Amenhotep III: De Man Die Egypte Regeerde in Vrede en Welvaart

Amenhotep III was de grootvader van de beroemde koning Tut of farao Toetanchamon.

Onbekend bij velen is Amenhotep III een van de farao’s die de meest welvarende regeringen had in de geschiedenis van het oude Egypte.

Wie Was Amenhotep III?

Amenhotep III was de heerser van het Oude Egypte, van 1391 tot 1353 v.Chr., op het hoogtepunt van de macht en welvaart van het rijk. Amenhotep III was een bekwaam onderhandelaar en politicus die Egypte hielp zich te vestigen als een grote economische macht.

Vroege Jeugd

Amenhotep III was de zoon van Thoetmosis IV en een bijvrouw genaamd Metemwiya. Hij werd ook Amenophis III, Amana-Hatpa, Nebma’atre en Amunhotep III genoemd. Al deze namen kwamen voort uit het woord “Amun”, de staatsgod van Egypte. Het was gebruikelijk dat farao’s zich nauw verbonden met een god.

Daarnaast beweerde Amenhotep III dat hij de zoon was van de god Amun. Volgens afbeeldingen die hij liet maken van zijn geboorte, werd getoond dat Amun zelf zich transformeerde tot zijn vader, Thoetmosis IV, tijdens zijn verwekking.

Toen farao Thoetmosis IV stierf in 1391, besteeg zijn zoon Amenhotep III de troon en begon zijn 38-jarige regering. Volgens geleerden was hij ongeveer 7 tot 12 jaar oud toen hij de negende farao van de 18e dynastie werd.

De Koning en Zijn Vrouw

Koning Amenhotep III trouwde met Tiye, die de Grote Koninklijke Gemalin werd en een sleutelrol speelde bij het helpen van de farao bij het besturen van het koninkrijk.

Hoewel Amenhotep III’s vrouw, koningin Tiye, een burger was, behoorde zij tot de hogere klasse van de samenleving. Toen haar edele ouders, Yuya en Tjuyu, instemden met haar verloving met de koning, lieten zij Tiye voorbereiden op haar rol als koningin. Ze had een goede opleiding genoten en er werd zelfs gezegd dat ze haar eigen bibliotheek had.

Koningin Tiye bleek een waardevolle aanvulling op de monarchie. Farao Amenhotep III erkende dit en betrok haar bij bijna alle aspecten van het bestuur, of het nu binnenlandse of buitenlandse zaken betrof. In standbeelden van het koninklijk paar is te zien dat koningin Tiye en Amenhotep III even groot waren, wat aangeeft dat de band die zij deelden gelijkwaardig was.

Dit werd geconcludeerd omdat er zegels werden ontdekt met het koninklijke cartouche van koningin Tiye die als zegel voor papyri werden gebruikt. Via Amarna-brieven werd onthuld dat zij communiceerde met buitenlandse leiders, wat suggereert dat zij vreemde talen kende, waaronder Akkadisch.

De Koninklijke Familie

Het machtskoppel van de 18e dynastie had samen zes kinderen, waaronder twee zonen, namelijk Thoetmosis en Amenhotep IV, en vier dochters, Sitamun, Iset, Henuttaneb en Nebetah. Hoewel de meerderheid van de kinderen regelmatig samen op standbeelden verschijnt, zijn er slechts een paar waarop Nebetah en Henuttaneb aanwezig zijn.

Thoetmosis werd priester en had de erfgenaam van de troon moeten zijn, maar hij stierf op jonge leeftijd. Amenhotep IV erfde de kroon, werd de 10e farao van de 18e dynastie en nam later de naam Achnaton aan. Ondertussen trouwden Sitamun en Iset uiteindelijk met hun vader. Hun zusters Henuttaneb en Nebetah werden na de dood van hun vader niet meer vermeld.

De Gemalinnen van Amenhotep III

Meerdere Vrouwen

Zoals het gebruikelijk was in Egypte, hadden farao’s veel echtgenotes. Amenhotep III maakte slim gebruik van deze traditie. Als bekwaam diplomaat bouwde hij allianties met omringende naties door hen weelderige geschenken te geven en prinsessen en dochters van hun leiders te huwen. Door dit te doen breidde hij met succes Egyptes invloed uit en vestigde gunstige handelsverbindingen met naties die ooit vijandig waren.

Toen Amenhotep III ongeveer in zijn 10e jaar als farao was, deed hij herhaaldelijk verzoeken aan de koning van Mitanni uit het noorden van Mesopotamië om een prinses te huwen. Hij stuurde hen weelderige geschenken, waaronder goud, om hen te overtuigen.

Met een trein vol een groot gevolg van 317 vrouwen werd Gilukhipa, de dochter van koning Shuttarna II, naar Egypte gestuurd. Haar aankomst in Egypte werd vastgelegd in scarabeeën. Amenhotep III vermeldde zijn indruk dat de aankomst van Gilukhipa een wonder was.

De vele vrouwen van Amenhotep omvatten Tadukhipa uit Mitanni en anderen zonder geregistreerde namen, zoals een prinses uit Arzawa, een dochter van Babylons koning Kurigalzu en de dochter van Kadashman-Enlil. Ondanks al deze huwelijken met prinsessen en dochters van machtige leiders bleef Tiye de Grote Koninklijke Gemalin en Amenhoteps voornaamste gemalin.

Ondersteunende Echtgenote

Koningin Tiye en farao Amenhotep de Derde deelden een unieke band.

Dit werd waargenomen in de ontdekkingen van historici dat Tiye aanzienlijke invloed uitoefende aan het hof en vaak werd opgenomen in officiële documenten, wat nooit eerder was gedaan.

Na de gevierde aankomst van prinses Gilukhipa bleek op de bewaard gebleven scarabeeën dat Tiye een buitengewoon geschenk van Amenhotep III ontving: een kunstmatig meer nabij haar geboorteplaats.

Onderlinge Huwelijken

Om de koninklijke bloedlijn te behouden was incest niet ongewoon. Hoewel veel historici geloven dat hun huwelijk slechts symbolisch was, werd dit afgekeurd door andere niet-koninklijke Egyptenaren. Tijdens het laatste decennium van Amenhotep III’s regering en bij jubileumvieringen trouwde hij zijn dochter Sitamun in jaar 30 en zijn dochter Iset in jaar 34.

Na de dood van de farao verdwenen de twee dochters uit de geschiedenis, maar Tiye bleef. Toen haar zoon, Amenhotep IV, later bekend als Achnaton, farao werd, nam Tiye de rol van koninklijke moeder op zich en bleef aan het hof.

Regering

Toen Amenhotep III zijn vader Thoetmosis IV opvolgde, was Egypte al welvarend en op het hoogtepunt van kracht en macht. Dit was een periode in de oudheid die werd beschreven als Egyptes grootste tijdperk, een tijd van luxe en grote pracht. Dit was te danken aan de talrijke belangrijke relaties die eerdere farao’s hadden gevestigd.

Nieuwe Gebieden

Egyptes macht was op zijn hoogtepunt onder zijn regering. Hoewel Amenhotep III de landen regeerde tot aan de Eufraat tot de Vierde Cataract van de Nijl, of van Syrië tot Soedan in de hedendaagse geografie, waren er weinig tot geen militaire campagnes, slechts kleine in Nubië die weinig aandacht van de farao vereisten.

Dit werd gedelegeerd aan de onderkoning van Kush en werd succesvol uitgevoerd. Na het veroveren van nieuwe gebieden die rijk waren aan goud, regeerde Amenhotep III in vrede en richtte zich op het vergroten van Egyptes rijkdom en het vestigen van zijn economische macht.

Een van de meest opmerkelijke aspecten van deze regering is dat deze goed gedocumenteerd was. Koningin Tiye en Amenhotep III waren nauwgezet in het bijhouden van verslagen van hun buitenlandse betrekkingen. Dit werd door geleerden ontdekt via de uitgebreide collectie Amarna-brieven die hun correspondentie over onderhandelingen met hun bondgenoten beschreven.

Scarabeeën om de Overwinning te Verklaren

Om de prestaties en belangrijke gebeurtenissen van Amenhotep III te herdenken, werden tijdens zijn regering talloze scarabeeën gemaakt. Deze scarabeeën dienden als nieuwsbrief voor het verspreiden van de prestaties van de koning.

De inscripties werden gegraveerd op zeepsteen en vertegenwoordigden vaak een mijlpaal. Meer dan 200 hiervan zijn verspreid en ontdekt in Perzië, Nubië en andere Egyptische locaties. Amenhotep III wijdde ook scarabeeën om zijn huwelijken te bevestigen.

De scarabee-amuletten die een succesvolle wilde stierenjacht illustreren, waarbij de farao en zijn leger honderden wilde stieren afslachtten, zijn de beroemdste scarabee-amuletten van Amenhotep III. De gruwelijke afbeelding werd gebruikt als verborgen waarschuwing dat iedereen die in opstand probeerde te komen hetzelfde lot zou ondergaan als de stieren.

Respect voor Tiye

Gedurende Amenhotep III’s regering van 38 jaar hield hij drie jubileumvieringen, ook bekend als Sed-festivals. Volgens de oude geschiedenis van Egypte was Tiye de eerste koningin die bij deze riten werd betrokken. Er bestaan geen verslagen of de andere vrouwen ook aan deze festiviteiten deelnamen, maar geleerden geloven dat deze vieringen de verenige monarchen van Egypte weerspiegelden met het doel hen verder te verheffen.

Koningin Tiye werd gezien als superieur aan alle andere vrouwen, aangezien er standbeelden zijn van zowel Amenhotep III als koningin Tiye samen die hen als buitengewoon jeugdig afbeelden, wat de verjonging toont die zou zijn te danken aan de jubileumriten.

Amenhotep III zag de groeiende macht en invloed van priesters die bijna die van de farao evenaarden. Om loyaliteit te waarborgen stelde hij zijn familieleden aan om in tempels te werken. De farao verschoof de aandacht van het volk door de Egyptische priesters te ondermijnen en de spirituele waarde van Ra te overdrijven. Door de religie van Egypte te controleren was hij in staat de controle over het land te behouden.

Religie

Nog voordat Amenhotep III de troon erfde, won de cultus van Amun al aan invloed en macht in Egypte. Aangezien grondbezit een teken van enorme welvaart was en de priesters van Amun al evenveel eigendommen hadden vergaard als de monarch, waren hun geld en macht onlosmakelijk met elkaar verbonden. In overeenstemming met traditionele religieuze procedures bemoeide Amenhotep III zich niet met het werk van de priesters om conflicten en verdeeldheid in het land te voorkomen.

Farao’s staan bekend om het koppelen van zichzelf aan een religie met een favoriete god, en voor Amenhotep III was dat Aton, de zonnegod. Er wordt gezegd dat dit mogelijk met het motief was om de macht van de priesters van Amun te grijpen, maar hij slaagde hier niet in aangezien de cultus van Amun bleef bloeien en een bedreiging vormde voor de macht van de troon en de koninklijke familie.

Dit was waarschijnlijk wat Amenhotep III’s zoon, Amenhotep IV, ook bekend als Achnaton, ertoe dreef het polytheïsme tijdens zijn regering te verlaten.

Prestaties

Bouw van Tempels

Amenhotep III wordt goed herinnerd vanwege de welvaart, politieke stabiliteit en het enorme aantal monumenten dat tijdens zijn regering werd gecreëerd.

Enkele van de mooiste complexen van het oude Egypte werden tijdens zijn bewind gebouwd, waarvan een de dodentempel van Amenhotep III was, genaamd de Luxor-tempel.

De Luxor-tempel bevindt zich in Thebe, aan de oostelijke oever van de Nijl, waar het de beroemdste en meest gerenommeerde tempel werd. Het werd gebouwd met Nubische zandsteenblokken en was omringd door muren van baksteen. Dit symboliseerde de scheiding tussen de wereld en het rijk van de goden.

Gedurende het Nieuwe Rijk werden tempels gebouwd als plaatsen van religieuze aanbidding en waren gewijd aan specifieke Egyptische goden. De Luxor-tempel werd gebouwd ter ere van Amun, de koning van de Egyptische goden.

Opeenvolgende farao’s bleven hieraan bouwen, en sommige namen zijn terug te vinden op de zuilen in het complex. De namen van sommige farao’s werden echter weggekrast en vervangen door die van andere farao’s, wat de competitieve geest van de farao’s weerspiegelt.

Helaas beschadigde een aardbeving dit enorme bouwwerk ernstig, waardoor slechts enkele delen overeind bleven. Bovendien zouden toekomstige farao’s de locatie plunderen voor beeldhouwwerken en stenen om hun eigen monumenten te bouwen, en overstromingen van de Nijl zouden de locatie verder ruïneren. Enkele van de overblijfselen zijn de twee kolossale beeldhouwwerken van Amenhotep III die nog steeds bij de oorspronkelijke ingang van de locatie staan.

Bouw van een Paleis en Standbeelden

Naast de tempels gewijd aan Ra en Amun gaf Amenhotep opdracht voor verschillende standbeelden, waarvan de meerderheid van hemzelf en zijn familie was. Dit omvatte de Kolossen van Memnon, twee standbeelden van 18 meter hoog van Amenhotep III. Het is niet verrassend dat deze beeldhouwwerken, samen met in totaal 250 andere standbeelden, Amenhotep III de farao maakten met de meest overgebleven standbeelden.

Amenhotep III bouwde ook een paleis voor zijn vrouw, koningin Tiye. Het bevindt zich in Malkata, waar ook een kunstmatig meer naar verluidt in een tijdspanne van 15 dagen werd aangelegd. Er wordt gezegd dat Amenhotep III hier permanent verbleef tijdens het laatste deel van zijn regering.

Het paleis was ook verbonden met de Nijl door een haven genaamd Birket Habu, terwijl een netwerk van waterwegen het paleis verbond met de tempels van Karnak en Luxor.

Hoe Stierf Amenhotep III?

De regering van Amenhotep III eindigde in 1353 v.Chr. toen hij stierf op 50-jarige leeftijd; de oorzaak van zijn dood werd nooit onthuld. Hoewel er veel standbeelden van de godin Sekhmet, die bekend stond om haar immense genezende kracht, in de buurt werden gevonden, wordt vermoed dat hij stierf aan een langdurige ziekte.

Amenhotep III werd afgebeeld als een zwakke en ziekelijke man in scènes op de muur getekend van de tempel van Soleb in Nubië, evenals in afbeeldingen uit het Thebaanse graf van Kheruef, hofmeester van de Grote Koninklijke Gemalin Tiye.

Zijn mummie onthulde ook dat hij artritis leek te hebben ontwikkeld, obees was en voortdurend leed aan pijn door zijn ernstig beschadigde tanden.

De dood van Amenhotep III werd overleefd door zijn zoon, Amenhotep IV, en zijn vrouw, koningin Tiye. Koningin Tiye leefde naar verluidt ongeveer 12 jaar langer dan Amenhotep III, aangezien haar aanwezigheid nog werd waargenomen tijdens de regering van haar zoon.

Amenhotep IV, die later zijn naam veranderde in Achnaton, werd de volgende farao.

Graf

De begrafenistempel van Amenhotep III was de grootste dodentempel ooit gebouwd, met een oppervlakte van 35 hectare. Zijn beeld werd door het hele tempelcomplex gerepliceerd, met enorme standbeelden die de ingang flankeerden. Hij bouwde dit zodat zijn ziel voor de eeuwigheid zou worden aanbeden. Desalniettemin waren er tijdens zijn leven priesters in de tempel werkzaam, die door de farao werden gecontroleerd.

Kort na zijn dood werd het graf van Amenhotep geplunderd. Om zijn mummie te beveiligen verplaatsten priesters hem. In 1898 ontdekten geleerden de mummie van de farao, evenals andere koninklijke mummies, waaronder een onbekende vrouw met lang haar, in KV35, het graf van zijn grootvader Amenhotep II.

Dankzij DNA-tests werd de mummie, oorspronkelijk bekend als de Oudere Dame, geïdentificeerd als koningin Tiye, die in de dood werd herenigd met haar echtgenoot. De mummie van Amenhotep III werd begraven in een graf in de Vallei der Koningen, tegenwoordig bekend als WV22.

Achtergrondinformatie

Hoewel het koninkrijk al bloeide in rijkdom en macht dankzij de inspanningen van zijn voorgangers, ging Amenhotep III een stap verder om ervoor te zorgen dat dit zou voortduren toen hij de troon besteeg.

De Grote Koninklijke Gemalin Tiye en farao Amenhotep III regeerden Egypte samen gedurende 38 vruchtbare jaren van 1391 tot 1353 v.Chr.. Egypte groeide verder uit tot een massief rijk en beleefde een gouden eeuw in de 18e dynastie. Na een paar succesvolle militaire expedities stroomden rijkdommen uit de nabijgelegen landen van de Levant en Nubië binnen, waardoor de regering van Amenhotep III de middelen kreeg om een periode van het creëren van talloze grote monumenten te bouwen.

De Egyptenaren waren sterke gelovigen in het hiernamaals. Dit is te zien in hun toewijding aan het maken van tempels en offers om hun goden tevreden te stellen. Toen Egypte machtig werd onder de regering van Amenhotep III, werden ook de geestelijken en religieuze leiders machtiger.

Tegen het einde van Amenhotep III’s heerschappij ontstonden er conflicten en begon corruptie binnensluipen. Religie werd Egyptes zwakte. Precies datgene wat hen had moeten binden, scheurde hen langzaam uit elkaar.

Conclusie

Amenhotep III regeerde Egypte tijdens het Nieuwe Rijk, 3.500 jaar geleden, een van de rijkste en meest vredzame tijdperken in de Egyptische geschiedenis. Het volgende zijn enkele van de belangrijkste kenmerken van zijn regering:

• Toen zijn vader stierf, werd hij op 12-jarige leeftijd farao.
• Hij trouwde met Tiye, een hoogopgeleide burger, en benoemde haar tot Grote Koninklijke Gemalin.
• Door de Egyptische priesters te ondermijnen en de spirituele waarde van Aton te overdrijven, handhaafde hij zijn gezag over het Egyptische volk via hun geloof.
• Door de dochters van hun koninkrijken te huwen, onderhield hij gunstige handelsverbindingen met Syrië en Babylon.
• Amenhotep III wordt vooral herinnerd om de talloze monumenten die hij tijdens zijn regering liet oprichten, waaronder de Tempel van Luxor in Thebe.
• De regering van Amenhotep III eindigde toen hij stierf in 1353 v.Chr., en zijn zoon Amenhotep IV, die later zijn naam veranderde in Achnaton, werd zijn opvolger.
• Hij werd begraven in de Vallei der Koningen (WV22).

Amenhotep III liet een nalatenschap van vrede en welvaart achter voor het Egyptische volk, evenals een periode waarin de kunst en architectuur van de beschaving nieuwe hoogten bereikten. Hij werd beschouwd als een van Egyptes grootste farao’s.