Mustafa I: De Heilige en de Krankzinnige Monarch die Tweemaal Regeerde
Mustafa I was de 15e sultan van de Ottomanen en besteeg tweemaal de troon na het opvolgen van zijn broer Ahmed I. Het eerste deel van zijn regering duurde van 1617 tot 1618, en de tweede keer was van 1622 tot 1623.
Tijdens het eerste deel van zijn regering werd hij aangeduid als “Deli Mustafa” (Gekke Mustafa) en tijdens de tweede helft werd hij “Veli Mustafa” (Heilige Mustafa) genoemd.
In dit artikel zullen we het volledige leven van Mustafa bespreken, dus lees verder om meer te weten te komen over zijn tijd als monarch.
Wie Was Mustafa I?
Mustafa de eerste was de 15e Ottomaanse sultan en hij werd geboren in het Manisa-paleis op 24 juni 1591. Zijn vader was Mehmed III en zijn moeder was Halime Sultan. Bovendien was zijn vader van Turkse afkomst, terwijl zijn moeder een Azbechische dame was.
Natuurlijk werd Mustafa I ook uitgeroepen tot een kind van Turkse afkomst, aangezien hij ook de jongere broer was van Ahmed I (1603–17).
Vroege Leven
Mustafa I bracht zijn hele leven door in een gevangeniskamer van het oude paleis. De reden dat hij in het begin zo’n leven leidde, was dat vóór 1603 de regerende sultan de executie van zijn broers moest uitvoeren om over het rijk te kunnen regeren.
Mustafa’s vader, Mehmed III, had eveneens negentien van zijn broers geëxecuteerd.
Ahmed I Spaart het Leven van de Jonge Mustafa
Toen Ahmed I de troon overnam, werd van hem verwacht dat hij diezelfde gruwelijke traditie zou voortzetten die zijn vader had gevolgd. Hij week echter af van dit pad en spaarde het leven van de jonge Mustafa.
Tegen die tijd was Mustafa twaalf jaar oud en leefde hij al in gouden gevangenschap, ook wel de Kafes genoemd. Hij verbleef in het oude paleis met zijn moeder en grootmoeder Safiye Sultan.
Waarom Werd Mustafa’s Leven Gespaard?
Mustafa’s leven werd om twee belangrijke redenen gespaard. Ten eerste werd hij in leven gelaten door zijn broer, van wie werd aangenomen dat hij zijn bewind negeerde onder invloed van zijn favoriete gemalin Kösem Sultan. Ook werd aangenomen dat Ahmed, vanwege Mustafa’s psychologische problemen, hem nooit als een bedreiging voor de opvolging zag. Omdat Ahmed bovendien nog geen zonen had verwekt, zou de executie van Mustafa het einde van de gehele Ottomaanse dynastie betekenen.
Karakter van Mustafa I: Hoe Hij Was
Mustafa had een zeer neurotisch of excentriek karakter, vooral omdat hij veertien jaar lang in angst voor executie had geleefd. Zoals we al vermeldden, leek hij psychologische problemen te hebben die verergerden toen zijn broer Ahmed hem opsloot door een muur voor zijn vertrekken te bouwen.
Zijn Troonsbestijging
Toen Ahmed in 1617 stierf, had hij zelf meerdere zonen verwekt (Osman II en Mehmed IV). Echter, omdat hij de levens van zijn broers had gespaard, stonden er meerdere prinsen in de rij om de troon op te eisen. Alle prinsen verbleven in het Topkapi-paleis in afwachting van hun troonsbestijging, wat een behoorlijk moeilijke beproeving was.
Besluit van het Hof om Hem de Macht te Geven
Aangezien er meerdere aanspraken op de Turkse troon waren, werd de beslissing aan het hof overgelaten om hun nieuwe sultan aan te wijzen. Een factie onder leiding van de grootvizier Sofu Mehmed Pasha en Şeyhülislam Esad Efendi besloot Mustafa te kronen en hem uit te roepen tot hun nieuwe sultan.
Tegenstand van Eunuch Mustafa
Eunuch Mustafa Agha was het hoofd van het rijk en hij verzette zich fel tegen het idee van sultan Mustafa op de troon. Hij voerde een sterke argumentatie aan en wees op zaken als Mustafa’s mentale toestand, die hem ongeschikt maakte om over zo’n grote dynastie te regeren. Helaas werd hij overstemd door vele andere supporters.
Bestijging van de Troon
Zo werd geschiedenis geschreven toen voor de eerste keer, in plaats van een erfgenaam, de broer van de voorgaande sultan werd uitgeroepen tot de soeverein van het machtige Ottomaanse Rijk. Mustafa de eerste besteeg de troon in 1617 en begon zijn bewind als sultan.
De “Deli” of “Gekke”
Tijdens zijn bewind leed Mustafa I aan een verstoorde psychologische toestand, zoals we eerder vermeldden. Elke onderdaan van de kroon geloofde aanvankelijk dat hij zo was door het leven in angst voor executie in het paleis en dat hij dus zou genezen door sociale interacties.
Vele artsen behandelden Mustafa, maar zijn toestand verslechterde alleen maar; hij werd op een gegeven moment vaak gezien terwijl hij tegen denkbeeldige mensen praatte, en hij werd ook gezien terwijl hij munten naar vissen en vogels gooide. Wat de viziers volledig ervan overtuigde dat er iets mis was, was toen sultan Mustafa tijdens een hofvergadering aan hun baarden trok en hun tulbanden afwierp tijdens een aanval.
Standpunten van de Supporters over Zijn Toestand
Vele supporters van Mustafa regeerden al in zijn naam. Daarom probeerden ze zijn episodes vaak te verbloemen met religie en soefisme. Ze beweerden dat Mustafa een mystiek en spiritueel wezen was, net als zijn broer en vader, die wonderen kon verrichten. In werkelijkheid wilden ze echter via Mustafa regeren.
Standpunten van de Oppositie over Zijn Toestand
Vele tegenstanders van Mustafa, waaronder de zwarte hoofdeunuch, waren nooit voorstander van Mustafa’s sultanaat. Ze verspreidden het gerucht dat Mustafa I niet fit was om te regeren omdat hij mentaal onstabiel was, dat hij parels naar vissen gooide, in zichzelf praatte en vele andere gevallen van “gek” gedrag vertoonde.
Toen hun geruchten er niet in slaagden de alarmbellen te doen rinkelen, begon de hoofdeunuch het gerucht dat sultan Mustafa de şehzades (prinsen) wilde laten executeren, wat onmiddellijk de aandacht van velen trok.
Afzetting van Mustafa
Ondanks dat hij ‘Veli’ werd genoemd, werd Mustafa opnieuw onttroond. Wat aanzette tot zijn afzetting was politieke instabiliteit; in vele delen van Istanbul braken opstanden uit om de moord op Osman II te wreken. Het regime probeerde vele malen het conflict te beëindigen, maar het verergerde alleen maar.
Besluit van Koningin Halime
Vele geestelijken en de nieuwe grootvizier Kemankeş overtuigden Halime Sultan om de afzetting van haar zoon toe te staan. De geestelijken vertelden haar dat hij met de mentale toestand van haar zoon niet effectief kon regeren. Het hof zou hem alleen toestaan zijn regering voort te zetten als hij in staat was vragen te beantwoorden als: ‘Wie ben je?’, ‘Wie is je vader?’, enz. Omdat Halime zich bewust was van de toestand van haar zoon, stemde ze in.
Sultan Murad IV
In de tussentijd werd de 11-jarige Murad IV (zoon van Ahmed en Kösem) de nieuwe sultan van het rijk. Toen hij de troon besteeg, werd het verzoek om zijn oom te sparen aan hem voorgelegd. Murad deed zijn oom af als een mogelijke bedreiging, spaarde hem een snelle dood en Mustafa I werd teruggebracht naar zijn Kafes.
De Dood van Mustafa I
Mustafa werd met zijn moeder teruggestuurd naar het oude paleis (Eski Saray). Daar bleef hij tot hij stierf in 1629. Opnieuw verbleef hij in de Kafes, waar zijn mentale toestand aanzienlijk verslechterde.
Gezondheidsproblemen die tot Zijn Einde Leidden
In zijn laatste dagen werd hij beschreven als een bleke, tenger uitziende persoon met donkere ogen en een doffe uitdrukking. Zijn baard was ook dun en zijn ogen bleven hol.
Bovendien werd gezegd dat de dood van Mustafa I het gevolg was van een zenuwinzinking. Hij was 47 jaar oud toen hij stierf en werd begraven in de oude doopkapel op de binnenplaats van de Hagia Sophia.
Conclusie
Kortom, dit zijn de belangrijkste punten die we hebben besproken in ons artikel over het leven van Mustafa I:
- Mustafa de eerste was een prins wiens leven werd gespaard door bijna elke prins die in lijn stond voor de troon.
- Omdat hij niet als een bedreiging werd gezien, werd hij vaak opgesloten, waardoor zijn mentale toestand erg verslechterde.
- Hij besteeg tweemaal de troon, maar beide keren werd hij ongeschikt verklaard om te regeren vanwege zijn excentrieke aard.
- Ten slotte werd hij aan het einde van zijn tweede regering naar zijn kooi gestuurd, waar hij verbleef in het gezelschap van vrouwen tot hij op 47-jarige leeftijd stierf.
Mustafa de eerste was absoluut een iconische figuur die het Ottomaanse Rijk overnam, al was het maar voor een paar jaar. Ten slotte zijn zijn problemen met mentale gezondheid en de manier waarop de mensen om hem heen daarop reageerden, een ander interessant historisch feit over hoe mentale gezondheidsproblemen door de tijd heen in verschillende culturen worden bekeken.
