Bucolica (Eclogae)

Classical

(Herdersdicht, Latijn/Romeins, 37 v.Chr., 829 regels)

Inleiding

Illustratie van Vergilius' Eclogae

“De Bucolica” (Lat: “Bucolica”), ook bekend als “De Eclogae” (Lat: “Eclogae”), is een verzameling van tien herdersdichten van de Romeinse dichter Vergilius. Het was het eerste grote werk van Vergilius, gepubliceerd in 37 v.Chr. De bezwerende en enigmatische verzen over landelijke onderwerpen vormden de inspiratie voor de gehele Europese traditie van pastorale poezie, maar hun politieke element en hun commentaar op de recente woelige periode van de Romeinse geschiedenis maakten ze ook zeer populair in hun eigen tijd.

Samenvatting

Ecloga 1: Meliboeus-Tityrus (83 regels).

Ecloga 2: Alexis (73 regels).

Ecloga 3: Menalcas-Damoetas-Palaemon (111 regels).

Ecloga 4: Pollio (63 regels).

Ecloga 5: Menalcas-Mopsus (90 regels).

Ecloga 6: Silenus (86 regels).

Ecloga 7: Meliboeus-Corydon-Thyrsis (70 regels).

Ecloga 8: Damon-Alphesiboeus (109 regels).

Ecloga 9: Lycidas-Moeris (67 regels).

Ecloga 10: Gallus (77 regels).

Analyse

“De Bucolica” werden nominaal geschreven als navolging van de “Bucolica” van de Griekse dichter Theocritus, bijna tweehonderd jaar eerder geschreven, waarvan de titel vertaald kan worden als “Over de verzorging van vee”, zo genoemd vanwege de landelijke onderwerpen van de poezie. De tien stukken die het boek van Vergilius vormen, worden echter elk “eclogae” (een ecloga is letterlijk een “schets” of “selectie” of “berekening”) genoemd in plaats van de “idyllen” van Theocritus, en de “Bucolica” van Vergilius introduceren veel meer politiek tumult dan de eenvoudige landelijke taferelen van Theocritus. Zij voegen een sterk element van Italiaans realisme toe aan het oorspronkelijke Griekse model, met echte of vermomde plaatsen en personen en hedendaagse gebeurtenissen vermengd met een geidealiseerd Arcadie.

Pagina uit een geillustreerde editie van Vergilius' Eclogae

Hoewel de gedichten grotendeels bevolkt worden door herders en hun denkbeeldige gesprekken en liederen in overwegend landelijke settings, vertegenwoordigen “De Bucolica” ook een dramatische en mythische interpretatie van enkele revolutionaire veranderingen die in Rome hadden plaatsgevonden ten tijde van het Tweede Triumviraat van Lepidus, Antonius en Octavianus, de woelige periode tussen ruwweg 44 en 38 v.Chr., waarin Vergilius de gedichten schreef. De landelijke personages worden getoond terwijl zij revolutionaire verandering ondergaan of omarmen, of gelukkige of ongelukkige liefde ervaren. Opmerkelijk genoeg zijn het de enige gedichten in het werk van Vergilius die naar slaven als hoofdpersonages verwijzen.

De gedichten zijn geschreven in strikt dactylisch hexameter, de meeste in de vorm van gesprekken tussen personages met namen als “Tityrus” (die naar verluidt Vergilius zelf vertegenwoordigt), “Meliboeus”, “Menalcas” en “Mopsus”. Zij werden blijkbaar met groot succes op het Romeinse toneel uitgevoerd, en hun mix van visionair-politieke en erotische thema’s maakten Vergilius tot een onmiddellijke beroemdheid, legendarisch in zijn eigen leven.

De vierde ecloga, ondertiteld “Pollio”, is wellicht de bekendste van allemaal. Zij werd geschreven ter ere van Octavianus (die spoedig keizer Augustus zou worden) en schiep en versterkte een nieuwe politieke mythologie, reikend naar de verbeelding van een gouden tijdperk ingeluid door de geboorte van een jongen die werd begroet als een “grote telg van Jupiter”, hetgeen sommige latere lezers (waaronder de Romeinse keizer Constantijn I) behandelden als een soort messiaanse profetie, vergelijkbaar met de profetische thema’s van Jesaja of de Sibillijnse Orakelen. Het was grotendeels deze ecloga die Vergilius in de Middeleeuwen de reputatie van heilige (of zelfs tovenaar) bezorgde, en het was een van de redenen waarom Dante Vergilius koos als zijn gids door de onderwereld van zijn “Goddelijke Komedie”.