Jupiter

Jupiter: Koning der Goden Jupiter, god van de bliksem, was de koning der goden in de Romeinse mythologie. Hij was de oppergod in het Romeinse pantheon, maar hij was ook de Romeinse god van de hemel en de god van de bliksem. Hij trouwde met zijn eigen zuster Juno, maar had vele avontuurtjes en kinderen.

Dit artikel beschrijft Jupiters macht over de wereld, evenals zijn leven vol intriges en conflicten.

Wie was Jupiter in de Romeinse mythologie?

Jupiter was de Romeinse god van de bliksem. Hoewel hij de belangrijkste god in het Romeinse pantheon was, kwam de letter ‘j’ niet voor in het oude Latijnse alfabet. Die werd pas later in de Middeleeuwen toegevoegd. Zijn naam werd geschreven als iets dat meer leek op Iuppiter. Hij was het Romeinse equivalent van de machtige Zeus. Maar er waren enkele verschillen tussen hen.

Jupiter had vele namen:

Iuppiter Elicius: “Jupiter Die Voortbrengt”
Iuppiter Fulgur: “Bliksem-Jupiter”
Iuppiter Lucetius: “Jupiter van het Licht”
Iuppiter Caelestis: “Jupiter van de Hemelen”
Iuppiter Optimus Maximus: “Jupiter, de Beste en Grootste”

Aangezien hij de god van de bliksem was, hield hij bliksem, donder en stormen in zijn handen. Hij had de macht om dat specifieke weer te beheersen. Hij gebruikte bliksemschichten als wapens en liet zijn straffen op zijn volk neerregenen. Zijn macht was groter dan die van alle andere goden, en hij werd de centrale godheid. Hij was getrouwd met Juno, zuster van Jupiter, godin van vrouwen en bevalling.

Jupiter was berucht om zijn diverse avontuurtjes met zowel godinnen als sterfelijken. Hij had vele kinderen uit zijn vele affaires. Juno was echter beroemd jaloers. Zij probeerde altijd manieren te vinden om wraak te nemen op de vrouwen met wie hij had geslapen. Meestal was zij niet succesvol, en deze kinderen groeiden op om hun eigen mythen te creeren.

Jupiter versus Zeus: de verschillen

Jupiter was de Romeinse versie van Zeus, maar hij was net iets anders. In tegenstelling tot Zeus raakte hij verbonden met de staat en de macht van het Romeinse Rijk: de stad Rome. Hij werd beschouwd als het goddelijke gezag van de stad. Zijn mythen en “persoonlijkheid” volgden de staat en de veranderingen van het Romeinse Rijk. Hij raakte verbonden met de dynamiek van de staat. Jupiter werd de eer gegeven voor politieke veranderingen in die tijd.

Hij werd geliefd door zowel de elite als de plebeejers. In politieke zaken beweerden beide zijden Jupiters steun te genieten. De Romeinen geloofden dus dat als zij Jupiter tevreden konden stellen, hij hun succes kon bevorderen. Maak Jupiter boos, en het succes van het rijk hing af van zijn geluk. Jupiters symbolen waren de eik en de adelaar.

Priesters voorspelden de toekomst van het rijk en andere zaken door het gedrag van de adelaar. Deze praktijk heette auguratie. Zij geloofden dat Jupiters wil kon worden onthuld door de patronen van de adelaar. Hoewel Zeus en Jupiter zeer vergelijkbaar waren, was er een klein verschil. Zeus had een beperking op zijn macht: de Schikgodinnen. Het was mogelijk dat hij uiteindelijk door de andere goden kon worden afgezet. Zeus daalde ook vaak af naar de aarde en mengde zich onder godinnen en sterfelijken, vandaar de vele affaires.

Jupiter was meer een politieke entiteit die iets afstandelijker was. Hij bleef meestal in de hemel en zond zijn bevelen neer via de tempels of heuvels. En vergeleken met Zeus was zijn macht onbeperkt. Hij kon niet worden afgezet door de andere goden, en zijn macht was oppermachtig.

Geboorte van de koning der goden

Jupiter was een van zes kinderen. Hij was er bij het begin der tijden. Zijn ouders waren Saturnus en de godin Ops. Aan het begin van de wereld was het universum gevuld met Titanen, maar zij konden de chaos niet beheersen. Saturnus, de zoon van Caelus, verraadde zijn vader. Hij nam zijn positie als leider van de kosmos over.

Uiteindelijk nam Saturnus Ops, de elementaire aardgodin, tot vrouw. Met haar kreeg hij zes kinderen:

Jupiter (Zeus) — de god van de donder, belangrijkste god in het pantheon
Neptunus (Poseidon) — de god van de zee
Pluto (Hades) — de god van de onderwereld
Vesta (Hestia) — de godin van haard en huis
Juno (Hera) — de godin van de bevalling, getrouwd met Jupiter
Ceres (Demeter) — de godin van granen, oogst en landbouw

Hoe werd Jupiter geboren?

Maar zodra zijn vrouw zwanger werd, was Saturnus bang dat hetzelfde hem zou overkomen als wat hij zijn vader had aangedaan. Dus besloot hij dat zodra zijn vrouw zou bevallen, hij zijn kinderen zou opeten om verlost te zijn van de angst afgezet te worden.

Ops baarde haar kinderen, en Saturnus at ze een voor een op. Maar Ops was hem te slim af. Zij verborg Jupiter voor zijn vader en gaf haar echtgenoot in plaats daarvan een in doek gewikkelde steen. Hij at die op, en de steen maakte de god zo ziek dat hij alle andere kinderen uitbraakte. Uiteindelijk versloegen de kinderen samen hun vader voor zijn verraad.

Zij verdeelden het universum onder elkaar. Neptunus nam de zee, en Pluto nam de onderwereld. Jupiter nam de hemel en werd koning der goden.

Mythen over Jupiter, god van de bliksem

Het is moeilijk om alle verhalen op te sommen waarin Jupiter voorkomt, want ze zijn ontelbaar. Hij was betrokken bij vrijwel elk aspect van de Griekse en Romeinse mythologie. Het zou lastig zijn hem buiten beschouwing te laten. Maar er waren enkele meer relevante en populairdere mythen die de tand des tijds hebben doorstaan.

Een mythe ging over een van de vele avontuurtjes waaraan Jupiter zich overgaf. Hij verkrachtte Metis, een lagere godin, en zij werd zwanger van een meisje. Maar net als zijn vader voelde Jupiter de angst dat zijn eigen kind hem op de een of andere manier zou afzetten. Dus voor het kind werd geboren, slikte hij haar en haar moeder in. Jupiter hoopte dat het kind zou sterven en de angst om afgezet te worden zou verdwijnen.

Het kind stierf echter niet. Het leefde voort en barstte, vreemd genoeg, door Jupiters voorhoofd naar buiten. Dit kind werd Minerva, de godin van wijsheid, oorlogsvoering en vooruitziendheid. Zij werd een van de heersende triade en een van de belangrijkste godinnen voor de Romeinse staat. Haar Griekse equivalent was hoogstwaarschijnlijk Athena.

Jupiter en de oorsprong van Rome

Veel van Jupiters verhalen betroffen diverse koningen van Rome. Een daarvan ging over Numa, de tweede koning van Rome. In dat stadium waren zij nog niet begonnen de goden te vereren. Koning Numa had het moeilijk met zijn heerschappij. Dus riep hij Jupiter om hulp, maar hij wilde niet zelf met hem spreken. Hij verzocht twee lagere goden het verzoek te doen namens hem. Hun namen waren Picus en Faunus. Zij riepen de god aan en vroegen hem naar de Aventijnse Heuvel te komen, een van de zeven heuvels van Rome.

Het was daar dat Jupiter Numa leerde hoe hij precies wilde worden vereerd. Hij beschreef welke offers in zijn naam moesten worden gebracht. Numa stemde in met Jupiters eisen, en Jupiter gaf hem iets terug. Hij leerde hem hoe hij Jupiters eigen machtige bliksemschichten kon ontwijken en veilig kon blijven voor zijn toorn. Hij bood ook zijn bescherming van het Romeinse Rijk aan.

Jupiter zond een afgerond schild naar beneden als gebaar van goede trouw in hun overeenkomst. Numa liet elf kopieen maken van dit schild, waardoor het totaal op twaalf kwam. Deze schilden vertegenwoordigden de band met de goden en Jupiters belofte van bescherming.

Verering van Jupiter, de Romeinse god van de hemel

Jupiter was betrokken bij vele rituelen van verering. De tempel van Jupiter werd gebouwd op de Capitolijnse Heuvel. Deze was gewijd aan Jupiter Optimus Maximus, “Jupiter de Grootste en de Beste”. Het was de grootste van alle Romeinse tempels. Helaas is de tempel verwoest.

In de tempel stond een beeld van Jupiter die een vierspan bestuurde, evenals een offersteen. De steen was een altaar genaamd Iuppiter Lapis of “De Jupiter-Steen”. Degenen die eden aan Jupiter zwoeren, deden dat daar.

De tempel herbergde vele verschillende rituelen in het oude Rome. De priesters van Jupiter voerden dierlijke offers uit, hostiae genoemd. De dieren die zij kozen waren geit, os of lam. De hogepriester van Jupiter, Flamen Dialis genaamd, voerde de rituelen uit. Hij had ook het gezag over vijftien priesters die allen aan deze god waren gewijd. Maar alleen de elite kon deel uitmaken van deze groep. De plebeejers waren uitgesloten.

Deze tempel was ook de eindbestemming van een militaire optocht. Die heette een triomftocht. De leider van de processie werd een triumfator genoemd. Zij verzamelden zich, zowel de soldaten als anderen, en brachten hun oorlogsbuit naar de tempel.

Tijdens de processie verkleedde de leider of triumfator zich als Jupiter. Hij verfde zijn gezicht rood, droeg een purperen toga en bestuurde een vierspan. Hij droeg zelfs Jupiters scepter. Dit leek op een “godsimitator” in de Azteekse mythologie. De jaren verstreken en het christendom won aan populariteit in de vierde eeuw n.Chr. Daarna raakten Jupiter en de andere heidense goden uit de gratie.

Jupiters avontuurtjes en Jupiters kinderen

Jupiter was, net als Zeus, een bekende rokkenjager. Vele mythen in zowel de Griekse als Romeinse mythologie beschreven zijn diverse affaires. Hij had avontuurtjes met zowel godinnen als sterfelijke vrouwen, en de daaruit voortgekomen kinderen. Juno was berucht jaloers over het vrouwengedrag van haar echtgenoot. De mythen beschreven ook de wraak die zij nam op de andere vrouwen en hun kinderen.

Vanwege Juno’s jaloezie verklaarde een mythe dat mist daarom bestond: om Jupiters affaires voor zijn vrouw te verbergen. Hij had een aantal zeer beroemde kinderen bij andere vrouwen.

Deze omvatten onder meer:

Hercules
Minerva
Diana en Apollo
Juno en Jupiter hadden echter ook enkele kinderen samen. Onder hen:
Vulcanus (Hephaestus), god van de smidse en het vuur, zoon van Jupiter
Mars (Ares), god van de oorlog, zoon van Jupiter
Bellona (Enyo), godin van de oorlog, dochter van Jupiter
Juventus (Hebe), godin van de jeugd en verjonging, dochter van Jupiter

Afbeeldingen van Jupiter in de kunst

Er lijkt een eindeloze hoeveelheid kunstwerken te bestaan die aan Jupiter of Zeus zijn gewijd. Er was een grote belangstelling voor de Griekse en Romeinse mythologie, vooral in de 19e eeuw. Jupiter werd vaak afgebeeld als een oudere man, met baard, en sterk. Hij droeg een toga, was gedeeltelijk gekleed en hield bliksemschichten in zijn hand. Hij zat vaak op een troon of bevond zich in een wolk boven op een berg. Dit was om zijn superioriteit en macht als koning der goden te tonen.

Symbool van Jupiter in kunst en daarbuiten

Hoewel de donderbout of bliksemschicht Jupiters populairste symbool was, waren er meer. Hij werd ook vaak afgebeeld met de eik en de adelaar. Hij was verbonden met de adelaar omdat hij de hemelgod was. De priesters konden Jupiters gedachten en wensen aflezen uit het gedrag van de adelaar.

Jupiter vandaag: de god van de bliksem in de populaire cultuur

Zelfs als men niet goed thuis is in de Griekse of Romeinse mythologie, herkent men de naam Jupiter of Zeus. Jupiter leende zijn naam aan de grootste planeet in ons zonnestelsel. Het is een roodachtige, oranje planeet, niet verrassend aangezien rood de kleur is van de Romeinse god.

Een andere link naar Jupiter was de uitdrukking “by Jove!” Het was de eed van de Romeinen in rechtbanken. Jove was een alternatieve naam voor Jupiter. Deze uitdrukking werd ook gebruikt in spraak en literatuur in de 18e en 19e eeuw. Het was een mildere manier om verrassing of verbazing uit te drukken. Het was een alternatief voor de conservatieve samenleving in plaats van de naam van de christelijke God ijdel te gebruiken. Maar het raakte uit gebruik in het midden van de 20e eeuw. Toch leeft het woord ‘joviaal’ (van Jove) voort, om iemand te beschrijven die vrolijk en optimistisch is.

Conclusie

Hier volgt de samenvatting van Jupiters verhaal en kenmerken:

Jupiter was de god van de bliksem in de Romeinse mythologie. Hij was de koning der goden en verbonden met het lot van de Romeinse staat.
Hij werd gebruikt als middel om de toekomst van de Romeinse politieke kracht te doorgronden. Priesters en politici konden Jupiters tevredenheid afleiden uit hoe het met de staat ging.
Jupiters symbolen waren de bliksemschicht, de eik en de adelaar. Hij gebruikte de bliksemschicht om straffen neer te zenden. Als hemelgod was de adelaar zijn vertegenwoordiging op aarde. Priesters konden achterhalen wat Jupiter wilde zeggen door het gedrag van de adelaar te volgen.
Hij werd geliefd door zowel de elite als de plebeejers, maar hij was meer betrokken bij de hogere klasse. De hogere klasse had meer controle over het bestuur. Zij riepen Jupiter daarom vaak aan in tijden van onzekerheid.
Zeus was Jupiters Griekse equivalent. Hoewel zij zeer vergelijkbaar waren, was Zeus iets anders. Hij was vaker op aarde en mengde zich onder godinnen en sterfelijken. En hij kon door de andere goden worden afgezet. Jupiter daarentegen was de oppermacht en zond zijn bevelen van bovenaf neer.
Jupiter was de zoon van Saturnus en Ops. Zijn moeder redde hem van de dood door zijn vader een steen te geven in plaats van hem. Door de steen braakte Saturnus de rest van zijn kinderen uit. Jupiters broers en zussen zijn Ceres, Juno, Neptunus, Pluto en Vesta.
Jupiter was getrouwd met Juno, en samen hadden zij vier kinderen: Mars, Vulcanus, Bellona en Juventus. Maar Jupiter had ook vele verhoudingen met anderen en had daarom vele andere kinderen. Juno was jaloers en vond vaak manieren om wraak te nemen op de andere vrouwen en hun kinderen.
Jupiter hielp zijn macht te vestigen met een vroege koning van Rome genaamd Koning Numa. Jupiter stemde erin toe Rome te beschermen als zij in hem zouden geloven. Koning Numa stemde toe, en Jupiter zond een rond schild omlaag als bewijs van de belofte.
De priesters van Jupiter vereerden hem door middel van dierlijke offers. Jupiters tempel was de grootste van alle Romeinse tempels.
Een manier waarop Jupiter door de eeuwen heen is blijven voortbestaan is door de naam van de grootste planeet in ons melkwegstelsel.

Jupiter was de grootste en sterkste van de goden. Hij was het hoofd van de Dii Consentes, de twaalf godheden van het pantheon. In de Griekse mythologie was hij Zeus en leefde hij als een van de twaalf goden en godinnen op de Olympus.

Hoewel hij getrouwd was, achtte hij het gepast zijn zaad te verspreiden over de aarde en de hemelen. Zijn nageslacht was talrijk. Volgens de Romeinen gebruikte hij de mist om zijn ontrouw voor zijn jaloerse vrouw te verbergen. Jupiter leek zichzelf niet aan dezelfde normen te hoeven houden als zijn volk.

Hij had de uiteindelijke macht, en zijn macht kende geen beperkingen. Hij had de controle over de Romeinse staat en het lot ervan hing af van zijn geluk. Hij kon andere goden oproepen om zijn wil uit te voeren als dat nodig was, maar uiteindelijk was het zijn woord dat telde. Interessant genoeg kozen de Romeinen na jaren van het overnemen van het Griekse pantheon een nieuwe religie.

Wat gebeurde er met de relikwieen van Jupiter en de staat van zijn macht nadat zij overgingen van vele goden naar slechts een? Het moet moeilijk zijn geweest voor de trouwe volgelingen van Jupiter om plotseling te veranderen. Zij gingen van de ene soort god die over alles heerste met ijzeren vuist, met andere goden tot zijn beschikking, naar slechts een. In een klap verminderde en vervluchtigde de koning der goden als nevel, precies als de mist waarachter hij zich placht te verschuilen.