Vesta

Vesta: Godin van haard en thuis Vesta, godin van haard en thuis, heerste over het huiselijke leven en de huiselijke rust. Zij was de godin van het gezinsleven, het huwelijk, de opvoeding van kinderen en uiteraard de haard. Zij was een van de belangrijkste godinnen in het Romeinse pantheon.

Dit artikel beschrijft haar verhaal en alle aspecten die deze huiselijke godin vormden.

Wie was Vesta in de Romeinse mythologie?

Vesta was de Romeinse godin van haard en thuis. In het oude Rome, evenals in andere culturen, was de haard het middelpunt van het huiselijke leven. Het was het hart, de plek waar voedsel werd bereid en het warme centrum van het huis. Het was een eer om de godin te zijn van zo’n belangrijk aspect van het Romeinse leven.

Het Latijnse woord voor ‘haard’ is ‘focus’. In het Nederlands hebben we dat woord overgenomen met de betekenis van middelpunt van aandacht. De haard was het brandpunt van het huis en dus was Vesta’s belang werkelijk heilig. Ovidius schreef: “Vesta is hetzelfde als de aarde, beide hebben het eeuwige vuur: de Aarde en het heilige Vuur zijn beide symbolen van thuis.”

Vesta was een maagdelijke godin, en haar Griekse equivalent was de godin Hestia. Andere godinnen in het Romeinse pantheon waren ook maagden. Maar Vesta werd als de zuiverste beschouwd. Haar priesteressen werden de Vestaalse Maagden genoemd, en zij moesten celibatair blijven om zuiver te blijven. Toch werd zij vaak aangesproken als moederfiguur en hielp zij op het gebied van vruchtbaarheid.

Zij was de beschermvrouwe van mensen die betrokken waren bij huishoudelijke taken, zoals bakkers en molenaars. Mannen hadden geen toegang tot haar tempels, en daardoor werd zij bijzonder geliefd en vereerd door vrouwen. Ze bleef zuiver en maagdelijk. Daarom was ze niet betrokken bij de populairdere en pikantere verhalen uit de mythologie.

De oorsprong van de huiselijke godin

Vesta was eigenlijk de eerstgeborene van de goden Saturnus en Ops. Haar broers en zussen waren Jupiter, Juno, Neptunus, Pluto en Ceres. Maar door de angst van haar vader werd ze de jongste van de kinderen.

Hoe werd Vesta geboren?

In het begin der tijden had Saturnus zijn eigen vader, Caelus, afgezet om de kosmos over te nemen. Vervolgens, toen zijn vrouw zwanger werd, maakte Saturnus zich zorgen dat een van zijn kinderen hetzelfde met hem zou doen. Om dit te voorkomen besloot hij zijn kinderen in te slikken zodra ze de baarmoeder verlieten. Dat deed hij, maar Ops verborg Jupiter en liet Saturnus in plaats daarvan een steen gewikkeld in doek eten, die eruitzag als een ingebakerde baby.

Zodra Saturnus de steen had ingeslikt, braakte hij zijn kinderen een voor een uit. Toen hij ze voor het eerst had ingeslikt, had hij ze vanzelfsprekend op volgorde ingeslikt, zoals ze de baarmoeder verlieten. Dus Vesta was de eerste die werd ingeslikt. Maar toen hij ze weer uitbraakte, braakte hij de jongste het eerst uit. Zo werd de jongste de oudste.

Jupiter was de jongste maar werd de oudste en de koning der goden. Vesta was de oudste maar werd vervolgens de jongste, dus werd zij als beide beschouwd. Samen wierpen de broers en zussen hun vader omver. Ze namen ook verschillende delen van de kosmos over om te beheersen.

Mythen van Vesta: verhalen van een godin

Vesta was een mooie godin. Mannen begeerden haar, vooral Apollo en Neptunus. En toch wilde ze die soort ‘huiselijkheid’ niet voor zichzelf. Ze wees hun avances af en deed een verzoek aan Jupiter.

Ze vroeg hem haar toe te staan voor altijd maagd te blijven. Hij stond het toe, en vervolgens nam Vesta de zorg op zich voor Jupiters haard en thuis, wat haar goddelijke domein werd. Ze had geen minnaars in haar tijd, en volgens de mythe had ze geen kinderen.

Vesta en Priapus

Ovidius schreef een verhaal over Vesta en haar bijna-verlies van haar maagdelijkheid. Hij schreef het in zijn gedicht Fasti. Het verhaal gaat dat de godin Cybele, een moedergodin, een feest gaf. Ze nodigde alle goden en godinnen uit. Tijdens dat feest werd iedereen vol van eten en dronken van wijn. Een van de goden daar heette Silenus. Hij was op een ezel naar het feest gereden en was zo dronken geworden dat hij vergat de ezel vast te binden.

Vesta was heel moe na al het feesten. Ze ging naar buiten om te rusten en ging liggen naast de ezel. Een god genaamd Priapus, een natuurgod, sloop naar buiten en zag haar daar liggen. Ze was zo mooi, en hij stond erom bekend zeer wellustig te zijn. Hij wilde haar voor zichzelf nemen. Terwijl hij naderbij sloop, begon de ezel te balken.

Het maakte Vesta wakker, en ze riep de goden om hulp. Ze kwamen en joegen Priapus weg. Hij werd nooit meer op een feest toegelaten. Vesta kon haar kuisheid behouden.

Vesta en de fallus: een tegenstrijdigheid

Vesta was een maagdelijke godin, die haar kuisheid koesterde en er zeer beschermend over was. Maar er zijn enkele verhalen die haar verbinden met het symbool van een fallus. Een van die verhalen ging over de koning van Alba Longa. Dat was de gemeenschap die Aeneas stichtte nadat hij op Italiaanse kusten aankwam. Het zou later verbonden worden met de stichting van Rome. Dit verhaal is een andere versie van de geboorte van Remus en Romulus, de uiteindelijke stichters van Rome.

Koning Tarchetius zag op een dag een fallus verschijnen in zijn haard. Verward en verrast hierover ging de koning naar een orakel om te vragen wat het allemaal betekende. Het orakel vertelde hem dat een maagd gemeenschap moest hebben met die fallus. Hij vroeg het aan zijn dochters, maar zij weigerden. In hun plaats stuurden zij een dienstmaagd.

Hij was woedend en wilde haar doden, maar in een droom vertelde Vesta hem dat hij dat niet moest doen. Dus had de dienstmaagd gemeenschap met de fallus, en zij baarde een tweeling. De koning gaf de tweeling aan zijn rechterhand en beval hem ze te doden. Hier keert het verhaal terug naar het oorspronkelijke verhaal. De man bracht de tweeling naar de Tiber en liet ze daar achter. Daarna kwam een wolvin om ze te voeden, totdat een man ze mee naar huis nam en ze met zijn vrouw grootbracht.

De mythe van koning Servius Tullius

Een ander voorbeeld van het fallussymbool en Vesta was de conceptie van Servius Tullius. Een Griekse historicus genaamd Dionysius van Halicarnassus hield een verslag bij van dit verhaal. Op een dag verscheen er een fallus in een haard van Vesta in het paleis. Een dienstmaagd genaamd Ocresia zag hem het eerst.

De toenmalige koning hoorde erover, maar zijn adviseur vertelde hem dat een vrouw er gemeenschap mee moest hebben. Als ze dat deed, zouden haar kinderen sterker en superieur zijn aan andere mensenkinderen. Ocresia koos ervoor dit te doen. Daarna werd ze zwanger van Servius Tullius.

Plutarchus had ook een versie van de verschillende verhalen over Vesta. Daarin vermeldde hij dat zij die werden verwekt door de haardfallus bijzondere krachten hadden. Ze hadden enige controle over vuur en werden er niet door aangetast.

Verering van Vesta, de godin van haard en thuis

De tempel van Vesta stond op het Forum Romanum en was vlakbij het Huis van de Vestaalse Maagden, Vesta’s priesteressen. Terwijl andere tempels beelden hadden, had Vesta’s tempel een haard. De Vestaalsen moesten het vuur te allen tijde brandend houden. Het mocht nooit uitgaan. Als het om welke reden dan ook uitdoofde, moest het opnieuw worden aangestoken met behulp van een heilige boom, zoals een eik.

De tempel herbergde het heilige vuur van Vesta en het Palladium, een zeer oud cultusbeeld dat verbonden was met Troje. Het was zeer kostbaar voor de Romeinen. Het was ook waardevol voor andere beschavingen die de stad zouden willen verwoesten. Wanneer de Romeinen bang waren voor een aanval, begroeven de Vestaalsen het beeld.

De Vestaalse Maagden waren vrouwen uit de hogere klasse van Rome. Zij moesten een gelofte van kuisheid afleggen, die bij overtreding met de dood werd bestraft. Ze konden levend worden begraven op het Veld der Verdorvenheid. De gelofte duurde dertig jaar.

De Vestaalsen moesten niet alleen het vuur brandend houden, maar ook een pekeloplossing mengen die op de mola salsa ging. Dit was een mengsel van zout en meel dat op de offerdieren werd aangebracht.

Festivals voor Vesta

Vesta had een belangrijk festival genaamd Vestalia tussen de 7e en 15e juni. Op de eerste dag werd haar tempel geopend. Vrouwen konden komen en offers aan haar brengen. Dit was de enige keer in het jaar dat de tempel voor het publiek werd geopend (maar alleen voor vrouwen).

Vrouwen, vooral moeders, konden komen, offers brengen en om zegeningen vragen. Omdat de ezel Vesta’s symbool was, selecteerden zij een ezel. Ze hingen slingers van bloemen om zijn nek. Op de laatste dag van het festival werd de tempel gesloten en gereinigd.

Vesta’s kenmerken in de kunst

In de kunst werd Vesta afgebeeld als een jonge, mooie vrouw. Ze droeg lange gewaden en bedekte vaak haar hoofd. Ze werd ook vaak afgebeeld met een of andere vorm van een vlam. Er zijn niet veel mythen aan haar toegeschreven, behalve die welke door Ovidius zijn geschreven. Daarom is er niet zoveel kunst van deze godin als van anderen in het Romeinse pantheon.

Het symbool van Vesta

Vesta had veel symbolen. Ze was verbonden met alles in het huiselijke leven. Haar symbolen waren dus de molensteen, gerelateerd aan de molenaar waar men tarwe maalde tot meel. Ze was ook verbonden met het symbool van de ketel, die op de haard in het huis werd verwarmd.

Omdat de ezel haar redde in het verhaal van Priapus, was de ezel een geheiligd dier voor Vesta. De ezel werd ook gebruikt om een molensteen in een molen te trekken, en dat is nog een verband. En uiteraard was haar symbool de eeuwige vlam die nooit mocht worden gedoofd. Vesta was de godin van het hart van het huis.

Conclusie

Hier volgt de samenvatting van alle onderwerpen die in het artikel zijn behandeld:

• Vesta was de godin van haard en thuis in de Romeinse mythologie. Zij heerste over alle gebieden van het huiselijke leven.

• Ze was een maagdelijke godin. Toch werd ze vaak als moederfiguur gezien en hielp ze vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen. Ze was ook verbonden met verhalen over de fallus en het helpen van vrouwen om zwanger te worden.

• Net als Juno was zij een beschermvrouwe en hulp voor vrouwen. Haar focus lag op het thuisleven, en interessant genoeg is het Latijnse woord voor ‘haard’ ‘focus’.

• Vesta was een van zes kinderen, geboren uit Saturnus en Ops. Oorspronkelijk was zij de oudste. Maar toen Saturnus zijn kinderen uitbraakte na ze te hebben ingeslikt, werd zij de jongste.

• Vesta werd door veel mannen begeerd, maar ze vroeg Jupiter of ze een maagdelijke godin mocht blijven. Hij stond het toe, en daarna werd ze de verzorgster van Jupiters haard en thuis.

• Een god genaamd Priapus probeerde haar te verkrachten op een feest, maar een ezel en de goden redden haar.

• Vesta was verbonden met enkele verhalen over een fallus die verscheen in de haard van verschillende koningen. Een vrouw zou gemeenschap hebben met de fallus en een kind baren. Dit was een van de mythen over de geboorte van Remus en Romulus.

• De tempel van Vesta had alleen een haard, en het vuur moest te allen tijde brandend worden gehouden. De Vestaalse Maagden waren haar priesteressen, en zij moesten een dertigjarige gelofte van kuisheid afleggen.

• Vesta’s festival Vestalia werd gehouden in juni, tussen de 7e en 15e. Mensen brachten offers aan haar. Vrouwen die geen Vestaalsen waren, mochten de tempel betreden om om zegeningen te vragen.

• De ezel, de ketel en de molensteen, evenals de vlam, waren allemaal symbolen van Vesta.

Vesta was een trotse en sterke godin die haar taken serieus nam. Ze wilde de beschermster zijn van alles wat met het thuisleven te maken had, ook al wilde ze datzelfde soort leven niet voor zichzelf. Ze was een vertegenwoordiging van de sterke, onafhankelijke vrouw en van het celibaat. In dat opzicht leek ze op Diana, de jaaggodin.

Men zou kunnen stellen dat ze niet zo interessant was, omdat ze geen grote rol speelde in het Romeinse mythologische verhaal. Maar misschien maakte dat haar juist slim. Ze sliep niet met zoveel mogelijk personen en veroorzaakte geen problemen zoals Jupiter.

Ze was tevreden om thuis te blijven en een solitair leven in vrede te leiden. Ondanks haar gebrek aan mythologie vereerden de Romeinen haar nog steeds zeer. Ze maakten haar een van de Dii Consentes, de twaalf belangrijkste goden van het Pantheon. Niet alleen dat, maar ze kreeg de jurisdictie over het centrum of ‘focus’ van het huis: de haard. Vuur was essentieel voor het voortbestaan, en zij kreeg de eer van zijn kracht.