Mictlantecuhtli

Mictlantecuhtli: Azteekse god van de dood. Mictlantecuhtli was de Azteekse god van de dood in de Azteekse mythologie. Samen met zijn vrouw Mictecacihuatl heerste hij over Mictlan, de Azteekse onderwereld.

Hij wordt ook de Heer van het Land van de Doden genoemd en wordt geassocieerd met spinnen, uilen, vleermuizen en de noordelijke of zuidelijke windrichting.

Wie is Mictlantecuhtli in de Azteekse mythologie?

Mictlantecuhtli is vergelijkbaar met Hades of Lucifer als heer van het dodenrijk. Hij waakte over de zielen die naar Mictlan kwamen. Hij en zijn vrouw heersten samen en woonden in een huis zonder ramen. Samen deelden ze de macht over hun domein. Ze waren geen rechters over degenen die bij hen kwamen, maar ze schiepen en handhaafden orde in de onderwereld.

De eerste vier goden schiepen Mictecacihuatl en Mictlantecuhtli tegelijkertijd. Deze goden waren Xipe Totec, Quetzalcoatl, Tezcatlipoca en Huitzilopochtli. Dit waren de goden die verantwoordelijk waren voor het opbouwen van de schepping. Nadat hun “vader”, de god van de dualiteit Ometeotl, hen had geschapen, begonnen zij te bouwen. Na het scheppen van de zon, de mensen, mais en meer, schiepen zij de god en godin van de onderwereld.

Mictlantecuhtli was niet de enige god die met de onderwereld of de dood werd geassocieerd. Maar hij was de meest prominente figuur. Deze Azteekse doodsgod werd in heel Meso-Amerika aanbeden. Zijn tegenhanger in de Maya-mythologie was de doodsgod Yum Cimil. Hij werd al vroeg beschreven in mythen en legenden. Vanwege zijn banden met de dood en het Azteekse hiernamaals was Mictlantecuhtli een zeer gevreesde god.

Mictlan: de Azteekse onderwereld

De Azteken geloofden dat het universum in drie delen was verdeeld: Ilhuicac, de hemelen; Tlalticpac, de aarde; en Mictlan, de onderwereld. In Mictlan waren negen lagen waar de overledenen doorheen moesten reizen. Ze moesten ook specifieke handelingen of beproevingen voltooien om het einde van de negen lagen van Mictlan te bereiken.

De Azteken dachten dat de reis vier jaar duurde voordat de doden de laagste laag bereikten: Mictlan Opochcalocan. Daarom kregen de doden grafgiften mee om hen op hun lange reis te ondersteunen. De laagste laag was waar dode zielen rust vonden, ophielden te bestaan of bleven lijden. Sommige legenden vertelden dat de Azteken niet echt geloofden dat er een plek was die alleen voor goede mensen was gereserveerd. Ieder persoon zou hetzelfde lot delen, ongeacht wat voor leven ze hadden geleid.

Ze maakten echter wel onderscheid tussen verschillende soorten dood. Het pad in het hiernamaals werd beinvloed door hoe men stierf. Er waren normale sterfgevallen zoals ziekte en ouderdom. Heldhaftige doden waren offers, sterfte tijdens de bevalling of dood door de natuur. Er waren ook niet-heldhaftige sterfgevallen. De Azteken geloofden dat als je een heldhaftige dood stierf, je niet naar Mictlan ging. Je zou verblijven in Tlalocan, het paradijs bestuurd door de god Tlaloc.

Maar hierover bestaan uiteenlopende berichten. Degenen die in de strijd stierven, volgden mogelijk Huitzilopochtli, de god van de oorlog. Degenen die bij de bevalling stierven, volgden mogelijk Coatlicue, maar dat is onduidelijk. De Azteekse onderwereld is niet anders dan die van Hades of Satan en de hel. Mictlantecuhtli, Hades en Satan/Lucifer waakten over de zielen die bij hen kwamen. Ze oordeelden niet over hen, zoals God bedoeld is te doen in het christelijke verhaal.

Er is enige verwarring over waar in Mictlan Mictlantecuhtli en zijn vrouw verbleven. Sommigen associeerden deze god met de noordelijke richting omdat hij in de noordelijkste laag van Mictlan woonde. Anderen beweerden dat hij verbonden was met de zuidelijke richting omdat hij in de laatste laag woonde.

De Azteekse doodsgod: de mythologie van Mictlantecuhtli

Volgens de mythe was Mictlantecuhtli zeer gericht op orde in zijn domein. Hij waardeerde het niet als andere goden probeerden zich ermee te bemoeien. Dit leidt tot een verbinding met Quetzalcoatl, een van de belangrijkste scheppersgoden.

De Azteken geloofden in meerdere scheppingen van de wereld. Nadat de vierde wereld of zon was vernietigd door water, wilde Quetzalcoatl de mensheid herscheppen. De hemelen waren volledig ingestort en alles was verdwenen. De goden hadden een manier nodig om opnieuw leven te scheppen. Dus besloten ze botten te zoeken en die te gebruiken om nieuwe mensen te bouwen.

Quetzalcoatl besloot naar Mictlan te reizen om ze te vinden. Sommige mythen vertelden dat Quetzalcoatl alleen ging. Andere vertellen dat hij samen met zijn broer Tezcatlipoca ging. Hoe dan ook, goden betraden de onderwereld, en Mictlantecuhtli was daar niet blij mee.

De deal en de truc

Mictlantecuhtli en Quetzalcoatl sloten een afspraak. Hij vertelde Quetzalcoatl dat hij de botten mocht meenemen die hij zou vinden. Maar hij moest vier keer rond de onderwereld dwalen en op een schelptrompet blazen. Mictlantecuhtli gaf hem zelfs dit instrument.

Quetzalcoatl stemde in, maar de schelp maakte geen geluid omdat er geen gaten in zaten. Hij had een oplossing nodig. Zonder dat Mictlantecuhtli het wist, vond Quetzalcoatl wormen die gaten in de schelp boorden. Hij vulde de schelp ook met bijen. Op die manier kon hun gezoem klinken als een trompet terwijl hij door Mictlan dwaalde.

Mictlantecuhtli was voor het moment om de tuin geleid. Hij stond Quetzalcoatl toe te vertrekken en de botten mee te nemen. Maar net toen de god op het punt stond te vertrekken, bedacht Mictlantecuhtli zich. Hij beval zijn assistenten, de Micteca, een grote kuil te graven waar Quetzalcoatl in zou vallen.

Zijn truc werkte. Quetzalcoatl viel en liet alle botten vallen. Ze braken in stukken. Maar uiteindelijk ontsnapte Quetzalcoatl en nam de gebroken botten mee. Hij bracht de botten naar Coatlicue, en een van de goden goot hun eigen bloed over de botten om leven te scheppen. Volgens de Azteekse legende was het verhaal van de gebroken botten de reden dat mensen in allerlei verschillende maten worden geboren.

Mictlantecuhtli’s weergave in de kunst

Je kunt je voorstellen dat de afbeeldingen van Mictlantecuhtli angstaanjagend zijn. Meestal werd hij getoond als een skeletachtige figuur met een schedelvormig hoofd. Maar hoewel hij slechts een schedel was, had hij toch oogballen. Deze waren groot en wijd zodat hij door de donkere duisternis van Mictlan kon kijken.

Soms waren zijn botten bedekt met rode stippen, die bloedspatten voorstelden. Hij droeg soms uilenveren of een halsketting van oogballen. Hij had mogelijk ook krullend zwart haar en droeg een kegelvormige hoed. Hij droeg ook oorpluggen. Men geloofde dat hij een meter tachtig lang was, en hij werd vaak afgebeeld met sandalen. Deze waren een teken van zijn hoge rang, want hij was de heer van de doden.

De verering van Mictlantecuhtli: riten en rituelen

Mictlantecuhtli werd voornamelijk gevierd tijdens de maand Tititl. Bij de tempel van Tlaxicoco werd een godenvertegenwoordiger geofferd. Mictlantecuhtli was nauw verbonden met ritueel kannibalisme. Tijdens deze maand werd ook wierook gebrand om hem te eren.

Hij werd ook gevierd tijdens Hueymiccaylhuitl, een Azteekse feestdag. Het was het Grote Feest van de Doden. Deze viering was bedoeld om recent overledenen te eren. Het hielp ook hen voor te bereiden op hun lange reis naar de onderwereld. De resten van overledenen werden verbrand, en daarna begon hun reis naar het hiernamaals. Deze feestdag was een kans voor de zielen van al lang overledenen om de levenden nog eens te bezoeken. Dit soort feestdagen komt ook in andere religies voor.

Toen bekend werd dat Cortes was geland om de Azteken te veroveren, dacht Moctezuma II dat het het einde van de wereld was. Hij dacht dat Quetzalcoatl was teruggekeerd om de wereld te vernietigen. Daarom beval hij dat er nog meer offers aan Mictlantecuhtli werden gebracht om hun zielen te behoeden voor lijden in het hiernamaals.

Conclusie

Hier zijn de belangrijkste punten over Mictlantecuhtli, Azteekse god van de dood:

• Mictlantecuhtli was de Azteekse god van de dood of heerser van de Azteekse onderwereld. Hij heerste samen met zijn vrouw Mictecacihuatl. Ze woonden in een raamloos huis in de eerste of laatste laag van Mictlan.

• Mictlan was de Azteekse onderwereld. Het had negen lagen, en de doden moesten er vier jaar lang doorheen reizen om de laagste laag te bereiken.

• Na de ineenstorting van de vierde wereld ging Quetzalcoatl de botten van de doden verzamelen om nieuw leven te scheppen.

• Mictlantecuhtli was niet blij en probeerde de god te misleiden, maar uiteindelijk ontsnapte Quetzalcoatl en begon de vijfde wereld.

• Mictlantecuhtli werd gevierd in de maand Tititl en het festival Hueymiccaylhuitl. De Azteken voerden mensenoffers uit om de god tevreden te stellen en te voorkomen dat ze zouden lijden in het hiernamaals.

• Toen het einde van de Azteekse heerschappij naderde, riep de heerser op tot nog meer offers aan de Azteekse doodsgod.

Het Azteekse pantheon verschilde niet van zoveel andere religies waarin een doodsgod voorkomt. Deze god heerste over overleden zielen. Wat interessant is, is dat het hiernamaals van mensen niet werd beinvloed door hun goede daden. Maar de omstandigheden van hun dood beinvloedden wel hun pad in het hiernamaals.

De offers konden zorgen voor een soepele reis naar Mictlan en Mictlantecuhtli tevreden stellen. En degenen die werden geofferd, zouden naar een paradijs worden gestuurd, gespaard van de donkere duisternis van Mictlan.

Interessant genoeg was Mictlantecuhtli, ondanks zijn angstaanjagende uiterlijk en zijn band met de dood, bekend als iemand die van controle en orde hield. Hij wilde dat alles soepel verliep wanneer mensen overgingen van het leven naar de dood en zijn domein binnentraden. Misschien was dat een troostende gedachte voor de Azteken. Ze wisten dat hun hiernamaals er een van eer en orde zou zijn, afhankelijk van hun dood.