Pythische Ode 1

(Lyrisch Gedicht, Grieks, 470 v.Chr., 100 regels)

Inleiding

“Pythische Ode 1” is een van de bekendere van de vele overwinningsgedichten (of “epinicia”) van de Oud-Griekse lyrische dichter Pindarus. Net als “Olympische Ode 1” viert het een overwinning van de Siciliaanse tiran Hieron van Syracuse, ditmaal in de wagenrace bij de Pythische Spelen van 470 v.Chr. Een dergelijke overwinningsode zou doorgaans zijn besteld door een lid van de familie van de overwinnaar, en zou gewoonlijk zijn gezongen en gedanst bij de terugkeer van de overwinnaar naar zijn thuisstad.

Samenvatting

Het gedicht opent met een uitbundige lofprijzing van de muziek, specifiek de muziek van de lier (het muziekinstrument dat de openbare opvoering van het gedicht zou hebben begeleid, en zo een verbindend symbool door het hele gedicht biedt), en van de macht van de muziek om zelfs de oorlogszuchtige Zeus en Mars te sussen en te kalmeren. De muziek wordt verheven tot een geest van sereniteit, orde en eendracht door het hele universum.

Pindarus verbindt vervolgens enkele van de monsters die Zeus moest verslaan toen zij de wereld met chaos bedreigden (met name de reus Typhon die Zeus volgens de legende uiteindelijk onder de berg Etna begroef) met enkele van de gebeurtenissen in de recente militaire geschiedenis van Sicilië, zoals de nederlaag van de Etrusken bij Cumae in 474 v.Chr. door Hieron en Gelon, en de nederlaag van de Carthagers bij Himera in 480 v.Chr. Hij verbindt deze overwinningen ook met de misschien indrukwekkender en belangrijker gelijktijdige overwinningen van de Grieken op het vasteland op de Perzen.

Hij beschrijft de stichting van de stad Aetna onder het bewind van Hierons zoon Deinomenes als de vestiging van een nieuw bolwerk van de glorieuze Dorische levenswijze, en suggereert dat Hierons overwinning in de Pythische spelen een goed voorteken is voor de toekomstige welvaart van de nieuwe stad.

Analyse

Als relevante historische achtergrond bij het gedicht had Hieron recentelijk zijn zoon Deinomenes als koning geïnstalleerd van de pas gestichte stad Aetna op Sicilië, en tot op zekere hoogte is het gedicht ook een soort kroningshymne voor Deinomenes. Pindarus suggereert dat de Pythische overwinning een goed voorteken bood voor de toekomstige welvaart van de nieuwe stad.

Technisch gezien is het gedicht, dat 100 regels telt, een perfect georganiseerde structuur en toont het een eenheid van compositie die in zeer weinig van Pindarus’ andere bewaard gebleven gedichten zichtbaar is. Het maakte gebruik van de gebruikelijke triadische, of driedelige structuur van Pindarische oden, bestaande uit een strofe (twee of meer regels herhaald als eenheid) gevolgd door een metrisch harmonieuze antistrofe, en vervolgens een epode (samenvattende regel) in een ander metrum.

Bronnen