Thera

Thera was een eiland van de Cycladen, ten zuiden van Naxos en ten noorden van Kreta. Tegenwoordig wordt Thera vaak Santorini genoemd.

Volgens de overlevering zou Thera zijn ontstaan uit een kluit aarde uit Libië, een geschenk van de Argonaut Euphemus van de zeegod Triton.

Thera was historisch beroemd vanwege de grote vulkaanuitbarsting die mogelijk de Minoïsche beschaving op Kreta verstoord of vernietigd heeft tijdens de laatste fase van de Bronstijd (ca. 1400 v.Chr.). De uitbarsting veroorzaakte ook een grote aardbeving die in de hele Egeïsche Zee werd gevoeld, evenals vloedgolven. De donkere aswolken waren zo wijdverspreid dat ze ernstige droogte en hongersnood veroorzaakten in de Levant en Egypte. (Dit viel mogelijk samen met de periode waarin Moses de tien plagen over Egypte bracht en probeerde de slavernij van de Hebreeën door hun Egyptische meesters te beëindigen.)

Atlantis

Sommige moderne geleerden en archeologen geloofden dat Thera de verloren beschaving van Atlantis (Ἀτλαντίς) was.

Het grootste deel van wat we over Atlantis weten is vastgelegd in twee werken van Plato — de “Timaeus” en de “Critias”. Volgens de filosoof Plato van Athene (428-348 v.Chr.) was Atlantis de meest geavanceerde beschaving van die tijd.

Het werd traditioneel gesitueerd ten westen van de Zuilen van Herakles (de Straat van Gibraltar), in het midden van de Atlantische Oceaan. Atlantis was groter dan Libië en Azië (mogelijk Klein-Azië) samen.

De dialogen van Critas geven de meest gedetailleerde beschrijving van Atlantis. Atlantis zou technologisch en economisch het meest ontwikkeld zijn geweest, met een rijk dat Italië en Griekenland omvatte en waarvan de heerschappij zich uitstrekte tot Egypte en Mesopotamië. De god Poseidon schiep het grote eiland nadat hij Cleito, de dochter van Evenor en Leucippe, had verleid. Poseidon was de vader van vijf tweelingen. De oudste zoon heette Atlas (niet te verwarren met de Titaan Atlas) en hij werd de opperkoning.

De dialogen van Timaeus behelsden het gesprek tussen Socrates, Timaeus, Critas en Hermocrates, waarin Critas de anderen vertelde hoe Solon (bl. 6e eeuw v.Chr.) in Egypte was en sprak met een hogepriester. Solon ontdekte dat Atlantis een groot deel van Europa en Afrika ten oosten van Griekenland en Egypte had veroverd. Athene was het enige koninkrijk dat sterk genoeg was om de machtige Atlantische troepen te weerstaan, en de Atheners versloegen hen in de strijd.

In het begin waren het zeer vrome en vredelievende mensen, maar hun grote rijk bracht hen enorme rijkdom en luxe, waardoor ze hun zelfbeheersing verloren en zich lieten meeslepen door hun hebzucht en arrogantie.

De catastrofale aardbeving vond plaats omdat de goden hen straften voor hun arrogante tirannie. Plato stelt dat de ramp plaatsvond in 9600 v.Chr. Deze datum ligt veel vroeger dan de uitbarsting van Thera. De overstromingen bereikten tot aan Athene en Mesopotamië.

Historisch gezien was een groot deel van Europa en Azië de laatste Steentijd binnengegaan, algemeen bekend als het Neolithicum (“Nieuwe Steentijd”). Het Neolithicum was de periode waarin het klimaat warmer werd na tienduizenden jaren IJstijd. Naarmate de gletsjers zich uit het zuiden terugtrokken, veroorzaakte het smeltende ijs van nature overstromingen.

De mens in de Steentijd paste zich aan het warmere klimaat aan en begon het land te bebouwen en dieren te domesticeren. De mens ging in nederzettingen leven en leerde nieuwe technologieën zoals weven en pottenbakken.

Er bestaan talloze theorieën over Atlantis. Een daarvan is dat toen de catastrofale aardbeving Atlantis deed zinken, dit enorme vloedgolven en wereldwijde overstromingen veroorzaakte. Sommige archeologen beweren dat dit de Bijbelse Zondvloed veroorzaakte, maar de vloed van Atlantis zou eerder hebben plaatsgevonden dan de vloed van Noach.

Hoe dan ook, geleerden en archeologen moeten niet te veel vertrouwen hechten aan Plato’s datering. Dit was uiteraard propaganda, bedoeld om de grootsheid van Athene te verheerlijken, dat naar verluidt de macht van Atlantis had verslagen.