Pwyll Heer van Dyved

Pwyll Heer van Dyved was de eerste van de Takken van het Mabinogion. Het verhaal beschrijft zijn avontuur in de Andere Wereld Annwvyn, hoe hij zijn vrouw Rhiannon het hof maakte en de oneerlijke bestraffing van Rhiannon vanwege de mysterieuze verdwijning van hun zoon.

Pwyll regeerde Dyved vanuit zijn hof, voornamelijk in Arberth. Hij beheerste zeven districten die bekendstonden als “cantrevs”, in het zuiden van Wales.

• Heer van Annwvyn
• Hofmakerij van Rhiannon
• Bestraffing van Rhiannon

Heer van Annwvyn

Pwyll was een stamhoofd van Dyved, het land in het zuidwesten van Wales. Hij ging jagen bij Glynn Cuch. Toen een andere roedel honden sneller liep dan de zijne en een hert doodde, joeg hij de andere honden weg en zette zijn eigen honden op het dode hert. Een andere heer zag dit echter en vertelde Pwyll dat het wild rechtmatig van hem was. Pwyll erkende zijn fout en wenste de zaak recht te zetten met de heer. De andere heer stemde toe.

De heer vertelde Pwyll dat hij Arawn was, koning van Annwvyn (de Andere Wereld Annwn), en dat hij Pwylls plaats wilde innemen voor een jaar terwijl Pwyll zich als hem zou voordoen. Het idee was om Pwyll zijn koninkrijk te laten regeren zonder dat iemand wist dat hij een bedrieger was, en Havgtan te verslaan in gevecht, die ook koning van Annwvyn was.

Aan het einde van het jaar zouden ze elkaar op dezelfde plek ontmoeten. Pwyll stemde toe. Met zijn magie transformeerde Arawn Pwyll zodat hij er precies zo uitzag als hijzelf en stuurde hem naar zijn rijk, terwijl Arawn Pwylls plaats innam in Dyved.

Niemand in Annwfn (Annwvyn) vermoedde dat Pwyll een bedrieger was, zelfs Arawns lieftallige vrouw niet. Elke dag ging hij jagen met zijn mannen, terwijl hij ‘s avonds genoot van het feestmaal. Als het bedtijd was, sliep Pwyll elke nacht met zijn rug naar Arawns vrouw toe. Hoewel Arawn had gesuggereerd (toen ze de afspraak maakten) dat Pwyll met zijn vrouw mocht slapen, had Pwyll nooit seks met haar.

Toen de tijd kwam voor het twegevecht tussen Pwyll en Havgan, versloeg de held de andere koning en verwondde hem dodelijk. Pwyll weigerde Havgan te doden ondanks diens smeekbeden.

Toen het jaar ten einde liep, arriveerde Pwyll op de afspraak waar hij Arawn voor het eerst had ontmoet. Arawn transformeerde hen terug naar hun normale gedaante. Pwyll keerde terug naar Dyved om te ontdekken dat hij had gefloreerd onder Arawns leiderschap.

Arawn keerde terug naar zijn eigen koninkrijk om te ontdekken dat Pwyll zijn koninkrijk had geregeerd met begrip, eerlijkheid en rechtvaardigheid. Wat Arawn verraste was dat Pwyll elke nacht in bed had geslapen met Arawns mooie vrouw, maar dat de held nooit de liefde met haar had bedreven.

Voor zulke loyale vriendschap beloonde Arawn de held door Pwylls koninkrijk nog rijker te maken. Pwyll werd niet alleen Heer van Dyved genoemd; hij stond nu bekend als Heer van Annwfn.

Hofmakerij van Rhiannon

Op een dag, terwijl Pwyll buiten zijn hof in Arberth wandelde, zag hij een prachtige jonkvrouw die op een bleek paard reed. Ze reed langs de hoofdweg in een ogenschijnlijk langzaam maar gestaag tempo. Geen van zijn mannen wist wie ze was. Pwyll stuurde een van zijn mannen te voet om naar haar naam te vragen. Maar de vrouw reed Pwylls dienaar voorbij. Hoe snel de dienaar ook rende, hij kon haar niet inhalen. Dit was verrassend, aangezien haar paard zijn tempo niet had verhoogd.

De volgende dag zag Pwyll de vrouw opnieuw en stuurde een andere dienaar, ditmaal te paard, om naar haar identiteit te vragen. Opnieuw bewoog het paard van de vrouw zich in een langzaam tempo, maar hoe snel zijn dienaar zijn paard ook aandreef, des te verder bleef hij achter.

De volgende dag was Pwyll nog steeds vastbesloten om erachter te komen wie ze was, en vroeg een van zijn mannen zijn snelste paard te brengen. Hoewel ze met hetzelfde tempo voorbijreed als gisteren, kon zelfs zijn snelste paard haar niet inhalen. Zijn dienaar was niet in staat haar vragen te stellen.

Pwyll was vastbesloten dat hij haar zelf zou achtervolgen met zijn snelste paard de volgende middag. Hij slaagde er echter niet in haar in te halen. Hoe sneller hij het tempo opvoerde, des te verder bleef hij achter.

In wanhoop riep Pwyll haar toe te stoppen. De vrouw trok aan de teugels en hield haar paard in omdat Pwyll het haar had gevraagd. Ze stelde zichzelf voor als Rhiannon, de dochter van Heveydd de Oude. Ze wist wie Pwyll was. Ze was naar Pwylls land gekomen in de hoop dat hij met haar zou trouwen voordat een van haar vrijers, Gwawl, de zoon van Clud, zijn aanspraak op haar verder kon doordrijven.

Ze zouden binnen een jaar trouwen. Voordat het huwelijk kon plaatsvinden, verscheen er een jongeling voor hen die Pwyll om een gunst vroeg. Pwyll stemde dwaas toe zonder het eerst te horen. De jongeling wenste met Pwylls nieuwe bruid te slapen. Pwyll besefte dat de jongeling Gwawl was. Aangezien Pwyll zijn woord had gegeven, kon hij het niet terugnemen zonder het te breken.

Rhiannon adviseerde Pwyll om Gwawl om een jaar uitstel te vragen. Haar plan was om Gwawl in een spel van Das in een Zak te lokken. Rhiannon gaf Pwyll een bodemloze zak. Pwyll deed alsof hij een smekeling en bedelaar was. Gwawl vulde zijn zak met een eindeloze hoeveelheid eten. Pwyll vertelde hen toen dat de zak pas vol zou zijn als een edelman het eten met beide voeten naar beneden drukte. Rhiannon overtuigde Gwawl om beide voeten in de zak te zetten. Zodra Gwawl beide voeten in de zak had, trok Pwyll de zak over Gwawls hoofd en bond hem dicht.

Pwylls mannen begonnen Gwawl te schoppen terwijl hij in de zak zat, bewerende dat er een das in de zak zat. Gwawl smeekte om genade. Pwyll liet Gwawl pas vrij toen de jongeling beloofde niet met Rhiannon te slapen en dat hij geen wraakactie zou ondernemen tegen Pwyll of Rhiannon.

Bestraffing van Rhiannon

Pwyll en Rhiannon waren twee jaar gelukkig getrouwd. In het derde jaar maakten de mannen van Dyved zich echter zorgen dat Rhiannon onvruchtbaar zou zijn. Zijn mannen wilden dat Pwyll zo snel mogelijk een erfgenaam kreeg en vroegen hem van Rhiannon te scheiden en een andere vrouw te zoeken die vruchtbaarder was. Pwyll overtuigde zijn mannen nog een jaar te wachten.

Gelukkig werd Rhiannon bijna aan het einde van het derde huwelijksjaar zwanger. Toen Rhiannon hun zoon baarde, moesten zes vrouwen op de zuigeling passen.

Die nacht ontvoerde iemand (haar voormalige vrijer Gwawl) de zuigeling toen de zes vrouwen onverwacht in slaap vielen, terwijl Rhiannon ook sliep. Toen de zes kindermeisjes ontdekten dat de zuigeling was ontvoerd, beseften ze dat zij de schuld zouden krijgen van de verdwijning van Pwylls zoon.

Ze smeerden verraderlijk bloed van een hert op Rhiannon en veroorzaakten blauwe plekken op hun eigen gezicht. Toen Pwyll kwam om zijn zoon te zien, beschuldigden de zes kindermeisjes Rhiannon ervan haar eigen zoon te hebben verslonden. Ze beweerden dat ze hadden geprobeerd de zuigeling te beschermen, maar machteloos waren toen de waanzinnige moeder hen aanviel.

Rhiannon vertelde haar echtgenoot dat de zes kindermeisjes logen, maar ze was machteloos om hun beweringen te weerleggen. Pwyll, die het bewijs op Rhiannon zag (het bloed), geloofde de beschuldiging van de kindermeisjes.

Pwyll bestrafte Rhiannon door zijn vrouw zeven jaar buiten de poort van zijn paleis te laten zitten. Wanneer iemand bij de poort aankwam, moest Rhiannon de persoon die niet van de tragedie wist vertellen dat ze haar eigen zoon had vermoord. Ze moest elke gast of vreemdeling op haar rug dragen.

Een paar nachten na de ontvoering was Teirnon Twrvliant, de heer van Gwent Ys Coed, aanwezig bij de geboorte van een veulen. Plotseling brak een klauw van een onbekend wezen (opnieuw Gwawl) door het raam en probeerde het veulen te stelen. Teirnon trok zijn zwaard en hakte de arm van het wezen af. Teirnon was zijn vrouw aan het vertellen wat er gebeurde toen ze een kreet bij hun voordeur hoorden.

Teirnon ging kijken en ontdekte een zuigeling. Hij besefte dat het wezen hem moet hebben achtergelaten. Teirnon en zijn vrouw hadden jarenlang geprobeerd een kind te krijgen, dus besloten ze de zuigeling te adopteren en groot te brengen als hun eigen kind. Ze noemden de jongen Gwri Gwallt-Euryn (“Gouden Haar”).

Bijna een jaar later hoorden Teirnon en zijn vrouw het nieuws over Rhiannons bestraffing voor het doden van haar zoon. Teirnon besefte dat het wezen hun zoon moest hebben ontvoerd en Gwri bij hun deur had achtergelaten. Zijn vrouw stemde met gebroken hart met hem in dat het kind aan Pwyll toebehoorde en dat Rhiannon onrechtvaardig werd gestraft voor een misdaad die ze niet had begaan.

Teirnon ging naar Pwylls huis, beeindigde Rhiannons bestraffing en gaf hun zoon aan hen terug. Pwyll noemde de jongen Pryderi (wat “verlossing van haar angst” betekent). Pwyll werd toen herenigd met zijn vrouw.

Pwyll beloonde Teirnon door Teirnons vrouw toe te staan Pryderi als pleegouder te blijven opvoeden. Pwyll gaf hen ook land.

Pwyll regeerde het land tot zijn dood. Pryderi erfde al het land van zijn vader. Pryderi trouwde met Kigva, dochter van Gwynn de Schitterende, de zoon van Gloyw Breed Haar zoon van de heerser van Casnar.

Pryderi veroverde zeven andere cantrevs - drie cantrevs van Ystrad Tywi (ten oosten van Dyved), vier van Keredigyawn (ten noordoosten van Dyved).