Carmen Saeculare

Classical

(Lyrisch gedicht, Latijns/Romeins, 17 v.Chr., 76 regels)

Inleiding

Gemma Augustea camee met Augustus en Romeinse goden

Gemma Augustea - Romeinse camee uit het Augusteïsche tijdperk

“Carmen Saeculare” (letterlijk “Eeuwfeesthymne”, meestal vertaald als “Lied der Eeuwen”), soms kortweg bekend als “Het Carmen”, is een hymne of ode van de Romeinse lyrische dichter Horatius, in opdracht geschreven door de Romeinse keizer Augustus in 17 v.Chr. Het is een verzameling mythologische en religieuze verzen die oproepen tot het herstel van de traditie en de verheerlijking van de goden, met name Phoebus, Diana, Jupiter en Venus.

Samenvatting

Het gedicht neemt de vorm aan van een gebed of hymne gericht aan Phoebus (of Apollo) en Diana (Artemis).

Het vraagt de goden om de grote stad Rome en haar rijk te zegenen, en prijst de verworvenheden van het hedendaagse Rome en keizer Augustus. In het bijzonder wordt bescherming gevraagd voor de barende moeders van de stad en de heiligheid van hun huwelijken, waarna de Schikgodinnen en de goden van de aarde worden gevraagd de oogst te zegenen en een vruchtbare opbrengst van de gewassen te verzekeren. Terugblikkend op de roemrijke geschiedenis van Rome, teruggaand tot de stichting door de van goden afstammende Aeneas en zijn nakomeling Romulus, vraagt de hymne vervolgens om succes in Romes militaire ondernemingen.

Het gedicht eindigt met een hernieuwde oproep aan Phoebus en Diana om de gebeden van de kinderen te verhoren en hun bescherming en steun aan Rome en haar volk voort te zetten.

Analyse

Klassiek schilderij van Ceres, godin van de oogst

Ceres, godin van de oogst, die wordt aangeroepen in de hymne

“Het Carmen” is een koorhymne, geschreven door Horatius in opdracht van keizer Augustus, bestemd om als feesthymne te worden uitgevoerd bij de openingsceremonie van de “ludi saeculares” (“eeuwfeestspelen”) door een koor van zevenentwintig jongens en zevenentwintig meisjes. De “ludi saeculares” waren een weelderig festival van spelen, offers en voorstellingen dat ruwweg elke eeuw werd gehouden gedurende de tijd van de Romeinse Republiek, een gebruik dat door keizer Augustus werd nieuw leven ingeblazen kort nadat hij zich als de oppermacht in Rome had gevestigd na zijn definitieve overwinning op Marcus Antonius en Cleopatra.

In die tijd bekleedde Horatius feitelijk de positie van Augustus’ hofdichter en het was geen verrassing dat hij werd gevraagd de feesthymne voor de spelen te componeren. Het is de eerste volledig bewaard gebleven Latijnse hymne waarvan de omstandigheden van de uitvoering met zekerheid bekend zijn, en het is ook het enige lyrische werk van Horatius waarvan we zeker weten dat het eerst mondeling werd voorgedragen.

Het is over het algemeen geschreven in een verheven en religieuze toon, en is gecomponeerd in het Sapphische metrum, bestaande uit negentien vier-regelige Sapphische strofen (drie hendecasyllabische regels van elf lettergrepen en een vierde regel van vijf lettergrepen).