Waarom zijn de Golanhoogten zo belangrijk voor zoveel mensen?
De Golanhoogten verwijzen naar een vruchtbare hoogvlakte in het zuidwesten van Syrië met een politiek en strategisch belang dat veel groter is dan de omvang doet vermoeden. Israël nam de Golanhoogten in op Syrië in de laatste fase van de Zesdaagse Oorlog van 1967.
Syrië probeerde de Golanhoogten te heroveren tijdens de Jom Koerpoeroorlog van 1973. Sindsdien hebben beide landen in 1974 een wapenstilstand getekend en is er een VN-waarnemingsmacht aanwezig op de bestandslijn.
Wat zijn de Golanhoogten?
De Golanhoogten staan ook bekend als het Golan-plateau. De Hebreeuwse naam is Ha-Golan of Ramat Ha-Golan, en in het Arabisch is het al-Jawlan. De Golanhoogten zijn een rotsachtig gebied met een beheersend uitzicht over de bovenloop van de Jordaanvallei in het westen.
De Frans-Joodse bankmagnaat Baron Edmond de Rothschild verwierf in 1894 een groot stuk land voor Joden om zich in de Golan te vestigen. Andere groepen uit Canada, de VS en Europa volgden. De Arabische inwoners verijdelden alle pogingen tot Joodse kolonisatie, en de Ottomaanse landwetten vormden een andere hindernis. Deze wetten maakten vestiging door niet-inheemsen min of meer illegaal.
De Bijbel verwijst naar de Golanhoogten als “Basan”. Het woord “Golan” stamt uit de Bijbel, die spreekt over “Golan in Basan” in Deuteronomium 4:43 en Jozua 21:27. Terugkerende Joodse ballingen uit Babylonië vestigden zich daar in de late zesde en vijfde eeuw v.Chr.
Gamla werd de centrale stad van de Golan, het laatste Joodse bolwerk in het gebied dat tegen de Romeinen vocht tijdens de Grote Opstand (de eerste van drie grote opstanden door de Joden in de provincie Judea). Gamla viel in het jaar 67 n.Chr.
De Golan stond onder Syrisch bestuur tijdens het Ottomaanse Rijk. Toen Syrië de Golanhoogten controleerde van 1948-67, was het een militair bolwerk. De troepen beschoten Israëlische inwoners in de lager gelegen Hula-vallei. De kinderen die in kibboetsen woonden, moesten in schuilkelders slapen om te ontsnappen aan de kogels van sluipschutters.
Destijds moest de UN Mixed Armistice Commission toezien op het staakt-het-vuren. Israël protesteerde meermaals tegen de Syrische bombardementen. De commissie deed niets om de agressie van Syrië te stoppen.
De Golanhoogten verheffen zich van 120 tot 500 meter nabij het noordoosten van Israël. De regio heeft een aantal prachtige plekken, gevormd door het rotsachtige en op sommige plaatsen maanachtige landschap. Het is een toeristische bestemming, op ongeveer tweeënhalf uur rijden van Jeruzalem en Tel Aviv.
De Golanhoogten staan bekend om hun diversiteit aan planten en prachtige vergezichten. Men zegt dat het er prachtig is in de lente, wanneer veelkleurige bloemen de vlakte bedekken.
Waar liggen de Golanhoogten?
De Golanhoogten verbinden de grenzen van Israël en Syrië. De locatie bevindt zich aan het zuidelijke uiteinde van het Anti-Libanongebergte. De grens tussen Syrië en Israël, bekend als de “Purple Line”, loopt door de regio.
Dit plateau van ongeveer 1200 vierkante kilometer kijkt uit over Syrië, Libanon en de Jordaanvallei en ligt op slechts 65 kilometer van Damascus, wat Israël een solide defensief-offensieve locatie biedt. Het is ook een uitstekend uitkijkpunt om militaire activiteiten over de grens te detecteren.
Syrische controle over de Golan zou het land voorzien van strategische hoogten die uitkijken over Israël. Dat laatste land maakt nu van de gelegenheid gebruik om zijn aanspraken op de Golan kracht bij te zetten. Het is het beste moment aangezien de Syrische burgeroorlog de autoriteit van die staat heeft ondermijnd.
Vanwege de locatie van de Golanhoogten heeft Israël er stevig aan vastgehouden. Vele VN-resoluties hebben opgeroepen tot terugtrekking uit de regio. Er zijn verschillende pogingen gedaan om Israël te overtuigen zich terug te trekken.
Syrië voerde nog in 2010 geheime gesprekken met Israël. Het probeerde Israël te overtuigen terug te keren naar de grens van 1967 in ruil voor een vredesakkoord. Maar het standpunt van Israël is verhard sinds de opstanden van de Arabische Lente. Het heeft voet bij stuk gehouden sinds de burgeroorlog in Syrië die in 2011 begon.
Geschiedenis van de Golanhoogten
Perzen, Mongolen en Arabieren hebben zich door de eeuwen heen in de Golan gevestigd, met mensen die van zover kwamen als Jemen. Het is ook de thuisbasis van de religieus-politieke sekte die bekend staat als de Druzen. Zij vestigden zich in de vijftiende en zestiende eeuw in het gebied. Zij controleerden de regio gedurende ongeveer 350 jaar. Daarna namen de Egyptenaren en vervolgens de Ottomanen het in snelle opeenvolging over.
De voortdurende oorlogvoering zorgde ervoor dat de bevolking van de Golan in de loop der eeuwen slonk. De regio was tegen het midden van de negentiende eeuw bijna leeg.
Joodse groepen probeerden de zuidelijke regio aan het einde van de negentiende eeuw te koloniseren. Zij waren niet succesvol. De zionistische beweging van voor de onafhankelijkheid maakte vervolgens aanspraak op het gebied. Zij deed haar bod tijdens de Vredesconferentie van Parijs in 1919, na de Eerste Wereldoorlog.
Vervolgens kwam het gebied in de vroege jaren 20 onder Frans mandaat. Syrië verkreeg onafhankelijkheid van het Franse mandaat in 1946. Het kreeg rond die tijd de controle over de Golanhoogten.
Vervolgens nam Israël de controle over de Golanhoogten over in 1967 na de Zesdaagse Oorlog. Sindsdien zijn er herhaaldelijk grensincidenten en vuurgevechten geweest. Een daarvan was de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1973, bij de Israëli’s bekend als de Jom Koerpoeroorlog.
Twee Arabische fronten stonden tijdens dit conflict tegenover Israël. De ene was Egypte op het Sinaï-schiereiland, en de andere was Syrië op de Golanhoogten. Syrië was in staat zichzelf te bewapenen met moderne wapens uit de Sovjet-Unie.
Er volgde een zeer zware en bloedige strijd, maar Israël ontving Amerikaanse militaire steun en zegevierde. Het annexeerde de Golanhoogten in 1981. Tot op de dag van vandaag vinden er sporadische grensincidenten plaats.
In de moderne geschiedenis vond er een gespannen confrontatie plaats. De botsing was tussen Syrische troepen die trouw waren aan president Bashar al-Assad en Israël. Dat gebeurde voor het uitbreken van de burgeroorlog in Syrië in 2011. Vervolgens vielen in 2014 anti-regerings-islamitische opstandelingen de provincie Quneitra aan de Syrische kant binnen. Het gebied bleef onder controle van de rebellen tot de zomer van 2018.
Daarna keerde Assads leger terug naar de inmiddels verwoeste stad Quneitra en de omliggende regio. Hun terugkeer kwam na een door Rusland gesteund offensief en een deal die rebellen toestond te vertrekken.
Wie heeft de controle over de Golanhoogten?
Twee-derde van de Golanhoogten is sinds 1967 onder Israëlische controle. De rest is onder Syrische controle.
Israël annexeerde de Golanhoogten op 14 december 1981, maar de VN erkent deze stap niet. De internationale gemeenschap reageerde met Veiligheidsresolutie 497 (1981). Deze resolutie noemde de annexatie “nietig en ongegrond”. Geen enkel land legitimeerde het.
Elk jaar sinds die tijd komt de VN-resolutie getiteld “De bezette Syrische Golan” aan de orde. Deze resolutie herbevestigt de onwettige aard van de annexatie en bezetting door Israël.
Benjamin Netanyahu, de Israëlische premier, reisde in 2016 naar de Golan. Daar hield hij een kabinetsvergadering waarin hij een speciaal pleidooi hield. Hij riep de internationale gemeenschap op om de Golan te erkennen als onderdeel van Israël.
De gezochte steun kwam niet meteen. Sommige waarnemers zagen de stap als een Israëlische poging om te profiteren van de burgeroorlog in Syrië. Netanyahu’s pleidooi aan de wereldgemeenschap bleef destijds onbeantwoord. Toch lijkt het weerklank te hebben gevonden bij de regering-Trump in de VS.
In 2019 tweette president Trump dat de VS de Israëlische controle over de Golan zou accepteren. Hij reageerde daarmee op druk van de Israëlische regering.
De verschillende partijen in het bredere Arabisch-Israëlische conflict hadden gemengde reacties. Zij ontvingen het nieuws met onverschilligheid, afkeuring of vreugde. Het weerspiegelde de reacties op een eerdere Amerikaanse stap – om Jeruzalem als hoofdstad van Israël te behandelen.
De bevolking van de Golanhoogten
De provincie Quneitra had aan de vooravond van de oorlog van 1967 een diverse bevolking van 147.613 mensen, verspreid over 163 steden en dorpen en 108 boerderijen. Israël nam ongeveer 70 procent van het grondgebied in beslag met een bevolking van ongeveer 130.000 mensen. Zij woonden in 139 steden en dorpen en 61 boerderijen. Binnen een maand was de Golanhoogten leeg.
Vóór de Israëlische annexatie van de Golanhoogten had de regio 28 plattelandsgemeenschappen. Er was ook een stad in wording: Katzrin. In 2016 had de regio Golanhoogten 50.000 inwoners. De bevolking bestond uit ongeveer 22.000 Joden en 27.000 niet-Joden. Dit omvatte Druzen, een Arabisch sprekende etnoreligieuze groep die zichzelf als Syrisch beschouwt.
De Golanhoogten hebben een lagere bevolkingsdichtheid dan enige andere regio in Israël. Het heeft veertig inwoners per vierkante kilometer. De cijfers van de Golan vallen op in vergelijking met de Westelijke Jordaanoever, en de Westelijke Jordaanoever is de andere regio die in 1967 werd veroverd en sindsdien behouden is gebleven.
Na vijftig jaar Israëlische controle had de Westelijke Jordaanoever meer dan 400.000 Joodse inwoners. Het oppervlak van de Westelijke Jordaanoever is vier keer groter dan dat van de Golanhoogten. Wat als de Joden de twee regio’s in hetzelfde tempo hadden gekoloniseerd? Dan zouden er vandaag de dag zo’n 80.000 Joden op de Hoogten wonen.
Toch hebben Golan-kolonisten boetiekhotels, wijnhuizen en een skiresort gebouwd. Zij hebben het schilderachtige gebied getransformeerd tot een populaire Israëlische toeristische bestemming.
De meeste Golan-Druzen hebben ervoor gekozen om niet het Israëlische staatsburgerschap aan te nemen. In plaats daarvan hebben zij een verblijfsstatus, wat hen de vrijheid geeft om in de regio te wonen en te werken. De Druzen-gemeenschap ziet zichzelf nog steeds als onlosmakelijk verbonden met Syrië.
In maart 2019 deed de burgemeester van Katzrin, Dmitry Apartzev, een belangrijke aankondiging. Hij onthulde plannen om de bevolking van het plateau te verhogen naar 150.000 mensen. Apartzev verwacht dat het aantal Joden 100.000 zal bereiken, en dat de Druzen met 50.000 man sterk zullen zijn. Hij voorspelde ook dat de inwoners van de regio Katzrin alleen al zouden toenemen van 8.500 naar 50.000.
Apartzev, sprekend in de nasleep van de tweet van Trump, voegde eraan toe dat de erkenning van de Israëlische controle over de Golan nieuwe perspectieven zou openen. Hij hoopte op buitenlandse investeringen in het gebied. Hij hoopte dat de erkenning ook zou helpen om de wereldwijde boycotcampagnes tegen te gaan. Sommige landen waarschuwden investeerders om niet te investeren in de bezette gebieden.
In juni 2019 negeerde de Israëlische regering de afkeuring van de internationale gemeenschap. Zij onthulden een nieuwe Joodse nederzetting in een winderig en afgelegen gebied van de Golanhoogten. Zij noemden deze naar niemand minder dan president Trump.
De naam van de nieuwe nederzetting is Ramat Trump in het Hebreeuws of Trump Heights. Het doel was om de wil van Israël te weerspiegelen om de recente steun van de voormalige president te bezegelen. Israël was blij dat hij hun poging tot controle over het betwiste gebied steunde.
Waar zou de grens tussen Syrië en Israël moeten liggen?
Syrië wil controle over de Golan omdat het land dan een strategische positie zou hebben met uitzicht over Israël. Een ander kritiek punt zijn de watervoorraden in een droge regio. De twee belangrijkste waterbronnen voor Israël zijn het Meer van Galilea en de Jordaan. Het stroomgebied van de Golan voedt beide. Het land op de Golan is vruchtbaar; boeren gebruiken het voor boomgaarden en wijngaarden.
Een breekpunt is de vraag waar de grens getrokken moet worden. Israël pleitte voor de grens die in 1923 door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk was vastgesteld. Syrië dacht dat deze op de bestandslijn van 1949 zou moeten liggen.
De grenzen van Israël zijn nog niet definitief vastgesteld. Toch is het al meer dan 70 jaar geleden dat dat land de onafhankelijkheid uitriep. Eeuwenlang maakte hun land deel uit van het Ottomaanse Rijk, geregeerd door Turkije. De zegevierende geallieerde mogendheden bakenden het gebied ten westen van de rivier de Jordaan af en wezen het toe. Groot-Brittannië zou het na de Eerste Wereldoorlog besturen toen het Ottomaanse Rijk instortte.
Syrische troepen drongen Palestina/Israël in verschillende gebieden binnen tijdens de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948. Syrische strijdkrachten hielden nog steeds stukken grondgebied ten westen van de internationale grens van 1923. De twee landen tekenden de wapenstilstand in juli 1949.
De regering-Trump zei dat zij de kaarten van de Amerikaanse overheid zou bijwerken. Deze kaarten zouden het besluit van Trump weerspiegelen om de controle van Israël over de Golan te erkennen. Netanyahu ontving een kopie van de nieuwe kaart als geschenk van Trumps schoonzoon Jared Kushner. Het erkende nu de Golanhoogten als onderdeel van Israël.
Israëlische annexatie: Wat zijn de gevolgen?
Lokale bewoners kwamen in opstand nadat Israël de Golanhoogten had geannexeerd. Syrië beklaagde zich bij de VN-Veiligheidsraad. De Veiligheidsraad herbevestigde dat landen geen grondgebied met geweld mochten innemen. De Amerikaanse president Ronald Reagan schortte een wapendeal van 300 miljoen dollar op en legde ook een memorandum van overeenstemming over defensiesamenwerking opzij.
Syrië haalde fel uit naar de regering-Trump en noemde haar beleidswijziging “een daad van agressie”. Het zwoer de controle over het Golan-gebied met alle beschikbare middelen te behouden. De minister van Buitenlandse Zaken van het land zei in een verklaring dat “de Golan een deel was en zal blijven van het Arabische Syrië.”
Conclusie
Sinds de strijd om de Golanhoogten hebben Israëlische Joden hun steun uitgesproken voor het behoud van de regio. Zij wensen geen herhaling van de Golan-oorlog. Daarom willen zij het strategische voordeel dat het gebied te bieden heeft niet opgeven.
Zij hielden dit standpunt al in voor de Syrische burgeroorlog. Deze sentimenten bestonden al voor de wreedheden begaan door het Assad-regime. Daarom is het waarschijnlijk dat de Golanhoogten onder Israëlische controle zullen blijven. Het maakt niet uit dat de rest van de wereld het daar niet mee eens is.
