Dagda

Dagda: De magie van de Goede God Dagda, god der goden, stond bekend als Dagda of De Dagda. Hij was de leider en voornaamste god van de Ierse godengroep, de Tuatha dé Danann. Hij was zeer wijs, zeer bekwaam en had vele domeinen zoals vruchtbaarheid, landbouw en de dood. Lees dit artikel om te ontdekken hoe het hoofd van de goden begon en wat zijn betrokkenheid was bij meerdere Keltische mythen.

Wie is Dagda in de Keltische mythologie?

De Dagda was het hoofd van de Ierse goden en had vele krachten. Hij had macht over vruchtbaarheid, landbouw, de dood, en hij was ook een druïde, in staat tot veel magie. Hij had drie heilige voorwerpen die zijn macht alleen maar versterkten: een ketel, een knots en een harp. Deze schatten maakten hem zowel machtig en gerespecteerd als een beetje gevaarlijk als men het bij hem verpestte.

Dagda had veel kinderen, en hoewel hij getrouwd was en op Brú na Bóinne woonde, had hij ook vele minnaressen. Zijn naam betekent zoiets als een goede of grote god of misschien zelfs “stralende godheid,” afhankelijk van de taal van het stamwoord. Al zijn namen weerspiegelen echter de macht van de positie die hij boven de andere goden bekleedde. Hij was ook knap, hoewel hij soms als enigszins boers werd afgebeeld.

Hij was heel lang en groot, met een lange, wilde baard. Hij werd vaak getoond in een mantel met een kap over zijn hoofd. Hij had een woest, boers uiterlijk, en soms paste de mantel in de kunst niet goed, waardoor zijn achterste zichtbaar was. Sommige geleerden denken dat dit uiterlijk na verloop van tijd is veranderd. Christenen die Ierse verhalen opschreven, wilden deze machtige god misschien in diskrediet brengen.

Een god met vele namen: De bijnamen van Dagda

Het is niet meer dan passend dat de hoofdgod van de Tuatha dé Danann vele namen had die zijn macht toonden. Deze namen omvatten onder andere:

• A Dagda (in het Gaelisch)
• Eochaid Ollathair of Ruiter/Alvader
• Fer Benn of de Gehoornde Man
• Ruad Rofhessa of Heer van Grote Kennis
• Dáire of de Vruchtbare
• Cerrce of Slager
• Cera of Schepper

De Dagda leek op andere goden uit verschillende mythologieën. Hij was vergelijkbaar met de Noorse god Odin of de Romeinse god Dis Pater. Die god werd later verweven met Hades, god van de onderwereld.

Oorsprong van het hoofd der goden

Net als veel andere goden in de Keltische mythologie had Dagda zijn eigen oorsprong. Zijn oorsprongsverhaal hangt af van de bron die je raadpleegt, en het was niet zo opwindend als dat van sommige andere goden. Sommige verhalen zeggen dat de namen van zijn ouders Ethniu en Elatha waren. Of zijn vader heette misschien Badurn.

Die namen zijn niet zo bekend als de god die volgens zeggen misschien zijn broer was: Koning Nuada van de Zilveren Hand. Hij had misschien ook een broer genaamd Oghma. Koning Nuada was de koning van de goden, terwijl Dagda slechts het “hoofd” of leider was. Hun rollen waren vergelijkbaar, dus sommigen geloven dat deze drie broers er een hadden kunnen zijn, waarbij elke naam een ander aspect vertegenwoordigde.

Maar het is waarschijnlijker dat de verhalen bedoelden dat Koning Nuada zijn broer was. Ze gedroegen zich zeker zo, want in de mythen waren ze metgezellen en raadgevers van elkaar. En op een gegeven moment misleidde de Dagda Koning Nuada om zijn land op Brú na Bóinne te krijgen.

De familie van Dagda vervolg

Dagda trouwde met Morrigan, die een drievoudige godin was, vergelijkbaar met misschien de Dagda zelf. Ze was een oorlogsgodin, en haar bijnaam was “De Fantoomkoningin.” Hij had veel kinderen, niet allemaal uit de verbintenis tussen Dagda en Morrigan, maar de beroemdsten waren Aengus, Brigid en Midir, op zichzelf ook goden. Hoewel hij vele affaires had, was een van zijn beroemdste zijn liefdesaffaire met Boann, de riviergodin.

Mythen van Dagda

De Dagda, als hoofd van de goden, was betrokken bij vele verhalen en mythen in de Keltische mythologie. Sommige daarvan hadden te maken met het misleiden van andere goden. Deze mythe lijkt sterk op de persoonlijkheid van de Noorse god Odin.

Dagda en Boann, de riviergodin

De Dagda was een flirt, en zijn charmes verleidden Boann, de beroemde riviergodin. De Dagda was echter getrouwd, en Boann was getrouwd met zijn mogelijke broer, Koning Nuada. Ze begonnen hun affaire, en vervolgens stuurden ze Nuada op reis zodat ze samen konden zijn zonder het te verbergen. Gedurende deze tijd raakte Boann zwanger, en toen Nuada terugkeerde, moesten zij en de Dagda een manier vinden om het voor hem te verbergen.

Als gevolg daarvan reikte de Dagda, met zijn wijsheid en magische vermogen, omhoog naar de hemel en hield de zon vast. Hij liet de zon negen maanden op één plek staan zodat Boann de baby in het geheim kon krijgen. Het leek alsof er slechts een dag was verstreken, en Koning Nuada zou niets in de gaten hebben. Boann beviel van Aengus, en ze gaven hem aan Dagda’s zoon Midir om als zijn pleegvader op te treden.

Het hoofd der goden en zijn thuis

De Dagda woonde op Brú na Bóinne met zijn gezin, en het is een groep heuvels aan de oevers van de rivier de Boyne in Ierland. Het is veel, veel ouder dan Stonehenge en de piramides, gebouwd rond 3200 v.Chr. Een van de heuvels is uitgelijnd met de zon tijdens de winterzonnewende, en dus is het een perfecte plek voor Dagda’s huis. Deze plek is perfect omdat hij de heerser van de landbouw is en de seizoenen kan besturen met zijn harp.

De Dagda woonde daar echter niet altijd. Oorspronkelijk woonden Koning Nuada en zijn vrouw Boann er. Maar eens, toen Dagda en zijn zoon Aengus Koning Nuada bezochten, misleidden ze hem met een beetje woordspel. Ze vroegen of ze “een dag en een nacht” konden blijven, maar ze gebruikten Oud-Iers, waarmee deze uitdrukking werd vertaald als “alle dagen en nachten.” Koning Nuada stemde hier onwetend mee in, en zo gaf hij zijn huis op aan het hoofd der goden en zijn gezin.

Karma greep echter in toen later Dagda zijn bezit weggaf aan al zijn kinderen behalve Aengus, voor zijn dood. Aengus was op dat moment op reis, maar toen hij terugkeerde en zag wat er was gebeurd, gebruikte hij dezelfde woordspeltruc op zijn vader. Dagda trapte erin, en Aengus nam Brú na Bóinne voor zichzelf.

De dappere dood van Dagda

Voordat de Tuatha dé Danann hun thuis in Ierland vestigden, leefden ze in landen waar ze hun magie ontwikkelden. Maar om welke reden dan ook, moesten ze die landen verlaten, en ze betraden het Smaragden Eiland. Maar er woonden al twee geduchte groepen: de Firbolg en de Fomoriërs. Eerst vochten ze tegen de Firbolg, maar ze worstelden en werden een tijd lang tot slaaf gemaakt.

Maar Koning Nuada bevrijdde hen door slimme listen, en ze wisten dat de Fomoriërs de volgende waren. Aangezien Dagda getrouwd was met de Fantoomkoningin en oorlogsgodin, wilde hij ook haar krachten van profetie gebruiken. Hij ontmoette haar bij een rivier, en nadat ze de liefde hadden bedreven, vertelde ze hem dat ze zegevierend zouden zijn in de strijd, maar tegen een prijs. Dagda ging de strijd in vol zelfvertrouwen, en ze troffen de Fomoriërs in County Sligo.

Tijdens de veldslag, en hoewel ze zegevierden, raakten zowel Dagda als Koning Nuada zwaargewond. Koning Nuada stierf, en nadat de Dagda naar zijn huis was teruggebracht, stierf hij daar. Hij werd begraven in een van de heuvels, en zelfs na zijn dood keerden de goden daar terug om zijn raad te vragen.

Symbolen van Dagda

Dagda had vele symbolen op zijn naam. Elk van de drie heilige schatten die hij bij zich droeg, had zijn eigen ongelooflijke kracht. Zijn schatten omvatten:

• Een ketel of coire ansic: Deze magische ketel van Dagda kon een feestmaal voortbrengen dat altijd genoeg was voor iedereen. Het was een van de vier belangrijkste schatten van de goden.
• Een knots/staf of lorg mór: Deze knots werd vaak gehanteerd door de Dagda, en zijn krachten waren tweeledig. Het kon negen mannen tegelijk doden met slechts een zwaai, maar het kon ook een gewond persoon genezen met een aanraking.
• Een harp of uaithne: De harp van Dagda was gemaakt van eikenhout en was buitengewoon. Het kon zowel de seizoenen besturen als mensen bevel geven. Het werd gezien als zijn instrument om alles en iedereen in goede orde te houden.
• Varkens: hij had ook twee varkens, en die waren “eeuwig.” Het ene groeide voortdurend en was altijd klaar om gegeten te worden, en het andere was altijd aan het braden.

Dagda in de populaire cultuur

• Dagda maakt deel uit van het “Dungeons & Dragons”-pantheon, en hij is de leider van de Keltische godengroep.
• Dagda verscheen ook in Marvel Comics als leider van de Tuatha dé Danann.
• Hij is ook een personage in de Shannara-boekenreeks.

Conclusie

De Dagda of Dagda is een van de belangrijkste goden in het Keltische pantheon, en zijn nalatenschap wordt vandaag de dag nog steeds herinnerd in Ierland. Bekijk de lijst met de belangrijkste punten die we in dit artikel hebben behandeld:

• Dagda was het hoofd van de Ierse goden, de Tuatha dé Danann.
• Hij had vele krachten, zoals controle over vruchtbaarheid, landbouw en de dood. Hij kon ook de seizoenen besturen, en zijn wijsheid was ongeëvenaard.
• Hij werd echter vaak afgebeeld als groot en een beetje boers. Hij droeg zelfs een mantel die niet goed paste, waardoor soms zijn achterste zichtbaar was. Dit beeld kan echter door de christenen zijn gecreëerd.
• Zijn naam betekent misschien “goede god,” “grote god,” of “stralende godheid,” en de naam toont hoeveel macht hij had over de andere goden.
• Hij had ook vele andere namen, zoals de Gehoornde Man, Heer van Kennis, of Slager.
• Hij droeg drie heilige schatten bij zich, die zijn macht versterkten. Het waren de ketel van Dagda die altijd een overvloedig feestmaal kon creëren, een knots die zowel kon doden als tot leven wekken, en een harp die zowel seizoenen als mensen kon besturen.
• Dagda was mogelijk broers met Koning Nuada van de Zilveren Hand, de koning van de goden. Ze deelden vergelijkbare verantwoordelijkheden, en er was enige rivaliteit en bedrog tussen hen.
• De Dagda, hoewel getrouwd met Morrigan, de oorlogsgodin, sliep met Nuada’s vrouw, Boann.
• Samen kregen ze een kind. Dagda hield de zon op zijn plaats en liet Koning Nuada geloven dat er slechts een dag was verstreken, terwijl Boann in het geheim Aengus kreeg.
• Ze gaven het kind aan Dagda’s andere zoon, Midir, die hem als zijn eigen kind grootbracht. Dagda had ook een ander beroemd kind genaamd Brigid, de Verhevene.
• Net als Zeus was Dagda bekend om zijn affaires en het aantal kinderen.
• Dagda misleidde ook Nuada om zijn huis op Brú na Bóinne door een beetje woordspel te gebruiken. Dit kwam hem duur te staan, want later misleidde zijn zoon Aengus Dagda om zijn huis met precies hetzelfde woordspel.
• Dagda leidde samen met Koning Nuada de goden naar het Smaragden Eiland nadat ze hun mystieke en magische landen hadden moeten verlaten.
• Maar ze moesten vechten tegen de Firbolg en de Fomoriërs, twee groepen die er al woonden.
• Het duurde vele jaren, maar uiteindelijk versloegen ze hen, en in de tweede veldslag tegen de Fomoriërs raakte Dagda zo gewond dat hij later in zijn huis stierf.
• Hij werd te ruste gelegd in een van de heuvels op Brú na Bóinne, en de goden bleven hem bezoeken om zijn wijze raad te vragen.

De Dagda leek sterk op andere oppergoden zoals Odin en Zeus, vol wijsheid en bedrog en niet zuinig met zijn genegenheid. Hij had grote macht in de Keltische wereld, en toch vond hij zijn einde zoals elke man op het slagveld. En toch, ondanks al zijn bedrog en de pogingen van de christenen om hem in diskrediet te brengen, behield hij zijn ereplaats, en hij wordt vandaag de dag nog steeds zeer herinnerd. Het zou moeilijk zijn om een god te vergeten die het vermogen had om te doden, te genezen en zowel de natuur als de mens te besturen.