Bishamonten

Bishamonten: De strenge maar gulle militaire god van Japan Bishamonten is beroemd in Japan en andere Aziatische culturen, maar staat onder verschillende namen bekend. Dit is niet ongebruikelijk in regionale mythologieën. De Romeinse mythologie leende bijvoorbeeld veel van de gevestigde geloofsovertuigingen in Griekenland en omliggende gebieden. Toen Rome deze goden overnam, kregen de goden van de Olympus nieuwe namen, maar hun verhalen en de meeste van hun eigenschappen bleven intact.

Hetzelfde soort lenen van godheden vond plaats in Azië. Toen het boeddhisme zich ontwikkelde vanuit zijn wortels in het hindoeïsme, maakten veel hindoeïstische goden de makkelijke overstap naar de nieuwe religie en kregen zij nieuwe namen. Bishamonten was een van die overgenomen goden en hij werd een van de belangrijkste figuren in de Japanse mythologie en de Japanse samenleving van vandaag.

Wie is Bishamonten in de Japanse mythologie?

Volgens de boeddhistische traditie diende Bishamonten als de god van oorlog en de beschermheer van krijgers, priesters, genezers en andere rechtschapen personen. Hij handhaafde de wet, spoorde boosdoeners en gevaarlijke personen op en belichaamde de deugden die gewaardeerd werden in de Japanse krijgersklasse. Hij werd ook beschouwd als een god van rijkdom, maar gezien zijn militaire aard beheerste hij specifiek de oorlogsbuit.

In artistieke voorstellingen droeg Bishamonten een volledig harnas en had hij een strenge, beschermende gelaatsuitdrukking. Hij droeg een speer en een miniatuurpagode. De pagode symboliseert de rijkdom die hij beschermt en naar eigen inzicht verdeelt. Hoewel hij zelden in kunstwerken wordt afgebeeld, zou Bishamonten op een wit paard hebben gereden, Ubaibitomru genaamd, dat in één stap 500 km kon afleggen.

De oorsprong en ontwikkeling van Bishamonten

Bishamonten verscheen onder vele namen en zijn oorsprong reikt terug tot de pre-boeddhistische tijdperken in India. Waarschijnlijk was zijn vroegst ontwikkelde vorm Kubera, de hindoeïstische god van rijkdom en koning van de Yakshas, een ras van natuurgeesten. De legende vertelt dat hij ooit een welvarende boer was en zijn goddelijkheid verdiende toen hij al het graan uit een van zijn molens aan de behoeftigen gaf.

Na deze onbaatzuchtige daad werd hij geleidelijk bekend als Vaiśravana, wat ofwel “zoon van Vaiśrava” ofwel “duidelijk horen” betekent. Hij beschermde het noordelijke kwadrant van de wereld, inclusief het land Uttarakuru. Toen de Boeddha op het toneel verscheen, werd Vaiśravana een van zijn volgelingen. Hij diende als boodschapper tussen de volgelingen van de Boeddha en de goden en beschermde de tuinen waar de Boeddha predikte.

Als Vaiśravana werd hij afgebeeld als een kleine, gezette man met een geel gezicht, die een koninklijke parasol en een granaatappel droeg. Vaak verscheen hij in het gezelschap van een mangoest met juwelen die uit zijn bek kwamen. De mangoest is de vijand van de slang, die in het boeddhisme hebzucht en zelfzucht vertegenwoordigt.

In de loop der tijd verplaatste de verering van deze godheid zich naar het oosten, waarbij elke regio en religieuze groep de naam en sommige eigenschappen aanpaste. Vertaald naar het Chinees werd Vaiśravana eerst Pishamen, daarna Beishiramana. Tegen de tijd dat deze boeddhistische godheid Japan bereikte, heette hij Tamonten en vervolgens Bishamonten; zijn beschermende, militaire kwaliteiten werden meer erkend dan zijn connecties met rijkdom.

De Vier Hemelse Koningen van het boeddhisme

Bishamonten maakte deel uit van twee groepen goden die van wezenlijk belang zijn voor het boeddhisme en andere religies en folklore van het Verre Oosten. De Shitennō, oftewel de Vier Hemelse Koningen, waren godheden die de vier windstreken van de wereld bewaakten. Zij konden bovennatuurlijke wezens aansturen om hen te helpen de wereld tegen allerlei kwaad te beschermen. Als onderdeel van de Vier Hemelse Koningen bezaten deze goden aanvullende eigenschappen die op andere momenten niet worden genoemd. Tamonten (Bishamonten) regeerde als opperhoofd van de Vier Koningen en als bewaker van het noorden. Hij stond bekend als Degene Die Alle Dingen Hoort en beschermde de plaatsen van geleerdheid, met name de tuinen waar de Boeddha predikte. Naast de krijgsachtige eigenschappen die we al besproken hebben, had hij ook de macht over de regen. Zijn kleuren waren geel en groen.

Zochoten, de bewaker van het zuiden, werd Degene Die Alles Doet Groeien genoemd. Hij liet de winden waaien en hielp planten diepe, gezonde wortels te groeien. Hij droeg een zwaard en werd geassocieerd met de kleur blauw.

Jikokuten was Degene Die Alles in Stand Houdt. Vanuit zijn zetel in het oosten heerste hij over muziek, harmonie en mededogen. Zijn kleur was wit en hij bespeelde een pipa, een Chinees viersnarig instrument dat lijkt op een mandoline.

Komokuten, getooid met de kleur rood, was de bewaker van het westen. Hij was Degene Die Alles Ziet en bracht ongelovigen en afvallige volgelingen terug naar de leer van de Boeddha.

De Shichi-Fukujin: De Zeven Geluksgoden

Als prominente figuren in de Japanse folklore sinds minstens de 15e eeuw zijn de Shichi-Fukujin de Zeven Geluksgoden, van wie wordt geloofd dat zij geluk en bescherming schenken aan hun volgelingen. Afhankelijk van welke god het beste bij de rol paste, dienden zij ook als beschermheer voor specifieke klassen of beroepen. Zelfs vandaag de dag zijn overal in Japan beelden en houtsnijwerken van de Zeven Geluksgoden te vinden. Hier volgt wat informatie over elk van de zeven godheden.

Bishamon, Japanse god van fortuinlijke krijgers – Fysiek verschijnt hij zoals verwacht, met Bishamonten’s speer en pagode, gekleed in volledig harnas. In deze gedaante vertegenwoordigt hij overwinning in elke strijd en het overwinnen van obstakels.

Fukurokuju, een god van wijsheid en lang leven – Oorspronkelijk een sterfelijke taoïstische wijze, werd hij onsterfelijk en bezat hij het vermogen om de doden op te wekken. In houtsnijwerken verschijnt hij als een kleine man met een ongewoon groot hoofd, vaak met een kraanvogel of ooievaar aan zijn zijde.

Jurojin, een andere god van wijsheid en lang leven – Net als Fukurokuju was Jurojin ooit een taoïstische wijze. Hij wordt afgebeeld als een oude, bebaarde man met een geleerdenkapje, vergezeld door een hert. Hij draagt een lange stok, waaraan een boekrol hangt die alle wijsheid van de wereld bevat.

Benten, godin van alles wat stroomt – Zij is de enige vrouw onder de Zeven Geluksgoden en belichaamt de mooiste aspecten van het leven, waaronder literatuur en muziek. Vaak wordt zij beschouwd als de beschermvrouwe van geisha’s, dansers, schrijvers en andere kunstenaars. Zij rijdt op een draak en bespeelt een biwa, een soort luit of gitaar.

Hotei, god van spaarzaamheid, tevredenheid en naastenliefde – Bekend als de Lachende Boeddha gniffelt hij voortdurend en omringt hij zich vaak met kinderen. Hij verschijnt als een onverzorgde monnik met grote oorlellen en een ronde, ontblote buik. Hij verkondigt dat men gelukkig kan zijn zonder de zinloze franje van een rijk leven en dat ware tevredenheid voortkomt uit delen met anderen.

Daikoku, god van de overvloedige oogst – Hij was de beschermheer van boeren en keukenwerkers. Donker van huid en gespierd, heeft hij net als Hotei ook een prominente buik en oorlellen. Hij staat bovenop twee zakken rijst, draagt een zak vol schatten en zwaait met de Hamer der Rijkdom, die wensen kan vervullen.

Ebisu, god van het zakendoen en voorspoedige arbeid – Deze godheid beschermde handelslieden en vissers. Net als Hotei is hij gezet en heeft hij lange oorlellen, maar hij draagt meestal een uitgebreid Japans kostuum met hoofdtooi. In zijn rechterhand houdt hij een hengel, terwijl hij in zijn linkerhand een pas gevangen zeebaars vasthoudt, een symbool van geluk.

Tradities en festivals ter ere van de Zeven Geluksgoden

Bishamonten en de Zeven Geluksgoden krijgen zelfs in moderne tijden veel aandacht en eerbied. Vaak kopen Japanners en toeristen beeldjes van deze godheden als souvenir of aandenken. Velen geloven dat het wrijven over de beeldjes geluk brengt.

Door heel Japan staan er in de meeste grote steden heiligdommen die gewijd zijn aan de Zeven Geluksgoden. Ook in de heiligdommen wrijven bezoekers over de beelden om zichzelf voorspoed en geluk te brengen. Het belangrijkste heiligdom van Bishamonten is de Chougosonshi-Ji-tempel op de berg Shigi.

Elk jaar tussen 1 en 7 januari nemen families vaak deel aan de Shichi-Fukujin Meguri, een bedevaart naar de heiligdommen van de Zeven Geluksgoden. Vroeger legden mensen de bedevaart te voet af, maar nu kunnen bezoekers dankzij modern vervoer de rondgang langs alle zeven heiligdommen in veel minder tijd voltooien. In elke stad verkopen de tempels herdenkingsstempels en verzamelposters. Wie alle stempels binnen de eerste week van januari verzamelt, verzekert zich van voorspoed en geluk voor de rest van het jaar.

Takarabune: Het Schattenschip van de Zeven Geluksgoden

Hoewel Bishamon en de Zeven Geluksgoden het hele jaar door in het Japanse collectieve bewustzijn aanwezig blijven, is oudejaarsavond bijzonder belangrijk. Op deze avond vertelt de folklore dat alle zeven godheden aan boord klimmen van de Takarabune, het Schattenschip. Vergelijkbaar met de legende van de Kerstman varen de Zeven Geluksgoden heel Japan rond en landen zij in elke haven. Zij schenken magische geschenken aan iedereen die zij onderweg tegenkomen.

De Takarabune is een schip met één mast en een drakenkop aan de boeg. Het grote zeil toont het beeld van een gouden munt en het Japanse karakter voor geluk. De takaramono of “schattendingen” die de godheden aan boord van dit schip meedragen, zouden blijvend geluk brengen voor de ontvanger, of op zijn minst een avontuurlijk, opwindend leven. Traditioneel omvatten de geschenken:

De Magische Hamer, die een regen van munten teweegbrengt wanneer hij slaat
De Sleutel tot het Goddelijke Schathuis
De Geluksregenjas, die de drager beschermt tegen kwade geesten
De Hoed van Onzichtbaarheid
De Onuitputtelijke Beurs
Kostbare juwelen en koperen munten
Rollen Brokaat
De Boekrollen van Wijsheid en Lang Leven
Het Verenkleed, waarmee de drager kan vliegen
De Zak van het Fortuin

Op oudejaarsavond leggen kinderen en volwassenen een afbeelding onder hun kussen; de afbeelding toont Bishamonten en de Zeven Geluksgoden aan boord van het schattenschip. Als de slapende persoon die nacht een gunstige droom heeft, zal het komende jaar vol vreugde zijn. Heeft iemand echter een nachtmerrie, dan kan deze persoon de afbeelding laten wegdrijven in een rivier. Men zegt dat deze handeling het ongeluk van het jaar dat in de droom werd voorspeld, wegspoelt.

Bishamonten en de papieren tijgers van de berg Shigi

De legende van Bishamontens eerste verschijning begon rond de 6e eeuw. Prins Shotoku Taishi was een volgeling van het zich ontwikkelende boeddhisme. Mononobe no Moriya, het clanhoofd van een vooraanstaande familie, was fel gekant tegen de leer van het boeddhisme. De twee redetwistten hevig maar tevergeefs, totdat er geen andere keuze was dan de wapens op te nemen tegen elkaar.

Voor de slag stond Shotoku Taishi op de berg Shigi en bad tot de goden van zijn nieuwe religie. Daar op de berg verscheen Bishamonten en schonk hij de overwinning aan de gelovige prins. Hij maakte zijn aanwezigheid bekend op het uur van de tijger, op de dag van de tijger, in het jaar van de tijger.

Om dit geschenk van bijstand te eren, bouwde Prins Shotoku Taishi in 594 de Chougosonshi-Ji-tempel en wijdde deze aan Bishamonten. Jaarlijks bezoeken duizenden de tempel, vooral op nieuwjaarsdag, als onderdeel van de bedevaarten voor de Zeven Geluksgoden.

Daarnaast houdt de tempel elk jaar een Tijgerfestival ter ere van de komst van Bishamonten. Priesters en volgelingen omringen de tempel met papier-machétijgers om de gunstige verschijning van de god te vieren.

Conclusie

Van zijn wortels als hindoeïstische godheid tot de moderne tradities ter ere van de Zeven Geluksgoden heeft Bishamonten duizenden jaren lang actieve verering en eerbied genoten. Hier zijn enkele feiten om te onthouden.

Bishamonten is oorspronkelijk afkomstig van de hindoeïstische godheid Kubera.
Hij staat onder vele namen bekend, waaronder Bishamon, Vaiśravana, Jambhala en Tamonten.
Hij is een van de Vier Hemelse Koningen van het boeddhisme en bewaakte het kwadrant van het noorden.
Hij is een van de Shichi-Fukujin, oftewel de Zeven Geluksgoden.
Mensen verzamelen beeldjes van de Zeven Geluksgoden en maken jaarlijkse bedevaarten naar plaatselijke heiligdommen.
Van de Zeven Geluksgoden wordt gezegd dat zij op nieuwjaarsdag over de wereld zeilen en geluk en voorspoed brengen.
Families maken zelfs vandaag nog een jaarlijkse bedevaart naar de plaatselijke heiligdommen van de Zeven Geluksgoden, waarbij ze bij elk heiligdom stempels verzamelen.
Het belangrijkste heiligdom van Bishamonten is de Chougosonshi-Ji-tempel op de berg Shigi. Het Tijgerfestival wordt gehouden in het laatste weekend van februari.

Bishamonten en de Zeven Geluksgoden zullen nog vele generaties lang een belangrijke rol blijven spelen in de Japanse samenleving.