Helheim

Norse

Helheim: De Noorse hel

Helheim, ook wel bekend als Hel, was de onderwereld in de Noorse mythologie. Het was een van de Negen Werelden in het Noorse universum, en het was een ondergrondse plek waar dode zielen naartoe gingen. Helheim lag in het noorden, waar het koud en verlaten was. Lees verder om te ontdekken hoe de Noorse versie van Hel veranderde in de hel van de christelijke traditie.

Waar lag Helheim?

Helheim was de Noorse hel, en men dacht dat het in het noorden lag, waar alles koud en donker was. Sommigen geloven dat het deel uitmaakte van het rijk genaamd Niflheim, dat “de plaats van nevelen” wordt genoemd. Helheim was omringd door hoge muren, en er stroomde een rivier in de buurt. Angstaanjagend genoeg maakte de rivier het geluid van rinkelende zwaarden terwijl hij stroomde.

Hel lag niet alleen in het noorden, maar bevond zich ook aan de voet van de boom Yggdrasil. Dit was de boom waaraan Odin zichzelf dagenlang had opgehangen om de geheimen van de runen te leren.

Wat was Helheim?

Het rijk werd bewaakt door de reuzin/godin Hel, en de locatie werd ook wel Hel genoemd. Hel was een van de kinderen van de bedrieger-god Loki, en zij had een machtige positie. De naam Hel komt uit het Oudnoors en betekent ‘verborgen’, en het wordt zowel Hel als Helheim genoemd. Helheim betekent ‘verborgen plaats’ of ‘plaats van Hel’.

Sommige verhalen stellen dat het gewoon een plek was waar de meeste mensen in de Noorse wereld naartoe gingen wanneer ze stierven. Maar in latere bronnen werd het afgeschilderd als een angstaanjagend en verschrikkelijk oord. Dit kwam waarschijnlijk door de invloed van het christendom.

De weg: hoe kwam je in Helheim?

Velen wisten hoe je in Helheim kon komen, want je kon de godin bezoeken om haar vragen te stellen. In de verhalen was er een daadwerkelijke weg die naar de ingang van Helheim leidde. Deze liep van de wortels van Yggdrasil naar het dodenrijk. Het Oudnoorse woord voor deze weg of ‘Hel-weg’ was ‘Helvegr’.

Soms beschrijven de mythen Hel als bewaakt door een beest, vergelijkbaar met Cerberus in de Griekse mythologie. De beestachtige bewaker zou zich bij de poort van Helheim bevinden.

Mythen over Hel en Helheim

Helheim was de Noorse onderwereld, waar het merendeel van de zielen terechtkwam aan het einde van hun leven. Het werd niet vaak in mythen genoemd, maar veel goden en godinnen bezochten het om vragen te stellen of hun dierbaren op te zoeken. Odin, de Alvader, was daarop geen uitzondering.

Helheim en Odin

Odins zoon Baldur, de “Stralende God,” had een droom dat hij zou sterven, en zijn moeder Frigg had dezelfde droom. Frigg was zo bezorgd dat ze haar echtgenoot Odin vroeg om naar Helheim te reizen om de waarheid te achterhalen. Odin reisde erheen op zijn achtbenige paard Sleipnir. Toen hij er aankwam, moest hij een waarzegster uit de dood opwekken om erachter te komen of de dromen waar waren.

De waarzegster vertelde hem dat ze waar waren, en Odin keerde terneergeslagen naar huis terug. Op tragische wijze kwamen de dromen uit, en Odins zoon werd gedood door Loki, de bedrieger-god. Hij wilde simpelweg zien of hij een manier kon vinden om hem te doden. Nadat Baldur stierf, reisde zijn ziel naar Helheim, en de hele wereld rouwde om hem.

Hel en haar macht in Helheim

Hel was de godin van de onderwereld, en het lot van mensen liet haar koud. Nadat Baldur stierf en naar Helheim ging, wilde Frigg nog een laatste poging wagen om haar geliefde zoon terug te krijgen. Ze vroeg Baldurs broer Hermod om terug te keren naar het dodenrijk en de godin te vragen haar zoon vrij te laten. Hermod deed dit, en hij zag Baldur aan Hels tafel zitten.

De godin stemde toe, maar ze zei dat alles op aarde voor hem moest wenen, en dan zou ze hem vrijlaten. Hermod keerde terug naar de bovenwereld, vertelde het zijn familie, en zij verspreidden het woord. Iedereen en alles weende om de prachtige god. Maar toen ontmoetten ze een reuzin, die in werkelijkheid Loki was, en hij weigerde.

En dus kon Hermod de afspraak met Hel niet nakomen. En Baldur, de mooiste god in de Noorse mythologie, was gedoemd om voor eeuwig in Helheim te verblijven.

Helheim vergeleken met andere onderwerelden

Helheim was de onderwereld voor de meeste mensen, maar er waren ook andere in de Noorse religie. Net als bij andere religies waren er verschillende plaatsen voor dode zielen, en het hing af van hoe iemand stierf. Er was Valhalla, de verheven plek voor degenen die dapper in de strijd waren gesneuveld. Er was ook Freya’s veld genaamd Folkvangr voor dezelfde soort zielen.

Het is niet helemaal duidelijk, maar deze onderwerelden zijn mogelijk later in de geschiedenis toegevoegd. Voor gewone mensen, en soms zelfs voor degenen die een gewelddadige dood stierven, was Helheim de plek voor hen.

Helheim en het christendom

Toen christelijke missionarissen voor het eerst kwamen prediken aan de Germaanse volkeren, gebruikten ze het woord Hel. Dit was om de christelijke “onderwereld” uit te leggen op een manier die zij konden begrijpen. Zoals we allemaal weten, is dit woord min of meer blijven hangen, en we gebruiken het zelfs vandaag de dag nog. Oorspronkelijk was Hel in de Noorse gedachtewereld een koude en donkere plek, maar in de christelijke visie was het heet en vol vuur.

Over Helheim werd geschreven door de dertiende-eeuwse IJslandse geleerde Snorri Sturluson, die het afschilderde als een verschrikkelijk en angstaanjagend oord. Hij schreef over de Noorse mythologie en goden, en dit gedeelte werd later toegevoegd, waarschijnlijk vanwege zijn christelijke sympathieën. Hij beweerde dat Hel een donkere en verschrikkelijke plek was, en dat Odin de godin Hel daarheen had verbannen om te heersen. Dat is een vergelijkbaar verhaal als dat van God en Lucifer in de Bijbel.

Hij ging verder met beschrijven hoe afschuwelijk het was in de Noorse onderwereld. Echter, voor deze vermelding was Helheim gewoon een plek waar dode zielen konden rusten en verder leven zoals ze op aarde hadden gedaan. Het was geen plek van kwaad of angst, en de transformatie ervan weerspiegelde de onderwereld die het symbool zou worden van de christenen.

Helheim aan het einde der tijden

Hoewel Helheim slechts een locatie was en geen godheid, had het een rol aan het einde der tijden of Ragnarok. Wanneer het einde der tijden zou aanbreken, zou Helheim zijn poorten wagenwijd opengooien. Uit de poorten zouden de zielen van de doden de wereld van de levenden binnenstromen. Het was alsof de wereld ondersteboven zou worden gekeerd en door elkaar geschud.

Loki was voorbestemd om deze zielen te leiden in de strijd tegen zowel levende mensen als goden.

Helheim in de popcultuur

We kennen Helheim vanwege het veelgebruikte concept van de christelijke hel. Voor christenen is het een hete plek vol demonen en lijden. Maar voor de Noormannen was het een koude, donkere en eenzame plek.

Conclusie

Bekijk de belangrijkste punten die in het bovenstaande artikel over Helheim zijn behandeld.

Helheim was de Noorse onderwereld
Het stond ook bekend als Hel
Hel betekent verborgen, en Helheim betekent ‘plaats van Hel’ of ‘verborgen plaats’
Beide namen komen uit het Oudnoors
Helheim was een van de Negen Werelden van de Noorse wereld, en het was een dodenrijk waar de meeste zielen na de dood naartoe gingen
Soms wordt aangenomen dat het zich binnen een ander rijk bevond, genaamd Niflheim, wat ‘de plaats van de nevelen’ betekent
Het was een koude en donkere plek
Helheim of Hel werd geregeerd door een reuzin/godin met dezelfde naam. Zij was een van Loki’s drie monsterlijke kinderen, en niets en niemand kon haar iets schelen
Helheim was een plek omringd door hoge muren, en er was een rivier in de buurt die het verschrikkelijke geluid van rinkelende zwaarden maakte terwijl hij stroomde
Het lag zowel in het noorden als onder de grond, en bevond zich onder de wortels van de boom Yggdrasil
Dit was de beroemde boom waaraan Odin zichzelf dagenlang ophing zodat hij de geheimen van de runen kon leren en ze met de mensen kon delen
Veel goden en zelfs mensen bezochten Helheim om de godin Hel te smeken of met haar te onderhandelen of om hun dierbaren te bezoeken
Bij Yggdrasil werd aangenomen dat er een speciale weg was die omlaag naar Helheim leidde. Deze weg had een naam: Helvegr, wat ‘Hel-weg’ betekent
Toen Helheim voor het eerst in de mythologie verscheen, was het een plek waar veel zielen na hun dood naartoe gingen. Het doel ervan werd later veranderd
Dit kan te wijten zijn aan de invloed van het christendom, dat het wilde vergelijken met de christelijke hel, waar alle slechte mensen naartoe gaan
Er waren andere plekken in de onderwereld waar je naartoe kon gaan, afhankelijk van de manier waarop je stierf
Voor de gevallen, dappere krijgers was er Odins hal, Valhalla, en Freya’s veld, Folkvangr
Maar Helheim was de verzamelplaats voor alle andere zielen, zelfs degenen die door geweld waren gestorven
In een verhaal over Helheim was Odin betrokken
Zijn zoon Baldur, de mooiste van alle goden, had een droom dat hij zou sterven. Zijn moeder had dezelfde droom
Zij vertelde Odin om naar Helheim te gaan om bij een wijze vrouw te controleren of de dromen waar waren en of ze er aandacht aan moesten besteden
Odin stemde toe en reed op zijn achtbenige paard Sleipnir erheen om het te controleren
Hij nam de weg omlaag naar Helheim, en daar wekte hij een waarzegster op uit de dood
Ze gaf hem eerst wat tegenstand, maar uiteindelijk vertelde ze hem dat het waar was dat zijn zoon zou sterven
Odin keerde terug met het droevige nieuws, en zijn vrouw Frigg legde een beschermende spreuk op Baldur
Echter, de dromen kwamen uit, en Loki, de bedrieger-god, vond een manier om de jonge Baldur te doden, en de god ging naar Helheim
Frigg vroeg een van zijn broers om erheen te gaan en de godin Hel te vragen hem uit haar rijk vrij te laten
Toen zijn broer Hermod dit deed, zei Hel dat ze hem zou laten gaan als alles en iedereen op aarde om hem zou wenen
Hij vertelde het zijn familie, en zij vroegen alles en iedereen in de wereld om te huilen voor Baldur, en dat deden ze, op een na
Het was Loki, vermomd als reuzin. Hij weigerde, en Baldur was gedoemd om voor altijd in Helheim te leven, weg van zijn familie
Hel heeft later zijn weg gevonden naar de Engelse taal
Men denkt dat de christelijke missionarissen die naar het gebied kwamen dit woord gebruikten om hun eigen “onderwereld” te beschrijven. Zo konden ze duidelijk maken wat ze bedoelden tegen de Germaanse volkeren
De geleerde Sturluson wordt gecrediteerd voor het verschuiven van het beeld van Helheim van een normale rustplaats voor dode zielen naar een verschrikkelijk en pijnlijk oord
Hij schreef erover in zijn boeken, en het was waarschijnlijk vanwege zijn sympathieën voor het christelijk geloof
Aan het einde der tijden was Helheim voorbestemd om zijn poorten te openen en alle dode zielen de wereld van de levenden in te storten

De Noorse mythologie was net als elke andere mythologie in die zin dat ze een plek hadden waar dode zielen naartoe gingen wanneer het tijd was om de wereld van de levenden te verlaten. Maar merkwaardig genoeg was het een koude en donkere plek, en het was oorspronkelijk een goede plek die later slecht werd. Zelfs krijgers gaven er de voorkeur aan hun hiernamaals in Valhalla door te brengen. Maar het toont de invloed die het christendom destijds had, waarbij een mooi verhaal over een dodenrijk werd veranderd in een angstaanjagende nachtmerrie.