Creusa en Ion

Xuthus was de zoon van Hellen en Orseïs (Orseis). Xuthus werd koning van Iolcus. Xuthus was de vader van Diomede, die trouwde met Deion, de zoon van Aeolus en koning van Phocis, en de moeder werd van Cephalus.

Xuthus trouwde met Creüsa (Creusa of Κρέουσα), dochter van Erechtheus, de koning van Athene. Zij was de moeder van Achaeüs (Achaeus), de naamgever van de Achaeërs, en Ion (Ἴων), de naamgever van de Ioniërs. Volgens het toneelstuk Ion van Euripides werd Xuthus koning van Athene na de dood van zijn schoonvader.

Sommigen zeiden dat Xuthus niet de vader van Ion was, maar dat Ion de zoon was van Apollo en Creüsa. Toen Creüsa jong was, nam de god haar mee naar een grot en verkrachtte haar. Zij baarde heimelijk Ion voordat zij het kind in dezelfde grot achterliet. Zij wikkelde hem in een doek die zij zelf had geborduurd, met daarbij juwelen spelden om de doek bij elkaar te houden. Maar zij had al snel spijt van het achterlaten van haar zoon en keerde terug naar de grot, alleen om te ontdekken dat de baby verdwenen was.

Jaren later trouwde Creüsa met Xuthus. Het paar was wanhopig op zoek naar een kind en zij gingen naar Delphi. Xuthus wilde ontdekken of het mogelijk was voor hen om een kind te krijgen, terwijl Creüsa wilde weten wat er met haar eigen zoon was gebeurd, die zij in de grot had achtergelaten.

Daar ontmoette zij Ion in de tempel, nu een tiener, opgevoed door de priesteressen en profetessen. Creüsa vertelde Ion dat zij namens een vriendin wilde weten waarom Apollo haar vriendin had verkracht en haar in de steek had gelaten toen zij zwanger was. Ion geloofde haar verhaal niet, evenmin als hij geloofde dat de god die hij aanbad zo wreed kon zijn.

Toen Xuthus terugkeerde naar zijn vrouw, vertelde hij haar dat de priesteressen hadden besloten het kind Ion aan Xuthus en Creüsa te geven. Aanvankelijk was Creüsa jaloers. Maar toen de priesteres Ion de doek en spelden gaf, met de mededeling dat deze van hem waren, herkende Creüsa ze onmiddellijk.

Zij vertelde Ion de waarheid: dat zij zijn moeder was en dat Apollo zich aan haar had opgedrongen. Ion dacht dat zij gek was, totdat zij de doek en spelden nauwkeurig beschreef.

Kort daarna verscheen de godin Athena en vertelde Ion dat hij inderdaad de zoon was van Creüsa en Apollo. Ion vertrok gelukkig met zijn nieuwe ouders naar Athene.

Volgens Pausanias regeerde Xuthus niet over Athene. Oorspronkelijk was Xuthus een koning van Thessalië, maar hij nam geld dat bestemd was als gemeenschappelijke erfenis voor alle zonen van Hellen, waardoor zijn broers hem uit Thessalië verdreven. Xuthus vestigde zich in Athene en trouwde met Erechtheus’ dochter, Creusa. Toen Erechtheus stierf, vroegen de zonen van Erechtheus aan Xuthus te oordelen wie over Athene moest heersen; Xuthus koos Cecrops, de oudste zoon van Erechtheus, als koning. De broers van Cecrops, Pandorus en Metion, verdreven Xuthus woedend uit Athene.

Xuthus vestigde zich in Aegialeus, Achaea, met zijn vrouw, en Creusa baarde hem drie zonen — Achaeüs, Ion en mogelijk Dorus; anderen zeiden dat Dorus de zoon van Hellen was en dus de broer van Xuthus. Xuthus stierf in Aegialeus.

Achaeüs keerde met zijn volgelingen terug naar Thessalië om de kroon op te eisen. Achaeüs had twee zonen, Archander en Architeles. Zijn twee zonen trouwden met twee dochters van Danaüs in Argos.

Ion bleef in Achaea en trouwde met Helice, dochter van koning Selinous. Ion stichtte een stad die hij naar zijn vrouw vernoemde. Toen Athene in oorlog was met Eleusis en hem om hulp vroeg, kwam Ion ten strijde. Hij sneuvelde in de strijd en de Atheners richtten zijn graf op in het district Rivierzijde, in Attica.