien dat Catullus misschien niet helemaal eerlijk is tegen Hortalus. Het is duidelijk dat Catullus geinspireerd is door de Muze. Hij schreef een poetische epische vergelijking over een meisje dat betrapt wordt terwijl ze tegen haar moeder liegt over een geheime minnaar. Misschien heeft Catullus eerder tegen Hortalus gelogen en de dood van zijn broer als excuus gebruikt. Maar in zijn poezie lijkt Catullus bruut eerlijk te zijn, dus het idee dat hij tegen iemand zou liegen over of hij al dan niet poezie voor een opdrachtgever kon schrijven past niet bij zijn eerdere werk.
Aangezien Catullus slechts in een paar gedichten over het verlies van zijn broer schreef, had hij misschien helemaal geen broer. Hij schreef nooit over zijn broer in andere niet-literaire werken.
Carmen 65
| Regel | Latijnse tekst | Nederlandse vertaling |
|---|---|---|
| 1 | ETSI me assiduo confectum cura dolore | HOEWEL ik uitgeput ben door voortdurend verdriet, |
| 2 | seuocat a doctis, Hortale, uirginibus, | en de smart mij wegroept, Hortalus, bij de geleerde Maagden vandaan, |
| 3 | nec potis est dulcis Musarum expromere fetus | en mijn geest de zoete vruchten der Muzen niet kan voortbrengen, |
| 4 | mens animi, tantis fluctuat ipsa malis— | zozeer wordt hij geslingerd door zulke golven van rampspoed; |
| 5 | namque mei nuper Lethaeo in gurgite fratris | want onlangs heeft de sluipende golf van de Lethe |
| 6 | Pallidulum manans alluit unda pedem, | de doodsbleke voet van mijn eigen broer omspoeld, |
| 7 | Troia Rhoeteo quem subter litore tellus | op wie, aan ons gezicht ontrukt, |
| 8 | ereptum nostris obterit ex oculis. | onder de kust van Rhoeteum de grond van Troje zwaar drukt. |
| 9 | alloquar, audiero numquam tua facta loquentem, | Nooit zal ik tot je spreken, nooit je horen vertellen over je leven; |
| 10 | numquam ego te, uita frater amabilior, | nooit zal ik je weerzien, broer, mij dierbaarder dan het leven. |
| 11 | aspiciam posthac? at certe semper amabo, | Maar zeker zal ik altijd van je houden, |
| 12 | semper maesta tua carmina morte canam, | altijd rouwliederen zingen om jouw dood, |
| 13 | qualia sub densis ramorum concinit umbris | zoals onder de dichte schaduwen der takken zingt |
| 14 | Daulias, absumpti fata gemens Ityli— | de Daulische vogel, treurend om het lot van de verloren Itylus. |
| 15 | sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto | Toch stuur ik je, Hortalus, te midden van zoveel droefheid, |
| 16 | haec expressa tibi carmina Battiadae, | deze vertaalde verzen van Battiades, |
| 17 | ne tua dicta uagis nequiquam credita uentis | opdat je niet zou denken dat je woorden uit mijn geest zijn gegleden, |
| 18 | effluxisse meo forte putes animo, | tevergeefs toevertrouwd aan dwalende winden: |
| 19 | ut missum sponsi furtiuo munere malum | zoals een appel, als geheim geschenk van haar verloofde, |
| 20 | procurrit casto uirginis e gremio, | uit de kuise schoot van het meisje rolt, |
| 21 | quod miserae oblitae molli sub ueste locatum, | die — arm kind, ze vergat het! — weggestopt onder haar zachte kleed, |
| 22 | dum aduentu matris prosilit, excutitur, | geschud wordt als ze opspringt bij de komst van haar moeder; |
| 23 | atque illud prono praeceps agitur decursu, | dan, zie, voorwaarts, omlaag snel hij rolt en rent; |
| 24 | huic manat tristi conscius ore rubor. | een verradelijk blosje kruipt over haar neergeslagen gezicht. |
