Sumer De Vroegst Bekende Oude Beschaving – Geschiedenis van de Sumeriërs

Sumer was de vroegst bekende oude beschaving in de Mesopotamische regio tussen het 6e en 5e millennium v.Chr. De Sumeriërs stonden bekend om hun innovaties in taal, architectuur en een bestuursstelsel.

Ze vonden het wiel, de ploeg en het oude schrijfsysteem uit. Sumeriërs stonden ook bekend als de eerste mensen die naar het oude Mesopotamië migreerden, het huidige Irak. Van kleine boerendorpen groeide de samenleving al snel uit tot een ommuurde stad en veranderde uiteindelijk in een grote beschaving.

De beschaving vertrouwde zwaar op twee rivieren, de Eufraat en de Tigris, voor drinkwater, irrigatie en transport. De rivieren overstroomden regelmatig en zorgden voor de vruchtbaarste grond in het oosten. De eerste Sumerische stad, Uruk, stond bekend als ‘s werelds eerste stad.

Gedurende meer dan 3.000 jaar behielden de mensen in Mesopotamië hun culturele eenheid. Ze hielden de controle over de regio totdat de Babyloniërs hen veroverden.

Wie waren de Sumeriërs?

Het woord “Sumerisch” is een externe naam die door Akkadiërs werd gebruikt voor de niet-Semitische mensen die in Sumer woonden. Sumeriërs noemden zichzelf sagiga, wat “zwarthofdigen” betekende. Hun land Sumer stond bij hen bekend als ki-en-gir, wat vertaald wordt als “land van de beschaafde heren”.

Voordat ze zich in Sumer vestigden, stond hun vroege bevolking bekend als het Ubaid-volk. Het Ubaid-volk bestond uit boeren en timmerlieden die hun leven doorbrachten met het houden van vee, timmerwerk en het weven van textiel. De oorsprong van het Ubaid-volk is onbekend, maar er zijn verschillende theorieën. Sommige wetenschappers en historici geloven dat ze afstammen van het oude Turkije en de landbouw, metaalbewerking en het aardewerk uitbreidden dat ze al in hun eerste regio waren begonnen.

Sumerisch Bestuur en Cultuur

Het oude Mesopotamië had een bestuur dat kan worden omschreven als een combinatie van monarchie en democratie. De Sumerische koninkrijken hadden verschillende steden waarin koningen regeerden die door goden waren aangesteld. Priesters en schriftgeleerden assisteerden de koningen.

Sumeriërs waren religieuze mensen wier gemeenschappen waren georganiseerd rond een tempel en werden bestuurd door een priesterschap. Elke priester dient een koning van hun steden. Alle mensen onder de heerschappij van de priesters en koning beschouwden zichzelf als dienaren-slaven van de tempelgod. Wanneer ze rampen zoals droogte of brand ervoeren, geloofden ze dat dit het gevolg was van het ongehoorzaam zijn aan hun goden.

Het systeem bleef hetzelfde tot 3000 v.Chr., toen de positie van koning niet langer werd gekozen maar erfelijk werd. De monarchie hield de macht over grote stukken land. Priesters namen het middenmanagement over en namen alle verantwoordelijkheid voor het opmeten en distribueren van land en gewassen. De priesters waren ook degenen die belastingen inden, rechtspraken en toezicht hielden op kanalen en tempels.

De sociale klassen in Sumer waren hiërarchisch en patriarchaal. Wol was het essentiële kledingmateriaal, en zowel mannen als vrouwen droegen rokken gemaakt van vliesachtige stof, bekend als kaunakes. De lengte van de rok gaf de hiërarchische status aan. De meeste bedienden, slaven en soldaten droegen korte rokken, terwijl koninklijken en godheden lange rokken droegen.

Waar woonden de Sumeriërs?

De Sumerische beschaving ontstond tussen de twee rivieren de Tigris en de Eufraat. Hier creëerden ze een grote beschaving en bouwden ze steden langs de rivieren. De exacte oorsprong van de Sumerische beschaving in Mesopotamië is nog grotendeels onbekend. Desalniettemin wijzen recente archeologische vondsten erop dat ze tegen het vierde millennium v.Chr. verschillende steden hadden gesticht. Hun steden bestonden meestal uit een ommuurde metropool met ziggurats, piramide-achtige tempels die een belangrijk deel van hun religie vormen.

Sumeriërs leefden in een tijd waarin Mesopotamië een meedogenloos harde plek was om te wonen. Het noordelijke deel was heuvelachtig en ontving te weinig regen. De rivieren die dicht bij de vlaktes lagen, overstroomden altijd, waardoor ze een oncontroleerbare waterbron vormden. Er was ook een tekort aan voedsel omdat er geen wilde dieren beschikbaar waren om op te jagen.

Het land van Sumer is vlak en moerassig, waardoor het gemakkelijk was om veel modder te winnen. De meeste Sumeriërs woonden in huizen gemaakt van gebundeld moerasriet of modderstenen. Het klimaat is dor, met jaarlijks slechts ongeveer 16,9 centimeter regen. Vanwege het droge land groeiden er geen andere bomen dan palmbomen in de regio. Na verloop van tijd vonden de Sumeriërs echter oplossingen voor deze problemen.

De boeren leerden het water van de twee rivieren te beheersen door irrigatiesystemen aan te leggen. Ze bouwden ook aarden wallen om te voorkomen dat de oevers van de rivier hun gemeenschappen zouden overstromen. Wanneer het land droog was, maakten ze gaten in de wallen, waardoor water door het veld kon stromen. Het Sumerische volk begon langs de oevers van de twee rivieren te wonen. Ze legden kanalen aan en gebruikten het water van de Tigris en de Eufraat om hun landbouwbeschaving jarenlang te voeden.

Sumerisch Schrift

De Sumeriërs waren fascinerend inventieve mensen die bekendstonden als de eerste mensen die het schrift ontwikkelden. De Sumerische taal was de oudst bekende taalkundige vastlegging. Zelfs vóór 3000 v.Chr. bestond de Sumerische taal uit symbolen en afbeeldingen. Na verloop van tijd werden deze symbolen eenvoudiger en abstracter.

Ze schreven op kleitabletten, en later evolueerde dit schrift naar het handschrift dat bekendstaat als spijkerschrift. Spijkerschrift, dat meestal op kleitabletten te zien is, komt al in 4000 v.Chr. voor. Deze kleitabletten werden gebakken en gehard zodat het schrift op het oppervlak bewaard kon blijven. Spijkerschrift bracht een revolutie teweeg in de communicatie, telling en literatuur van de Sumeriërs.

Een van de vroegst bekende literaire werken is het Sumerische gedicht genaamd het Epos van Gilgamesj. Het beschreef de heroïsche avonturen van de Sumerische koning. Dit inspireerde vele culturen om eigen verhalen te creëren.

Spijkerschrift speelde ook een belangrijke rol in de handel. Het hielp kooplieden hun producten te registreren en bij te houden, wat leidde tot meer handel met naburige landen. Archeologen hebben verschillende gedetailleerde Sumerische verslagen op kleitabletten gevonden van rantsoenen, belastingen en offergaven. Ze vonden ook bordspellen getekend op klei. Wetenschappers geloven dat de Sumeriërs een enorme verzameling literaire werken hadden, maar slechts enkele daarvan zijn ooit gedocumenterd. Tegen 2000 v.Chr. wordt de taal van Sumer vervangen door het Akkadisch, maar het spijkerschrift bleef nog eens 2.000 jaar in gebruik.

Architectuur

Sumeriërs waren bekwame bouwers en ambachtslieden. Archeologen hebben structuren gevonden die teruggaan tot 5300 v.Chr. tijdens de Ubaid-periode. In deze tijd werden huizen gemaakt van gebundeld moerasriet en modderstenen. De meeste gebouwen hebben gewelfde deuropeningen en platte daken.

Toen de architectuur zich verder ontwikkelde, vervingen geavanceerde bakstenen huizen de moerasriethuizen. De bakstenen huizen waren versierd met metalen sculpturen, terracotta ornamenten, zuilen, ingewikkelde mozaïeken en muurschilderingen.

Ziggurats waren beroemde religieuze tempels in Mesopotamië, en ze verschenen pas rond 2200 v.Chr. Deze indrukwekkende piramide-achtige structuren waren ongeveer 52 meter hoog en hadden schuine wanden met tuinen op hun terrassen. Dit was wat de architectuur van de Hangende Tuinen van Babylon inspireerde.

Religie

Sumeriërs erkenden vele goden (polytheïsme) die in vorm op mensen leken. Van deze goden was bekend dat ze het universum hadden geschapen en de gebeurtenissen in de natuurlijke wereld beheersten.

De goden hadden ook menselijke emoties zoals liefde, woede, verdriet, enz. Ze probeerden te voorspellen wat goden zouden voelen en brachten offers als ze geloofden dat ze de goden boos hadden gemaakt.

Sumerische goden zijn er bij de duizenden, maar hier zijn enkele van hun beroemdste: Inanna (godin van liefde en oorlog), An (god van de hemel), Enki (god van water en mensen), Enlil (god van wind en storm), Utu (de zonnegod) en Sin (maangod). Sumeriërs geloofden dat de hemel een plek was die alleen voor godheden bestemd was. Alle stervelingen zouden na hun dood naar Kur gaan, een koude, donkere grot onder de aarde waar het enige voedsel droog stof was. Daar ontmoet je Ereshkigal en Nergal (de god van de dood).

Ziggurats

Hun belangrijkste tempel, de ziggurat genoemd, is meestal het hoogste gebouw in de stad. Ziggurats lijken op een piramide, maar ze hebben doorgaans een platte bovenkant waar priesters rituelen en offers uitvoeren. Een enkele ziggurat had gewoonlijk 2 tot 7 niveaus. Elk niveau was kleiner dan het niveau eronder. Alle ziggurats hebben een vierkante basis, net als een piramide. De kern van de ziggurat is gemaakt van moddersteen en de buitenkant is bedekt met gebakken steen.

Veel van de ziggurats van Mesopotamië zijn nu verwoest. De enorme ziggurat van Babylon zou ten tijde van Alexander de Grote al in puin hebben gelegen. Tegenwoordig zijn er 25 oude ziggurats bekend die bewaard zijn gebleven. Een daarvan is de ziggurat bij Chogha Zanbil, die vaak wordt beschouwd als de laatst overgebleven ziggurat.

Hiernamaals

De Sumeriërs geloofden niet in een hiernamaals. Ze dachten ook dat goden machtig waren, maar niet altijd vriendelijk. Volgens hun priesters was God eigenaar van hun staten en waren zij slaven die huur moesten betalen aan God.

De Sumerische religie had een grote invloed op de religieuze overtuigingen van de latere Mesopotamische culturen. Deze invloeden waren duidelijk zichtbaar bij de Babyloniërs, Akkadiërs en Assyriërs. Geleerden zagen ook vergelijkende mythologieën van de oude Sumerische religies met de vroege Hebreeuwse Bijbel.

Sumerische Landbouw en Mijnbouw

Wetende hoe hard en onherbergzaam het land in Sumer is, is het indrukwekkend hoe onze eerste beschaving in die regio ontstond. Volgens wetenschappers was Sumer droog land. Toch groeiden gewassen, dankzij het slib dat door de rivier de bergen af werd gedragen, erg goed telkens wanneer de rivier overstroomde. Er was ook veel zonneschijn, wat gunstig was voor de vegetatie. De aanleg van kanalen en dammen maakte de plek bewoonbaar en duurzaam. Zo werd wat ooit een droge en dorre woestijn was, een bloeiende, rijke stad.

De Sumeriërs verbouwden gerst als hun belangrijkste gewas en hadden uien, erwten, rapen, tarwe, dadels, vlas, appels, druiven en pruimen. Sumeriërs visten en jaagden ook op watervogels langs de rivier. Ze fokten ook schapen en geiten en gebruikten voornamelijk melk, kaas, boter en vlees. In de grote stad Ur was een enclave met 10.000 dieren, waar er jaarlijks 3.000 werden geslacht.

Binnen de stad Uruk staat ook een grote tempel voor de godin Inanna. Een deel van de landbouwproductie van de stad wordt als offer gegeven en opgeslagen in haar tempel. De rest wordt met regelmatige tussenpozen in gelijke delen teruggegeven aan de burgers van Uruk.

Boeren in Sumer stonden erom bekend overstromingen van hun velden tegen te houden en kanalen te gebruiken om rivierwater naar hun gewassen te leiden. Ze gebruikten ook ossen om hun ploegen te trekken. Granen werden in het voorjaar met sikkels geoogst. Voedsel was overvloedig in Mesopotamië, waardoor de bevolking kon toenemen. Omdat er een overschot aan Sumerisch voedsel was, hadden mensen de tijd om andere beroepen uit te oefenen dan landbouw en jacht. Ze werden kooplieden, ambachtslieden en kunstenaars die de rijkdom en macht van de stad vergrootten.

Mesopotamië had geen koper in hun valleien, en de enige bron van koper lag in de bergen naar het oosten en noorden. Ze leerden pas tegen 4000 v.Chr. koper uit erts te winnen. Ze leerden ook voedsel, doek en gefabriceerde artikelen te verhandelen voor grondstoffen zoals koper, hout en steen. De meeste van hun kooplieden reisden naar het noorden van de rivieren en handelden met mensen uit het Middellandse Zeegebied, de Perzische Golf en India.

Technologische Innovaties

Sumeriërs gebruikten een breed scala aan technologie. Ze waren ook de eersten die enkele van de meest kritische technologische ontdekkingen van de mensheid deden. De lijst is vrij lang, maar hier zijn enkele van hun beste uitvindingen: de ploeg, het wiel, zeilboten, maankalender, irrigatie, harpoen, zaag, sandalen en bier.

De Sumerische wagen had leren banden die op hun plaats werden gehouden door koperen spijkers. Ze werden getrokken door vier ossen of vier onagers (wilde ezels) die halsbanden, jukken en een hoofdstel hadden dat door teugels werd gecontroleerd. Paarden kwamen pas rond 4000 jaar geleden naar Mesopotamië.

Een van hun meest indrukwekkende vorderingen was waterbouwkunde. In de begindagen, toen de rivieren regelmatig overstroomden, creëerden ze een systeem van greppels dat hielp de overstromingen te beheersen. Dezelfde technologie benutte ook de kracht van de rivieren voor de landbouw. In tegenstelling tot de Egyptenaren, die veel hout hadden, hadden de Sumeriërs bijna geen voorraad hout. Ze hadden ook niet veel steen. Het enige wat ze in overvloed hadden, was modder. En met modder bouwden ze torenhoge ziggurats en een grote beschaving. Het was werkelijk Sumerische innovatie die Mesopotamië van een woestijn in een oase veranderde.

Wiskunde

Sumerische wiskunde was gebaseerd op een sexagesimaal (basis 60) getallenstelsel. Ze telden gemakkelijk met twaalf knokkels en vijf vingers aan de andere hand. In tegenstelling tot de getallenstelsels van de Egyptenaren, Grieken en Romeinen, gebruikten hun getallen een echt plaatswaardesysteem, net als ons moderne decimale stelsel, maar met een basis van 60 in plaats van 10.

Geleerden hebben opgemerkt dat 60 als hun wiskundige basis werd gebruikt omdat het zoveel delers had. Het is ook het kleinste gehele getal dat deelbaar is door 1 tot 6. Dit systeem werd op veel gebieden overgenomen. Voor het meten van tijd zijn er 60 seconden in een minuut, 60 minuten in een uur. De cirkel heeft 360 (60×6) graden.

Met behulp van hun geavanceerde wiskunde volgden de Sumeriërs ook de bewegingen van de sterren, planeten en de maan. Ze begonnen de bewegingen van verschillende planeten te voorspellen. Ze waren ook de eersten die een kalender ontwikkelden op basis van de maanfasen.

Opmerkelijke Perioden in de Sumerische Geschiedenis

• Ubaid-periode (6500 – 4100 v.Chr.) – Eerste nederzettingen in het zuiden van Mesopotamië. De mensen waren voornamelijk boeren die irrigatie naar het land brachten. Ze waren ook bekwame pottenbakkers die bekendstonden om hun beschilderde aardewerk.
• Uruk-periode (4100 – 2900 v.Chr.) – Grote, rond tempels gecentreerde steden die werden bestuurd door priester-koningen bevonden zich overal in Mesopotamië. Mensen begonnen goederen te verhandelen via de waterwegen. Aardewerk werd in massa geproduceerd en er werd gebruikgemaakt van slavenarbeid.
• Vroeg-Dynastieke Periode (2900 – 2334 v.Chr.) – Het schrift ontwikkelde zich verder. Er waren verschillende koningen en dynastieën in de regio. Er was steeds meer oorlog en de meeste steden hadden hoge muren opgetrokken om hun staten te verdedigen.
• Akkadische Rijk Periode (2334 – 2218 v.Chr.) – Akkad groeide uit tot een rijk en was gevestigd in het noorden van Mesopotamië, terwijl de Sumeriërs in het zuiden bleven. Het Akkadische Rijk bleef uitbreiden en viel gebieden in het oosten aan. De Sumerische koning kwam aan de macht en nam de stad Akkad in. Het werd echter uiteindelijk zo zwak dat de Amorieten van Babylon het later veroverden.

Conclusie: Wat gebeurde er met de Sumeriërs?

Nadat de Babyloniërs en Amorieten Mesopotamië in het tweede millennium v.Chr. hadden bezet, verloren ze geleidelijk hun culturele identiteit en stierven ze langzaam uit. Ondanks dat ze werden binnengevallen en veroverd door de Amorieten en Babyloniërs, bleef de culturele erfenis van de Sumeriërs voortbestaan.

Hun schrijfsysteem, het spijkerschrift, werd overgenomen door de Amorieten en gebruikt om hun talen vast te leggen. De architectuur van de ziggurat was ook wat het ontwerp van veel Babylonische structuren beïnvloedde. En veel van hun uitvindingen werden overgenomen en gebruikt door hun veroveraars.

Samenvatting

Sumeriërs zijn inderdaad een buitengewone groep mensen. Zij hebben eigenhandig de blauwdruk gecreëerd die andere beschavingen zal helpen in de toekomst te gedijen.

• Sumeriërs waren de vroegst bekende oude beschaving die ontstond in de Mesopotamische regio.
• Hun beschaving ontstond tussen de twee rivieren de Eufraat en de Tigris.
• Sumeriërs hadden een tempel die ze ziggurats noemden. Ziggurats zouden de Hangende Tuinen van Babylon hebben geïnspireerd.
• Sumeriërs waren polytheïstisch en hadden duizenden goden. Ze geloofden dat goden gebeurtenissen in de natuurlijke wereld beheersten.
• De Amorieten van Babylon veroverden later de Sumeriërs. Hun beschaving verging, maar hun culturele en technologische invloeden bleven tot op de dag van vandaag levend.