Nemesis

Godin van goddelijke vergelding voor kwade daden of onverdiend geluk. Nemesis was de dochter van Nyx (“Nacht”). Er bestond een vreemde mythe dat er twee godinnen met de naam Nemesis waren, samen bekend als de Nemeses, en beide waren dochters van Nyx.

Zij was de godin van wet en gerechtigheid alsook van goddelijke vergelding. Nemesis bestrafte zowel voor slechte daden als voor onverdiend geluk. Als de godin Tyche een persoon geluk schonk, kon Nemesis het gemakkelijk weer afnemen als zij zag dat hij of zij het niet verdiende.

Sommigen zeggen dat zij, en niet Leda, de moeder van Helena van Troje was, volgens Apollodorus’ Bibliotheca, Hyginus’ Poetica Astronomia en de Cypria (Epische Cyclus). Aphrodite deed Zeus verliefd worden op Nemesis, die hij achtervolgde. Nemesis probeerde aan Zeus te ontkomen door zich eerst in een vis te veranderen en daarna in een gans. Zeus overweldigde haar terwijl hij de gedaante van een zwaan had aangenomen.

Volgens Hyginus probeerde Zeus door bedrog te verkrijgen wat hij verlangde. Met behulp van Aphrodite, die de gedaante van een adelaar aannam, en Zeus in de gedaante van een zwaan, joeg de adelaar (Aphrodite) op de zwaan (Zeus). De onechte zwaan (Zeus) zocht bescherming in de armen en schoot van de godin Nemesis tegen de adelaar. Terwijl Nemesis sliep met de zwaan in haar armen, overweldigde Zeus de slapende godin en vloog weg.

Te zijner tijd legde Nemesis een blauw en zilver ei, dat in het bos werd gevonden door een herder of door Hermes, die het ei aan Leda gaf. Toen het ei uitkwam, voedde Leda Helena op als haar eigen kind. Zeus eerde de gedaante van de zwaan door deze als het sterrenbeeld de Zwaan of Cygnus aan de hemel te plaatsen.

In de Griekse kunst werd Nemesis soms afgebeeld als een gevleugelde godin met een appeltak in de ene hand en een rad van fortuin in de andere. Zij werd ook gezien in een strijdwagen getrokken door griffioenen in plaats van paarden. Vroege schrijvers en kunstenaars beeldden Nemesis af als een mooie, witgeklede, gevleugelde maagd, terwijl latere generaties haar weergaven als een lelijk, monsterlijk wezen.